Μια ταινία, ένα πλάνο: 20 διαχρονικά μονοπλάνα του σινεμά

Με αφορμή το “Victoria” που βγαίνει αύριο και το δυόμιση ωρών μονοπλάνο του, θυμόμαστε 20 σημαντικά αδιάκοπα πλάνα.
SHARES

Το “Victoria” που βγαίνει αύριο στις αίθουσες, και είχε ανοίξει και το φετινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (ήμασταν εκεί φυσικά) δεν ακούγεται σαν κάτι το ιδιαίτερο αν αναραδιάσεις την πλοκή του: μια νεαρή Ισπανίδα περνά ένα ξέφρενο βράδυ στο Βερολίνο, φλερτάρει με έναν τύπο, μπλέκει με την παρέα του, η παρέα τη μπλέκει σε ένα έγκλημα, και το έγκλημα φυσικά πάει ακριβώς σύμφωνα με το σχέδιο λολ φυσικά και όχι.

Ξέρω. Πού το σκέφτηκαν ε. Απίστευτο.

Όμως μισό. Το tag line της ταινίας. Για δες τι λέει. Μια πόλη. Μια νύχτα. Μια λήψη.

Α, νά’μαστε πάλι εδώ. Μια λήψη. Μονοπλάνα: Η μόδα που δε θα πεθάνει ποτέ. Μπορεί να υπάρχει αυτή η ψευδαίσθηση ανάμεσα στο κοινό ότι πρόκειται για κάτι που έφερε στη μόδα το περσινό “Birdman”, που είναι γυρισμένο ώστε να βγάζει την ψευδαίσθηση ενός συνεχούς πλάνου (παρότι δεν είναι φυσικά), όμως στην πραγματικότητα τέτοια πλάνα υπήρχαν στο σινεμά εδώ και δεκαετίες, ακόμα και καταλαμβάνοντας ολόκληρες ταινίες. (Αλλά αληθινά μονοπλάνα, όχι faux όπως στο “Birdman”.)

 

Το “Victoria” λοιπόν παίρνει αυτό το gimmick και κάνει με αυτό κάτι ομολογουμένως δύσκολο: Ακολουθεί με ένα αδιάκοπο πλάνο σχεδόν δυόμιση ωρών(!) μια κοπέλα και την από σπόντα παρέα της καθώς χορεύουν, τρέχουν στους δρόμους, διασκεδάζουν, μπλέκουν με το νόμο, και ό,τι άλλο προκύψει μετά (προκύπτουν πολλά), και το κάνει όλο αυτό χωρίς να κουράζει.

Δε νιώθω πως η ταινία δικαιολόγησε ιδιαίτερα τον εαυτό της, αλλά τελοσπάντων πέρασα ΟΚ στο σινεμά, οπότε αυτό το δίνουμε στον σκηνοθέτη Σεμπάστιαν Σίπερ.

Και με αφορμή τη “Victoria”, αλλά και την τρίτη διαδοχική οσκαρική νίκη του Εμάνουελ Λουμπέσκι (που έχει διευθύνει την κάμερα στα “Gravity”, “Birdman” και “Revenant”), επισκεπτόμαστε το κινηματογραφικό παρελθόν του μονοπλάνου, ενός τεχνικά δύσκολου κόλπου που πάντα καταφέρνει να εντυπωσιάζει τον θεατή.

Αυτά είναι 20 αξέχαστα μονοπλάνα από την ιστορία του σινεμά.

To πρώτο 12λεπτο στο “Snake Eyes”

Σιγά μην υπήρχε αφηγηματικό gimmick που θα άφηνε ήσυχο ο Μπράιαν ΝτεΠάλμα, ο λατρεμένος κλέφτης της καρδιάς μας. Στο “Snake Eyes” ανοίγουμε με τη ζωντανή μετάδοση από δεκλτίο ειδήσεων και μια φωνή ακούγεται να φωνάζει “cut! cut!” πριν η δράση μεταφερθεί (χωρίς cut, φυσικά) στο εσωτερικό, όπου η κάμερα ακολουθεί για ένα μανιακό 12λεπτο τον Νίκολας Κέιτζ στο περιθώριο ενός αγώνα πυγμαχίας.

Όλη η ταινία στο “Russian Ark”

Η Ρώσικη Κιβωτός του Σοκούροφ ήταν ένα από τα πρώτα τεράστια arthouse χιτάκια των ‘00s και σίγουρα υπήρχε καλός λόγος γι’αυτό. Όλη η ταινία είναι ένα μονοπλάνο που μας ξεναγεί στο Έρμιταζ, όπου κάθε αίθουσα κρύβει έναν διαφορετικό σταθμό στο ταξίδι μας διαμέσου 300 χρόνων ιστορίας της Αγίας Πετρούπολης. Είναι μουσειακό τουρ όσο και σινεμά, προσφέροντας τα καλύτερα του κάθε κόσμου. Ο Σοκούροφ και το συνεργείο του είχαν 4 ώρες στη διάθεσή τους και πέτυχαν το τελικό μονοπλάνο με την 4η και τελευταία προσπάθεια, αφότου οι τρεις πρώτες απέτυχαν προτού προχωρήσουν πολλή ώρα.

H πρώτη μάχη του Άδωνι στο “Creed”

Για τη μεσαία μάχη της ταινίας, ο Ράιαν Κούγκλερ θέλησε να κάνει χρήση του μονοπλάνου ώστε να νιώσει ο θεατής πως βρίσκεται μέσα στο ρινγκ. Το μονοπλάνο ως ‘αμεσότητα’ γίνεται πολύ συχνά αφηγηματική πατερίτσα, όμως στην περίπτωση του αγώνα μποξ λειτουργεί ιδιαίτερα καλά. Σε αντίθεση ας πούμε με κάποιες προχειρότητες στο “Victoria” (ως συνέπεια της μίας λήψης), η αίσθηση εδώ πως κάποια πράγματα βγαίνουν φάλτσα ή αυτοσχεδιαστικά βοηθάει να κάνει τον αγώνα του Κριντ να μοιάζει πιο άμεσος και πιο συναισθηματικός, τίγκα στα λάθη και τις ατέλειες. Τα σπορ δεν πρέπει να μοιάζουν προβαρισμένα.

Οι στάσεις στο δρόμο του σταυρού στο “Stations of the Cross”

Στο εκπληκτικό προπέρσινο φιλμ για μια νεαρή κοπέλα που μεγαλώνει σε ένα καταπιεστικά θρησκευτικό περιβάλλον και θυσιάζει τον εαυτό της ώστε να ξεπεράσει την αρρώστιά του ο μικρός αδερφός της, η δομή και η φόρμα της ήταν το πρώτο πράγμα που ξεχώριζε. Όλη η ταινία αποτελείτο από μια συρραφή 14 στατικών μονοπλάνων- άλλο κοίταζε την οικογένεια στο φαγητό, άλλο δίπλα στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου, άλλο σε μια βόλτα στην εξοχή, άλλο στο σχολικό προαύλιο. Η ταινία κέρδισε το βραβείο Σεναρίου στο Φεστιβάλ Βερολίνου και, σχεδόν εξίσου σημαντικά, τοποθετήθηκε στην 11η θέση του τοπ-10 μας του 2014, μια θέση κάτω από το “Pompeii” του Πολ Γ.Σ. Άντερσον.

H μάχη στο διάδρομο στο “Oldboy”

Εδώ η σκηνή που ο Παρκλ Τσαν Γουκ ξεκάθαρα κατέκλεψε από το “Daredevil”.

H σκηνή στην παραλία στο “Atonement”

O Τζο Ράιτ έγινε γνωστός γυρίζοντας ταινίες εποχής αλλά ήταν πάντα εμφανές ότι έκρυβε μέσα του έναν εντυπωσιακό βιρτουόζο που ήθελε να ξεχυθεί. Στο “Atonement”, η σεκάνς της παραλίας του Ντάνκερκ είναι αποστομωτική, αν και πιθανώς άσχετη με τον τόνο της υπόλοιπης ταινίας. Στη συνέχεια της καριέρας του ο Ράιτ έκανε το “Hanna”, επιβεβαιώνοντας τις τάσεις ενέργειας και εντυπωσιασμού που έκρυβε μέσα του, πριν επανέλθει με το “Anna Karenina” που συνδύαζε όλες τις ευαισθησίες του με έναν απρόσμενα σπουδαίο και σίγουρα μοναδικό τρόπο.

H κηδεία στο “Soy Cuba”

Σκηνοθέτες όπως ο Κόπολα κι ο Σκορσέζε έχουν αναφέρει το αριστούργημα του Καλατόζοφ ως μέγιστη επιρροή, και η πάλαι ποτέ χαμένη αυτή ταινία του 1964 μπορεί ακόμα και σήμερα να αφήσει με το στόμα ανοιχτό τον οποιονδήποτε θεατή. Ο σκηνοθέτης ακολουθεί διαφορετικές ιστορίες στην προεπαναστατική Κούβα αφήνοντας τα πλάνα και το ρυθμό να πουν την ιστορία. Το φιλμ είναι γεμάτο με τρομερά μονοπλάνα, το καλύτερο εκ των οποίων είναι για πολλούς αυτό της κηδείας, όπου η κάμερα κινείται σαν παρασυρμένη από αόρατα κύματα, και σταδιακά ανεβαίνει για να αποκαλύψει έναν ανθρώπινο ωκεανό να γεμίζει τους δρόμους.

H ενέδρα στο αμάξι στο “Children of Men”

Πριν ο Εμάνουελ Λουμπέσκι γίνει η επίσημη κάμερα του Χολιγουντιανού πρεστίζ, και πριν ακόμα κινηματογραφήσει το “Tree of Life” και τις αδιανόητες εικόνες του, είχε γυρίσει το “Children of Men” του Αλφόνσο Κουαρόν, μια δυστοπική sci-i αλληγορία που ξεχώριζε σε πολύ μεγάλο βαθμό και για το πώς χρησιμοποιούσε την κίνηση της κάμερας για να μας εισάγει στο αποπνικτικό της μέλλον. (Θυμήσου τη σκηνή ας πούμε με την κάμερα μέσα στο λεωφορείο, και τον Κλάιβ Όουεν να κοιτάζει τι παθαίνουν οι άνθρωποι απ’έξω.) Τελοσπάντων, η σκηνή στο αυτοκίνητο είναι ένα από τα εμφατικότερα ‘Πως Στα Κομμάτια Είναι Δυνατόν Να Γυρίστηκε Αυτό’ στην ιστορία του σινεμά, και από όλες τις εντυπωσιακές λουμπεσκιές (“Birdman”, “Revenant”, “Gravity” κλπ) διαλέξαμε αυτήν.

To meta άνοιγμα του “Player”

H κατεξοχήν σπουδαία ταινία για το Χολιγουντιανό παρασκήνιο, ένα από τα αριστουργήματα της καριέρας του Ρόμπερτ Όλτμαν, ένας κωμικός meta παράδεισος, ξεκινά με ένα μονοπλάνο που ακολουθεί ανθρώπους του χώρου του θεάματος που συζητούν μονοπλάνα και όχι μόνο.

Η 4λεπτη σκηνή δράσης στο “Warrior”

Τι είναι πιο εντυπωσιακό από ένα τυχαίο μονοπλάνο; Ένα μονοπλάνο γεμάτο ξύλο, και κάποια από της καλύτερη χορογραφία δράσης που έχουμε δει πρόσφατα.

Εκείνο το πλάνο από το “Goodfellas”

Ένα σωρό φορές το έχουν αντιγράψει ή του έχουν αποδώσει τιμητικά homage, εξ ου και το θρυλικό μονοπλάνο του Σκορσέζε από το “Goodfellas” είναι από τις διασημότερες σκηνές της καριέρας του. Η κάμερα ακολουθεί τον Ρέι Λιότα και τη Λορέιν Μπράκο και μέσα από τις κουλ διαδρομές του κλαμπ μας εισάγει στον κόσμο της ταινίας με έναν τρόπο βασικά τέλειο.

Τα διάφορα κομμάτια του “Rope”

Ο Χίτσκοκ με το “Rope” έφτιαξε μια από τις πιο θρυλικές του ταινίες χάρη στη φιλοδοξία του να αποτελεί ένα αδιάκοπο πλάνο μιάμισης ώρας, μέσα σε ένα κλειστό χώρο. Δε μπορούσε, τεχνικά και μόνο, να φτιάξει όλη την ταινία ως ένα πλάνο (δεν υπήρχαν ψηφιακά μέσα τότε και έπρεπε να αλλάζουν τα reels με το φιλμ στην κάμερα) οπότε την κατασκεύασε ως μια ψευδαίσθηση μονοπλάνο, με έντεχνα κοψίματα. Η κλειστοφοβία πάντως επιττυγχάνεται απόλυτα, καθώς όλοι οι χαρακτήρες μοιάζουν παγιδευμένοι σε ένα μυστηριώδες μονόπρακτο ηθικής και θανάτου. 67 χρόνια πριν το “Birdman” όλα αυτά.

H σκηνή με τη βόμβα στο “Touch of Evil”

Ο Όρσον Γουελς το έκανε κι αυτό το κόλπο, στην διάσημη εναρκτήρια σεκάνς του “Touch of Evil”, όπου μια βόμβα τοποθετείται σε ένα αυτοκίνητο, ο γερανός μας μεταφέρει τριγύρω μέχρι να φτάσει η στιγμή της έκρηξης. Σημείο αναφοράς.

Το δείπνο στο “4 Months, 3 Weeks and 2 Days”

Ο φίλος του σάιτ, πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Κριστιάν Μουντζίου κρατά την κάμερα απέναντι από μια οικογένεια σε ένα από τα πιο επίπονα δείπνα που έχουμε δει ποτέ στο σινεμά, σε αυτή την καθηλωτική ιστορία δύο γυναικών στις τελευταίες μέρες του καθεστώτος Τσαουσέσκου.

Το shootout στο διάδρομο του νοσοκομείου στο “Hard Boiled”

Αν δεν έκανε ο Τζον Γου τον απόλυτο εντυπωσιασμό καλύτερα από τους περισσότερους, θα ήμουν πολύ απογοητευμένος.

Η σκηνή με τον ιερέα στο “Hunger”

Ο λόγος που έχουμε τον Μάικλ Φασμπέντερ και τον Στιβ ΜακΚουίν.

To 7λεπτο μποτιλιάρισμα στο “Weekend”

Αξίζει να ακούσει κανείς την ανάλυση πάνω στην σκηνή που βρίσκεται στο παραπάνω βίντεο. Η ουσία είναι ότι ο Γκοντάρ έφτασε με την κάμερά του στην ουρά ενός τεράστιου μποτιλιαρίσματος, το οποίο και ακουλούθησε υπομονετικά, σχεδόν εξοργιστικά, μέχρι τέλους, για 7 λεπτά, κλείνοντας στην εικόνα του μια μικρογραφία Ευρωπαϊκής καθημερινότητας με όλο και αυξανόμενες τάσεις σουρεαλισμού. Θα μπορούσε να είναι μια ξεχωριστή ταινία μικρού μήκους.

Η βόλτα του Ντάνι στο ξενοδοχείο στο “Shining”

Σε κάθε στροφή που έκανε ο Ντάνι με το ποδηλατάκι του στους διαδρόμους του ξενοδοχείου ευχόσουν όλο και περισσότερο να κινηθεί πιο γρήγορα η κάμερα για να δεις τι υπάρχει μπροστά και όλο και περισσότερο ανατριχιάζει κι όλο και περισσότερο εύχεσαι να τελειώσει αυτό το μαρτύριο. Μερικά από τα πιο επιβλητικά πλάνα της φιλμογραφίας του Κιούμπρικ.

Η απόδραση από το ξενοδοχείο στο “Passenger”

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά πράγματα της φιλμογραφίας του Αντονιόνι, αυτό το προτελευταίο πλάνο της διάσημης ταινίας του με τον Τζακ Νίκολσον- το πλάνο ξεκινά μέσα στο δωμάτιο του ξενοδοχείου, καταφέρνει επιτέλους να αποδράσει, χαροτγραφεί την περιοχή, και επιστρέφει. Είναι εκπληκτικό, κόβει την ανάσα, και δεν γίνεται να μη γουρλώσεις τα μάτια σου από έκπληξη και θαυμασμό καθώς το βλέπεις.

Όλο το “Timecode”, επί 4

Πριν εξαφανιστεί από προσώπου γης, ο Μάικ Φίγκις πειραματίστηκε με τη φόρμα όσο λίγοι σύγχρονοι σκηνοθέτες. Το πιο ενδιαφέρον από όλα τα πειράματά του ήταν το “Timecode” του 2000, μια ιστορία τρέλας στο παρασκήνιο του Χολιγουντιανού Λ.Α., γυρισμένη όχι απλά με ένα, αλλά με 4 ταυτόχρονα, παράλληλα μονοπλάνα. Όλη η ταινία διαδραματίζεται ταυτόχρονα σε 4 διαφορετικά σημεία, με ιστορίες και χαρακτήρες που συναντώνται σε διάφορα σημεία, ενώ παίζουν ταυτόχρονα το ένα δίπλα στο άλλο στην οθόνη για όλη τη μιάμιση ώρα της ταινίας. Ο ήχος εστιάζει ανά πάσα στιγμή εκεί όπου υπάρχει θεωρητικά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, αλλά τα πάντα, ακόμα κι εκεί που δεν κοιτάζουμε προσεκτικά, συνεχίζονται, διαρκώς. H ταινία γυρίστηκε, τελικά, με την 16η προσπάθεια, με 4 ψηφιακές κάμερες στο χέρι να ακολουθούν τα παράλληλα storylines για μιάμιση ώρα. Επειδή υπάρχουν τα “ουάο, πώς το έκαναν αυτό!” και μετά υπάρχουν και τα “OMFG ΤΙ ΠΩΣ”.

 
Share
Follow
comments powered by Disqus
Series Reviews

Δες τι γίνεται με τις αγαπημένες μας σειρές!

PROMO
Social Man
Newsletter

Το ΟΝΕΜΑΝ επιλέγει και σου στέλνει τα καλύτερα θέματα στο email σου.