Εσύ θα ήθελες να είναι ο Riz Ahmed ο επόμενος James Bond;

To Bait μπορεί και να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα high concept δημιουργικά heists των τελευταίων χρόνων: Πίσω από μια ιντριγκαδόρικη κεντρική ιδέα της μίας γραμμής, κρύβει κάτι παντελώς διαφορετικό από αυτό που ίσως περιμένεις να δεις.

Στη βιτρίνα, ο James Bond.

Στο πίσω μέρος του μαγαζιού; Ταυτότητα, αυτο-εκτίμηση, Λονδίνο. Πάρα πολύ Λονδίνο.

Ακούγοντας τον Riz Ahmed να μιλάει για τη σειρά (βλέπε παρακάτω στο άρθρο, έχει ενδιαφέρον) θα καταλάβει κανείς ότι η μεγάλη έμπνευση είναι αυτό το κύμα των τονικά απρόσμενων ημιώρων, από το Atlanta ως το Fleabag, ως το I May Destroy You: Σειρές που πιάνονται από μια ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα και αρχίζουν να ξεφλουδίζουν χαρακτήρες, ταυτότητες, τοποθεσίες, κόσμους ολόκληρους, μέχρι να φτάσουν στον πυρήνα μιας κατάστασης.

Σε κανένα σημείο της διαδικασίας δεν έχεις ιδέα τι θα βρεθεί όταν φτάσουμε εκεί. Είναι σαν ένα μεγάλο δημιουργικό μυστήριο, όπου τα πάντα στην διαδρομή είναι γεμάτα εκπλήξεις.

Είναι υψηλή η μπάρα που θέτει για τον εαυτό του το Bait, αλλά ξεκάθαρα δεν φοβάται εξαρχής την σύγκρουση: Η σειρά, την οποία δημιούργησε και πρωταγωνιστεί ο Riz Ahmed (ενώ έχει γράψει και το πρώτο επεισόδιο), παίρνει ένα εξαρχής πιπεράτο meta concept και τρέχει με αυτό για όσο βρίσκει χώρο.

Εν μέσω μιας μεγάλης παραφιλολογίας γύρω από την ταυτότητα του επόμενου James Bond, το Bait ρωτάει: Θα δεχόσουν έναν ηθοποιό σαν τον Ahmed για το ρόλο του εμβληματικού ήρωα; Αυτό που κάνει το ερώτημα ενδιαφέρον είναι οι όροι γύρω από τους οποίους τίθεται στη σειρά.

Είναι κι ο ίδιος ο Ahmed (ο Shah Latif δηλαδή, όπως λέγεται ο χαρακτήρας του) που το αμφισβητεί διαρκώς, αντιπαραβάλοντας περιορισμούς, ευθύνες, παραδόσεις που σχετίζονται με το background του ως πακιστανικής καταγωγής μουσουλμάνος λονδρέζος. Τι χρωστάει στην οικογένειά του; Στην κοινότητά του; Στον ίδιο τον εαυτό του. Ποιος είναι καν ο ίδιος ο εαυτός του;

Η εξερεύνηση γίνεται με πολύ διασκεδαστικό τρόπο, μέσα από 6 επεισόδια διαρκούς κίνησης και ελάχιστης φλυαρίας. (Θα ζούσα και χωρίς τις επαναλαμβανόμενες σκηνές όπου συνομιλεί με τον εσωτερικό του κριτή, με τη φωνή του Patrick Stewart, αλλά έχουν και τις διασκεδαστικές στιγμές τους.) Η σειρά ξεκινά με τον Shar/Riz να κάνει μια οντισιόν για Bond που πάει κατά διαόλου, αλλά η περιπέτεια εκεί ξεκινάει.

Χάρη σε παπαρατσικές φωτό που δημοσιεύονται ονλάιν, ξεκινάει μια φημολογία για το ότι αυτός μπορεί να είναι ο επόμενος Bond. Αυτό φυσικά εκκινεί τον αναμενόμενο πόλεμο στα social, ρίχνοντας έναν τεράστιο προβολέα πάνω στον απλό εργαζόμενο, σχετικά άσημο ηθοποιό. Λόγω του σούσουρου κερδίζει και δεύτερη οντισιόν παρά το ότι η πρώτη πήγε χάλια. Μέχρι όμως να έρθει η στιγμή για την επαναληπτική οντισιόν, κι ενώ η ονλάιν παραφιλολογία φουντώνει, ο Shah πρέπει να βάλει σε τάξη τη ζωή του.

Αυτό συμπεριλαμβάνει τη σχέση του με την οικογένειά του, με τον λατρεμένο του ξάδερφο Zulfi (ο φοβερός Guz Khan κλέβει την παράσταση), τη διαχείριση της τραυματικής του bullying εμπειρίας από όταν ήταν 12 χρονών, την εξισορρόπηση της νέας του απρόσμενης φήμης με την τοξικότητα που φέρνει μαζί. Και, μέσα σε όλα, την προσπάθεια να έρθει σε ειρήνη με την πρώην του Yasmin (η Ritu Arya από το Polite Society), η οποία γράφει ένα αρκετά καυστικό άρθρο γνώμης για αυτόν, πάνω στο κατά πόσο προδίδει την κοινότητά του μπαίνοντας μέσα σε έναν λευκό ρόλο.

Η σειρά είναι στα καλύτερά της όταν η χαοτικότητα των συναισθημάτων και της ενοχής εκφράζονται ως φρενήρεις μικρο-περιπέτειες στην καρδιά του Λονδίνου. Το 4ο επεισόδιο είναι μια δίχως ανάσα νυχτερινή διαδρομή σε γνώριμες γωνίες της πόλης. Από ένα φασέικο εστιατόριο μέχρι ένα πολύχρωμο πάρτι, από τη Brick Lane μέχρι τον Jai Paul, όλα βγαίνουν στη φόρα κι ενώ η κάμερα ακολουθεί δίχως παύση τους δύο ήρωες – σκηνοθετεί εδώ ο Tom George του πάρα πολύ συμπαθούς whodunnit See How They Run, που μαζί με τον Bassam Tariq έχουν γυρίσει όλα τα επεισόδια της σειράς.

Ο πανικός ίσως να φτάνει σε σημείο μιας κάποιας υπερβολής, ειδικά στη διάρκεια του 5ου επεισοδίου (το αναγκαίο πλήρες χάος πριν το breakthtough του φινάλε) όμως η ερμηνεία του Ahmed σε συνδυασμό με την τρομερά γερή αίσθηση χαρακτήρα, ταυτότητας και τοποθεσίας, κρατούν το Bait πάντοτε ενδιαφέρον – και πάρα πολύ όμορφο επίσης.

Η αληθοφάνεια που παρατηρείται γύρω από το James Bond high concept κι από τις σουρεαλιστικές κρίσεις πανικού και ταυτότητας του Shah, είναι τελικά το κλειδί της όλης υπόθεσης. Το Bait ζει και αναπνέει μες στην αλήθεια του Λονδίνου, κάτι πάρα πολύ σημαντικό γύρω από την κουβέντα που ανοίγει πάνω στην πολιτιστική ταυτότητα και στην εκπροσώπηση.

Μου ήρθε στο μυαλό κάτι που είχε πει ο, βραβευμένος με Όσκαρ και Έμμυ, Ahmed σε μια συνέντευξή του στο Vulture την εποχή που έπαιζε στο The Night Of. Έλεγε τότε πως: 

«Πόλεις όπως το Λονδίνο είναι λιγότερο διαχωρισμένες φυλετικά από αμερικανικές πόλεις όπως το Σικάγο ή η Νέα Υόρκη, γιατί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βρεθήκαμε όλοι ανακατεμένοι στα ίδια συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας. Όμως μου φαίνεται παράξενο ότι η εικόνα που πουλάνε οι βρετανικές παραγωγές είναι ένα κατάλευκο δράμα εποχής. Βλέπω λιγότερα μικτά ζευγάρια να περπατούν στον δρόμο στην Αμερική, κι όμως η εικόνα που πουλάτε [σσ. στην Αμερική] είναι μαύροι και λευκοί χαρακτήρες να πολεμούν μαζί, ο ένας δίπλα στον άλλον. Μου φαίνεται ενδιαφέρον ότι και οι δύο κοινωνίες αρνούνται την πραγματικότητά τους».

Είναι μια εκπληκτική παρατήρηση που την έχω στο μυαλό μου από τότε που την πρωτοδιάβασα, και τη σκέφτηκα ξανά βλέποντας το Bait. Μια σειρά που καταλαβαίνεις κανείς πώς βγήκε από το μυαλό του ανθρώπου που διατύπωσε την παραπάνω σκέψη. Ο Shah είναι όσο άγγλος είναι κι ο Bond, ή μάλλον, περισσότερο. Αλλά ο Bond δεν ήταν ποτέ το ζήτημα – ούτε για τον Shah, ούτε για τον Riz. Το θέμα είναι, πάντα, να βρεις την ισορροπία σου στον κόσμο (σου).

Αυτό, mister Bond, είναι μια αληθινή επικίνδυνη αποστολή.

Ο Riz Ahmed για το Bait, τον James Bond και την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων

Σε μια κλειστή online συνέντευξη τύπου για τους ψηφοφόρους των Χρυσών Σφαιρών, ο Riz Ahmed μίλησε αναλυτικά για την ανάπτυξη της σειράς, για την αυθεντική της βρετανικότητα, και για το πώς τους ήρθε (και εγκρίθηκε!) η ιδέα για τον James Bond. Αυτά είναι τα highlights από τα όσα μας είπε.

Για το πώς ήρθε η ιδέα για τον James Bond

Για περίπου δέκα χρόνια κρατούσα σημειώσεις από παράξενα περιστατικά, όλα γύρω από την απόσταση ανάμεσα στη δημόσια και την ιδιωτική μου εικόνα. Ισχύει για μένα ως ηθοποιό, αλλά και γενικότερα: όλοι ζούμε μια εκδοχή του εαυτού μας στα social media, ενώ η πραγματικότητα είναι πιο χαοτική και ασταθής.

Όταν άρχισα να δουλεύω με τον Ben Carlin, μου είπε: «Χρειαζόμαστε ένα σύμβολο που να συμπυκνώνει φιλοδοξία, ταυτότητα, επιθυμία». Και τότε προέκυψε ο James Bond. Σκεφτήκαμε: «Τέλειο, αλλά δεν θα μας αφήσουν να το κάνουμε». Οι agents μου έλεγαν το ίδιο.

Παρόλα αυτά, δοκιμάσαμε. Έστειλα email στην Barbara Broccoli, της έδωσα τα σενάρια, της εξήγησα την ιδέα. Και κατάλαβε ότι δεν πρόκειται πραγματικά για τον Bond.

Ο Bond είναι σύμβολο. Φιλοδοξίας, επιτυχίας, αποδοχής. Στην ουσία, η σειρά μιλά για ένα συναίσθημα: ότι η ζωή μοιάζει με μια ατελείωτη οντισιόν. Ότι ποτέ δεν νιώθουμε αρκετοί. Και συνεχώς προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι είμαστε.

Για τον τόνο της σειράς

Εμπνέομαι πολύ από σειρές όπως τα Atlanta και Fleabag. Είναι πολύ αστείες, αλλά ταυτόχρονα αγγίζουν κάτι βαθιά συναισθηματικό και ψυχολογικό: σχέσεις, οικογένεια, τραύμα. Πρώτα απ’ όλα όμως σε τραβούν με δυνατούς χαρακτήρες και χιούμορ.

Αναρωτιόμασταν: πώς συνδυάζεις ένα οικογενειακό δράμα με μια ερωτική ιστορία και ένα κατασκοπικό θρίλερ; Τελικά καταλάβαμε ότι θέλαμε αυτή την αίσθηση τραντάγματος. Να γελάς τη μία στιγμή και την επόμενη να είσαι σχεδόν έτοιμος να κλάψεις.

Σκέφτομαι συχνά τον Peter Brook που γύρισε το Mahabharata, και όσα έλεγε για τον Shakespeare: δεν προσπαθούσε να εξομαλύνει τον τόνο. Πήγαινε από χοντροκομμένα, παιδικά αστεία κατευθείαν σε στοχασμούς για το νόημα της ζωής. Και αυτό, κάπως, ενεργοποιεί τον θεατή.

Προσπαθήσαμε να αγκαλιάσουμε αυτή την τυχαιότητα, την απρόβλεπτη φύση της ζωής, με έναν τόνο ειλικρινή και ακατάστατο. Όπως είναι και η ίδια η ζωή.

Για την αυθεντικότητα του Λονδίνου και το προσωπικό βίωμα

Θέλαμε να είμαστε όσο πιο συγκεκριμένοι και αυθεντικοί γίνεται. Σε κάθε γειτονιά του Λονδίνου που περνάμε, εμφανίζουμε το όνομά της. Θέλαμε να αποτυπώσουμε αυτή την καθημερινή εμπειρία μετακίνησης και αλλαγής κωδικών και αργκό, από περιοχή σε περιοχή. Όπως σε μια ταινία Bond αλλάζει συνεχώς τόπος δράσης. Η ιδέα ήταν να αναδείξουμε την καθημερινότητά μας μέσα σε ένα σχεδόν επικό πλαίσιο, σαν περιπέτεια του Bond.

Και μιλώντας για αυθεντικότητα: το πάρκο όπου δέχομαι επίθεση ως παιδί στη σειρά είναι το ίδιο όπου όντως δέχτηκα επίθεση, πίσω από το σπίτι των γονιών μου. Η κρίση πανικού στο πρώτο επεισόδιο, στο Kentish Town Forum. την έχω ζήσει ακριβώς εκεί, πριν βγω στη σκηνή, όταν βγήκα έξω στο στενό για να πάρω αέρα.

Ξανά και ξανά τραβούσαμε στοιχεία από την πραγματική ζωή. Ακόμα και το ότι με προσέγγισαν για να συνεργαστώ με τη MI5 όταν έγινα πιο γνωστός. Αυτό έχει συμβεί περισσότερες από μία φορές.

Για την σχέση με τον Bond και την αγγλική πραγματικότητα

Πολλά προέρχονται από την πραγματική ζωή. Ακόμα και η κουβέντα για το casting του Bond: Το όνομά μου είχε ακουστεί. Θέλαμε γενικά να αντλήσουμε από αυτή την πραγματικότητα, γιατί δεν την έχουμε δει στην οθόνη. Δεν έχουμε δει αυτούς τους χαρακτήρες, αυτή την κουλτούρα, αυτή τη Βρετανία.

Ήθελα να σταθεί δίπλα σε σειρές όπως The Crown, Fleabag, I May Destroy You. Να εκπροσωπήσει αυτόν τον κόσμο και, ιδανικά, να κάνει κάτι πρωτοποριακό. Τόσο σε εικόνα όσο και σε ήχο. Να είναι όσο πιο αυθεντικό γίνεται.

Για τα όρια της εκπροσώπησης

Ποια είναι τα οφέλη και τα όρια της συζήτησης για την εκπροσώπηση; Πότε γίνεται ένας περίεργος ανταγωνισμός; Δεν ξέρω. Για εμάς το βασικό ήταν άλλο: πώς λες μια ιστορία που δεν εξαντλείται σε αυτά; Πώς δημιουργείς σύνθετους, αντιφατικούς χαρακτήρες;

Έναν άνθρωπο που θέλει να εκπροσωπεί την κοινότητά του, αλλά και να ξεφύγει από αυτήν. Κάποιον που είναι δεμένος με την κοινότητα, αλλά ταυτόχρονα πικραμένος που δεν μπορεί να φύγει. Μια μητέρα που αγαπά και στηρίζει άνευ όρων, αλλά φορτώνει και προσδοκίες. Πώς αναδεικνύεις αυτές τις αντιφάσεις;

Αν οι χαρακτήρες είναι σύνθετοι και οι σχέσεις τους αυθεντικές, ελπίζω ο θεατής να φεύγει με περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις.

Για τον εσωτερικό του κριτή και το imposter syndrome

Όλο και περισσότερο συνειδητοποιώ ότι το πώς νιώθεις όταν γυρίζεις μια σκηνή μοιάζει με το πώς νιώθει ο χαρακτήρας. Η αφήγηση έχει αυτό το μετα-επίπεδο, όπου θολώνει τα όρια πραγματικότητας και μυθοπλασίας. Αν ένιωθα στρες πριν από μια σκηνή, σκεφτόμουν: «Αυτό ακριβώς πρέπει να νιώθει ο Shah». Και το χρησιμοποιούσα.

Ο εσωτερικός μου κριτής μπορεί να γίνει πολύ έντονος. Δύο χρόνια μετά το The Night Of, ξυπνούσα μέσα στη νύχτα και ξαναέπαιζα σκηνές στον καθρέφτη για κάτι που είχε ήδη βγει, είχε ήδη βραβευτεί, κι εγώ ακόμα σκεφτόμουν: «Το έκανα λάθος, τώρα κατάλαβα πώς έπρεπε να το κάνω».

Έχω μια περίπλοκη σχέση με αυτό. Από τη μία με κινητοποιεί, με κρατάει σε εγρήγορση. Tο imposter syndrome με σπρώχνει να δουλεύω πιο σκληρά. Από την άλλη, μπορεί να γίνει καταστροφικό, να ξεφύγει και να σε εξαντλήσει.

Για τον «εσωτερικό κριτή» Patrick Stewart

Ήταν όνειρο το ότι συνεργαστήκαμε. Δεν υπήρχε άλλος για τον ρόλο: κάποιος με κύρος, αλλά και με αίσθηση κωμωδίας. Ένας ηθοποιός που ο Shah θα θαύμαζε.

Και φυσικά κάποιος πρόθυμος να το κάνει, γιατί είναι ένας πολύ ιδιαίτερος ρόλος. Του δώσαμε τα σενάρια και είπε: «Δεν έχω ξαναδιαβάσει κάτι τέτοιο. Πάμε να το κάνουμε». Αυτό λέει πολλά. Και για εκείνον και για τα σενάρια.

Για την σύνδεση με την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων

Ξέραμε ότι θέλαμε ένα σουρεαλιστικό στοιχείο. Μιλούσαμε πολύ για το Alice in Wonderland και την ιδέα της λαγουδότρυπας. Αν δεις και το poster, ο Shah φοράει για μεγάλο μέρος της σειράς μπλε kurta (μακρύ πουκάμισο) με άσπρο shalwar (φαρδύ παντελόνι), μια αναφορά στο Alice in Wonderland. Και όσο κατεβαίνει σε αυτή την τρύπα, βυθίζεται στην αυτοαμφιβολία του.

Θέλαμε έναν τρόπο να δραματοποιήσουμε αυτή την εσωτερική φωνή. Γιατί μεγάλο μέρος της είναι εσωτερικευμένο μίσος, κριτική, προκατάληψη από έξω. Έτσι, όταν εμφανίζονται τα επτά γουρούνια στο σπίτι του ως ένδειξη μίσους, ο Shah τα αναγνωρίζει, σχεδόν τα αγκαλιάζει. Το εξωτερικό μίσος καθρεφτίζει την εσωτερική του ανασφάλεια και γίνεται σχεδόν σύμμαχός του.

Πολλοί από εμάς κινητοποιούμαστε, συχνά με ανθυγιεινό τρόπο, από το αίσθημα ότι «δεν είμαστε αρκετοί». Οπότε όταν υπάρχει μια φωνή που στο λέει, την κρατάς κοντά σου αντί να την απορρίψεις.

Η 1η σεζόν του Bait στριμάρει στο Amazon Prime Video.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.