Η Χίλντα Παπαδημητρίου επιλέγει το ιδανικό αστυνομικό μυθιστόρημα για κάθε περίσταση

Τάδε έφη Χίλντα Παπαδημήτριου προ πενταετίας στο OneMan σε μια μεγάλη, από κοινού συνέντευξη με τον εκλιπόντα πλέον Μάρκο Κρητικό για την πονεμένη ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα (και όχι μόνο). Τότε είχε μόλις κυκλοφορήσει το τέταρτο της αστυνομικό μυθιστόρημα (και έκτο βιβλίο της συνολικά, μιας και πριν από το φιξιόν ντεμπούτο της προηγήθηκαν δύο µονογραφίες για τους Beatles και τους Clash), Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου (εκδ. Μεταίχμιο), το οποίο τιμήθηκε με Ειδικό Κρατικό Βραβείο γιατί προάγει τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά θέματα.

Ένα χρόνο αργότερα η συγγραφέας μίλησε -ορκισμένη μουσικόφιλη γαρ- στο podcast Χίλιες και Μία Νύχτες για μία ιστορική συναυλία του Morrissey στον Λυκαβηττό.

Τώρα, επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος στο OneMan έχοντας στις αποσκευές της το ολόφρεσκό της αστυνομικό μυθιστόρημα, Κομπολόι στο χώμα (εκδ. Μεταίχμιο) με τον κλασικό της πια ήρωα, Χάρη Νικολόπουλο, να κάνει και πάλι την εμφάνιση του στην εξής καθηλωτική υπόθεση:

Αθήνα, άνοιξη του 2016, και η χώρα παλεύει ακόμη με την οικονομική κρίση. Πυρκαγιές καταστρέφουν παλαιά σπίτια του κέντρου και εγκαταλελειμμένα βιομηχανικά κτίρια, ενώ στους δρόμους του Μεταξουργείου βρίσκονται δολοφονημένες αλλοδαπές σεξεργάτριες. Λόγω των πολλών ανοιχτών μετώπων, όταν στο παλιό εργοστάσιο της Columbia θα βρεθούν δύο σκελετοί κι ένα κεχριμπαρένιο κομπολόι, σαν επιθανάτιο στολίδι, μόνο η αστυνόμος Αΐντα Μητροπούλου θα θελήσει να ερευνήσει αυτή την ανεξιχνίαστη υπόθεση.

Με τη βοήθεια ενός Ρομά αστυφύλακα, ενός αστυνομικού νερντ της τεχνολογίας και μιας ομάδας γκραφιτάδων, κυρίως όμως με τη βοήθεια του παλιού της φίλου, του Χάρη Νικολόπουλου, η Αΐντα θα περιπλανηθεί στις γειτονιές του υποβαθμισμένου κέντρου, στα προσφυγικά της Καλλιθέας και στο ερειπωμένο παλιό εργοστάσιο της Columbia, αναζητώντας τον μίτο που συνδέει παλιές και καινούργιες δολοφονίες, εξαφανισμένους μουσικούς και παλαίμαχους δημοσιογράφους, ανθρώπους της νύχτας και επαγγελματίες κακοποιούς.

Γιατί όπως λέει συχνά ο Χάρης Νικολόπουλος, ποτέ τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται· αλλά ούτε φαίνονται όπως είναι.

Με αφορμή το νέο της πόνημα και εν όψει του ατελείωτου (ή αφόρητου, όπως το πάρει κανείς) ελληνικού καλοκαιριού, μια εποχή που για κάποιο λόγο τα αστυνομικά «τραβιούνται» περισσότερο, ζητήσαμε από τη βραβευμένη συγγραφέα (και ακαταπόνητη μεταφράστρια – έχει και αυτό τη σημασία του) να προτείνει μυθιστορήματα Ελλήνων και ξένων συναδέλφων της για διάφορες περιστάσεις και τύπους αναγνωστών, από όσους σνομπάρουν γενικώς και αδιακρίτως τα αστυνομικά ως εύκολα (αμ δε!) μέχρι όσους δεν αντέχουν να ενημερωθούν για άλλο ένα σκάνδαλο στον πολιτικό κορμό της όμορφης χώρας μας.

Για όσους σνομπάρουν γενικώς και αδιακρίτως την αστυνομική λογοτεχνία ως «εύκολη»

Το Όνομα του Ρόδου, του Ουμπέρτο Έκο. Αντιγράφω από ένα άρθρο της Republica: «Ένα λατινικό χειρόγραφο του 14ου αιώνα που αναδύεται από τη λήθη χάρη σε μια γαλλική μετάφραση του 17ου αιώνα, επτά εγκλήματα μέσα σε επτά ημέρες, που διαπράττονται στην απομονωμένη βιβλιοθήκη ενός μοναστηριού, ένας πρώην κατήγορος της Ιερής Εξέτασης που ερευνά επίμονα αυτά τα εγκλήματα ώσπου να ανακαλύψει την αλήθεια. Το 1980 κανένας δεν θα στοιχημάτιζε ούτε δεκάρα για το ενδιαφέρον που παρόμοια αφηγηματικά συστατικά (ήδη γνωστά, ήδη δοσμένα, ήδη φθαρμένα από τη λογοτεχνία του «είδους») θα μπορούσαν να διεγείρουν.

Και όμως το Όνομα του Ρόδου σημείωσε επιτυχία χωρίς προηγούμενο, παγκόσμια αναγνώριση, που μετέβαλε εκ βάθρων τα κριτήρια της εκδοτικής παραγωγής, και όχι μόνο της ιταλικής. Ειρωνεία ασφαλώς και λογιοσύνη και τέλεια απόδοση του ιστορικού περιβάλλοντος και μεγάλη κατασκευαστική δεξιοσύνη. Αλλά το κλειδί αυτής της εντελώς απροσδόκητης υποδοχής δεν έγκειται τόσο στα επιμέρους στοιχεία όσο στη θαυμαστή δοσολογία τους, στην ακροσφαλή και όμως σταθερότατη ισορροπία τους χάρη στην οποία κατανέμονται αδιάλειπτα σε κάθε στιγμή της εξιστορούμενης περιπέτειας».

Για όσους έχουν όλη την καλή διάθεση να διαβάσουν επιτέλους αστυνομική λογοτεχνία αλλά μπερδεύονται, γιατί το ChatGPT τους λέει ότι υπάρχουν τουλάχιστον 15 διαφορετικά είδη

Ας αγνοήσουν το ChatGPT και ας στραφούν στους γνωστούς τοις πάσι και καταξιωμένους: Άγκαθα Κρίστι, Ρέιμοντ Τσάντλερ, Ζορζ Σιμενόν, Γιο Νέσμπε, Γιάννη Μαρή, Αντρέα Καμιλλέρι, Ζαν-Κλοντ Ιζζό, Ίαν Ράνκιν. Κι από εκεί θα βρουν τον δρόμο τους.

Για όσους θέλουν το λογοτεχνικό αίμα να πέφτει μπόλικο στρέιτ θρου μέσα στις σελίδες

Η σκανδιναβική σχολή έχει όλες τις προϋποθέσεις για να τους δελεάσει. Ο Νέσμπε και ο Ιντριντάσον (και οι δύο από το Μεταίχμιο), ο Χένινγκ Μάνκελ και ο Στιγκ Λάρσον (και οι δύο από τις εκδόσεις Ψυχογιός), όπως και πολλοί άλλοι συγγραφείς του Βορρά που χτίζουν ανατριχιαστικές ιστορίες, πατώντας ίσως στις σάγκα των προγόνων τους. Εξαιρετική περίπτωση και τα factory novels, τα βρετανικά αστυνομικά του Ντέρεκ Ρέιμοντ (Πέθανε με τα μάτια κλειστά, Ήμουν η Ντόρα Σουάρεζ, Απρίλης φονιάς, εκδόσεις Έρμα).

Για όσους το χιούμορ -στη ζωή και τη λογοτεχνία- είναι το Α και το Ω

Οι Ισπανοί, και οι ισπανόφωνοι, διαθέτουν χιούμορ το οποίο δεν θυσιάζουν για χάρη μιας βαρύγδουπης πλοκής. Ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν (Μεταίχμιο), ο Αλέξις Ραβέλο (Τόπος και Carnivora) και ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ (Άγρα) εξιχνιάζουν φόνους και τα χώνουν στην εξουσία με απίστευτη ειρωνεία. Όπως επίσης τα βιβλία του Ντόναλντ Γουέστλεϊκ (Πώς να κλέψετε μια τράπεζα, Αντιός, Σεχραζάτ – Άγρα) ή η Λέσχη Φόνων της Πέμπτης, του Ρίτσαρντ Όσμαν (Ψυχογιός).

Για τους φανατικούς των ιστοριών του αστυνομικού δελτίου της διπλανής πόρτας

Ο δικός μας Πέτρος Μάρκαρης (εκδόσεις Κείμενα), ο Σκοτσέζος Ίαν Ράνκιν (Μεταίχμιο), οι Αμερικανοί Τζορτζ Πελεκάνος και Γουόλτερ Μόσλεϊ (Πατάκης και Πόλις). Γιατί εκτός του white collar crime, υπάρχει και το blue collar crime των περιθωριοποιημένων ανθρώπων της διπλανής πόρτας.

Για όσους θέλουν να νιώσουν καλά γιατί τάχαμου «αυτό αποκλείεται ποτέ να συμβεί στην κανονική ζωή»

Όλη η παραγωγή των χωρών της Μεσογείου και της Λατινικής Αμερικής βρίθει από εγκλήματα που αποκλείεται ποτέ να συμβούν αλλά συμβαίνουν. Και σ’ αυτό έχουν βάλει το χεράκι τους οι «Αρχές» και η ανυποληψία τους: αστυνομική και δικαστική εξουσία που αρνούνται να κάνουν τη δουλειά τους, η διαπλοκή οργανωμένου εγκλήματος και άρχουσας τάξης που στερεί από τον απλό άνθρωπο την πίστη ότι «θα βρει το δίκιο του». Ήτοι, Μονταλμπάν και Μορίς Ατιά (Μεταίχμιο και Πόλις),  Γιασμίνα Χάντρα (Πατάκης) και Καρύλ Φεραί (Άγρα).

Για όσους δεν την παλεύουν άλλο με τον «καταραμένο αλλά ψυχούλα κατά βάθος» άντρα μπάτσο που στο τέλος θα λύσει το μυστήριο και θα κοιμηθεί με την ομορφότερη γυναίκα

Το καλό με την αστυνομική λογοτεχνία είναι ότι διαθέτει πολλούς αντιήρωες: ο αστυνόμος Χαρίτος του Μάρκαρη είναι απ’ αυτούς, όπως η Τζιούλια Μποκανέρα της Μισέλ Πεντινιελί (Πόλις), η Κέι Σκαρπέτα της Πατρίσια Κόρνγουελ, και φυσικά η Βέρα Στάνχοπ της Ανν Κλιβς (Κλειδάριθμος). Και αν πετύχετε κάπου τη σειρά ο Διαρρήκτης που…, του Λόρενς Μπλοκ (Modern Times) θα είναι σαν να κερδίσατε το λαχείο.

Για όσους θέλουν μια δόση sci-fi ακόμη και στη λογοτεχνική εγκληματικότητα που καταναλώνουν

Εν αρχή ην ο Φίλιπ Ντικ και το Ηλεκτρικό Πρόβατο (Κέδρος). Το Φαρενάιτ 451 του Ρέι Μπράντμπερι, στη μετάφραση του Βασίλη Δουβίτσα, (εκδόσεις Άγρα), Τα Φιλοσοφικά Εγκλήματα, του Φίλιπ Κερρ (Κέδρος), ο Νευρομάντης του Γουίλιαμ Γκίμπσον (Αίολος) που είναι ο δημιουργός του cyber-punk. Όπως επίσης το πολύ πρόσφατο Πανόραμα της Λιλιάν Ασαίν (Μαριάννα Μαντά, εκδόσεις Πόλις).

Για όσους κάθε μήνα ξοδεύουν το μισό τους βιός «για μια χούφτα βινύλια»

Οι μουσικόφιλοι, στην πλειοψηφία τους, δεν διαβάζουν. Γι’ αυτό προτείνω μερικά αμιγώς μουσικά βιβλία, όπως της Πάτι Σμιθ, που έχει μεταφράσει ο Αλέξης Καλοφωλιάς για τον Κέδρο. Την Αυτοβιογραφία του Κιθ Ρίτσαρντς με τίτλο Ζωή σε μετάφραση Γιάννη Νένε, (Ροδακιό) και φυσικά το Born to Run, του Μπρους Σπρίνγκστιν σε μετάφραση Καλοφωλιά, (Key Books). Και το βιβλίο για τον Λεξ (εκδόσεις Κυψέλη). Μετά, θα τους δώσουμε λίγο Άγκαθα Κρίστι με το κουταλάκι, λίγο Καμιλέρι που περιγράφει ωραία φαγητά και τα βιβλία του Τσέστερ Χάιμς που μιλούν για το Χάρλεμ λίγο πριν και λίγο μετά τον πόλεμο (Μπαμπάκι στο Χάρλεμ και Χαμός στο Χάρλεμ, Άγρα).

Για όσους πιστεύουν ότι τα πάντα είναι πολιτική

Τα βιβλία των Γάλλων συγγραφέων του νεοπολάρ, ήτοι του Φρεντερίκ Φαζαρντί (Εκδόσεις των Συναδέρφων και Angelus Novus), του Ζαν Πατρίκ Μανσέτ (Άγρα), αλλά και της Κλαούδια Πινιέιρο (εκδόσεις Carnivora).

Για όσους ο Σκορσέζε είναι ο σημαντικότερος σκηνοθέτης όλων των εποχών

Τα βιβλία του Ντένις Λεχέιν, κυρίως το Νησί των Καταραμένων και το Μυστικό Ποτάμι (εκδόσεις Bell), του Τζορτζ Πελεκάνος (ναι! πάλι) και κυρίως τις Σκιές του Μπρούκλιν, του Τζόναθαν Λέθεμ (εκδόσεις Κέδρος).

Για όσους πιστεύουν ότι η συνωμοσιολογία είναι το μεγαλύτερο χτικιό της εποχής

Τα βιβλία του Τζέιμς Ελρόι, του πάπα της συνωμοσιολογίας, που είναι συγχρόνως μεγάλος συγγραφέας (εκδόσεις Κλειδάριθμος), για παράδειγμα οι Γητευτές (μετάφραση: Αντώνης Καλοκύρης), στο οποίο αναλύει τη θεωρία ότι η Μονρόε δεν αυτοκτόνησε αλλά δολοφονήθηκε.

Για όσους -μετά από 2 ώρες σκρολαρίσματος- λένε ότι δεν τους περισσεύει ούτε λεπτό για να διαβάσουν ούτε λέξη

Πάλι θα επιλέξω τα άπαντα των Φαζαρντί και Μανσέτ (Εκδόσεις των Συναδέλφων και Άγρα). Είναι ολιγοσέλιδα, παραμένουν μοντέρνα παρά τα 40+ χρόνια τους και μας μεταφέρουν την ατμόσφαιρα του Παρισιού και της γαλλικής ενδοχώρας χωρίς καλολογικά στοιχεία. Διαβάζονται εύκολα και συνήθως έχουν ενδιαφέρον σάουντρακ.

Για να μην αρχίσουμε όλοι μαζί να πέφτουμε με φόρα στον τοίχο την επόμενη φορά που θα διαβάσουμε για άλλο ένα σκάνδαλο στην όμορφη χώρα μας

Εδώ μας χρειάζεται ο σουρεαλισμός των Λατινοαμερικάνων που βγάζουν οι εκδόσεις Opera, για παράδειγμα τα βιβλία του Χιλιανού Λούις Σεπούλβεδα, και οι εκδόσεις Carnivora, όπως το Η συνωμοσία της Μογγολίας (Ραφαέλ Μπερνάλ) και Η σκευωρία των μετρίων (Ερνέστο Μάγιο). Βοηθάει επίσης το ιταλικό και το ισπανικό crime fiction, για να συνειδητοποιήσουμε ότι ΑΥΤΑ δεν συμβαίνουν μόνο ΕΔΩ.

Και μιας και έφτασε το περιβόητο ατελείωτο ελληνικό καλοκαίρι: Για να αντέξουν τον αυγουστιάτικο αθηναϊκό καύσωνα όσοι δεν θα μπορέσουν να πάνε διακοπές

Τα βιβλία του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε, που διαπνέονται από τον αέρα της περιπέτειας, όπως ο Πίνακας της Φλάνδρας, το Τελευταίο Πρόβλημα, το Αίνιγμα της Σεβίλλης (εκδόσεις Πατάκης).

Για να αντέξουν τον αυγουστιάτικο νησιωτικό υπερτουρισμό όσοι δεν μπορούν να πάνε διακοπές τον Ιούλιο

Τα βιβλία του Βασίλη Παλαιοκώστα, του Ρωχάμη και του Κουφοντίνα, για να τους κρατάς όλους σε απόσταση.

Το μυθιστόρημα Κομπολόι στο χώμα της Χίλντας Παπαδημητρίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.