Ο Pedro Almodóvar κάνει τις πιο αναπολογητικά Πικρές Γιορτές

Αυτομαστιγωτικό στο έπακρο, αλλά ποτέ στο ελάχιστο απολογητικό, το Bitter Christmas – ελληνικός τίτλος Πικρές Γιορτές – είναι autofiction στην καλή εκδοχή του: ένα ελαφρύ, απολαυστικά πιραντελικό δράμα, φτιαγμένο από και για έναν καλλιτέχνη που δεν μπορεί παρά να αντλεί έμπνευση από την ίδια του τη ζωή, και δεν θα σταματούσε τον εαυτό του ακόμη κι αν ήξερε πώς. «Η πραγματικότητα καταλήγει να τρυπώνει απαρατήρητη», εξηγεί για τα σενάριά του το πιο πρόσφατο και πιο διαφανές avatar του σκηνοθέτη. Σε αυτή την ταινία, ο Pedro Almodóvar της ανοίγει την εξώπορτα και της στρώνει κόκκινο χαλί.

Το Bitter Christmas ξεκινά το 2004 με την Elsa (Bárbara Lennie), μια σκηνοθέτρια που πλέον δουλεύει μόνο στη διαφήμιση, αλλά παλιότερα είχε γυρίσει δύο ταινίες. Καμία από τις δύο δεν έγινε επιτυχία, αν και αμφότερες απέκτησαν cult κοινό. Η Elsa ζει με τον στοργικό σύντροφό της, έναν πυροσβέστη ονόματι Bonifacio (Patrick Criado), σε ένα τυπικά πανέμορφο αλμοδοβαρικό διαμέρισμα στη Μαδρίτη, διακοσμημένο με πλούσια, τολμηρά χρώματα. Είναι προφανώς επιτυχημένη, αν και τελευταία ταλαιπωρείται από εξουθενωτικές ημικρανίες, η πιο πρόσφατη από τις οποίες έγινε τόσο σοβαρή ώστε να την οδηγήσει στα επείγοντα ενός νοσοκομείου, το οποίο, συμπτωματικά, είχε κάποτε χρησιμοποιήσει ως τοποθεσία γυρισμάτων.

Αν η ζωή της Elsa δεν κουμπώνει απόλυτα, αυτό αποκαλύπτεται ως απολύτως σκόπιμο. Είναι το υποκατάστατο ενός χαρακτήρα που είναι ο ίδιος υποκατάστατο του Almodóvar: ενός σκηνοθέτη ονόματι Raúl (Leonardo Sbaraglia), που το 2026 γράφει την ιστορία της Elsa και του Bonifacio ως το καινούριο του σενάριο.

Ο Raúl, σε αντίθεση με την Elsa, χαίρει διεθνούς αναγνώρισης, σε βαθμό που αντιδρά ενοχλημένος όταν η επί χρόνια βοηθός του, Mónica (Aitana Sánchez-Gijón), του υπενθυμίζει ότι έχει επιλεγεί να τιμηθεί με ένα LGBTQ+ βραβείο, επισημαίνοντας πως δεν είχε κάνει τίποτα άλλο εκείνη τη χρονιά. Εκείνος όμως και η Elsa έχουν πολλά άλλα κοινά. Η Elsa βιώνει για πρώτη φορά τις κρίσεις πανικού που ο Raúl έχει εδώ και δεκαετίες, ενώ η Elsa γνώρισε τον Bonifacio μέσα από τη δεύτερη δουλειά του ως στρίπερ — όπως ακριβώς ο Raúl γνώρισε τον δικό του όμορφο, αφοσιωμένο και νεότερο σύντροφο, Santi (Quim Gutiérrez).

Ο Santi δεν ενοχλείται που βλέπει τον εαυτό του να χρησιμοποιείται στο έργο του Raúl, ακόμη και πριν ο Raúl τον διαβεβαιώσει πως ο Bonifacio δεν είναι στην πραγματικότητα ο Santi, αλλά ένας επινοημένος χαρακτήρας που απλώς έχει κάποιες ομοιότητες με τον εραστή του. Ο Raúl δεν είναι απόλυτα ειλικρινής όμως ως προς την καθαρή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πραγματική ζωή και το μεταμορφωτικό υλικό της μυθοπλασίας. Το βλέπουμε όταν η Mónica τού λέει πως, έπειτα από 20 χρόνια υπηρεσίας, πρέπει να παραιτηθεί για να βοηθήσει τη σύντροφό της φίλη, την Elena, της οποίας ο γιος υποβάλλεται σε χειρουργική επέμβαση για καρκίνο με πιθανότητα επιβίωσης μόλις 50%. Ξαφνικά, στο σενάριο, η Elsa αποκτά μια παλιά φίλη της οποίας ο γιος έχει πεθάνει — και της οποίας το όνομα ο Raúl αρχικά πληκτρολογεί ως «Elena», προτού το ξανασκεφτεί και το αλλάξει σε «Natalia».

Αυτό που ακολουθεί γίνεται ένα δράμα-λαβύρινθος από καθρέφτες, γύρω από την καλλιτεχνική κλοπή, την εξομολόγηση και την αυτομυθοποίηση. Κατά στιγμές, η δομή της ταινίας μέσα στην ταινία είναι φορτωμένη και υπερβολικά περίπλοκη, ο Almodóvar σταδιακά, όμως, μαζεύει τα νήματα και τα οδηγεί σε ένα αιχμηρό και απρόσμενα ευφυές punchline.

Αυτό το ήθος έχει τροφοδοτήσει μία από τις εκφραστικές φιλμογραφίες του σύγχρονου κινηματογράφου, αν όμως πρέπει να ερμηνεύσουμε το Bitter Christmas του auteur κυριολεκτικά — όπως μας ικετεύει ξεκάθαρα να κάνουμε μέχρι το τέλος τούτη η ηδονιστική μεταμυθοπλασία — τότε η βαμπιρική παρόρμηση του Almodóvar να θρέφει τη δημιουργικότητά του με τους ανθρώπους γύρω του έχει έρθει με βαρύ τίμημα, τόσο για τον ίδιο όσο και για τους αγαπημένους του.

Το ανταποδοτικό εύρημα αυτής της μεταμορφωτικής ταινίας είναι πως η ταινία μέσα στην ταινία δεν είναι στην πραγματικότητα παρά το προσχέδιο ενός σεναρίου, του οποίου τις αναθεωρήσεις μερικές φορές βλέπουμε πριν καν περάσουν από το μυαλό του Raúl. Πράγματι, η συναισθηματική κορύφωση του Bitter Christmas παραδίδεται σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τη δομή του, καθώς το βαρύ άγγιγμα του ύφους του Almodóvar και η φύση του έργου συνδυάζονται ώστε να μετατρέψουν ακόμη και τους πιο θλιμμένους χαρακτήρες του σε αφηγηματικά εργαλεία.

Αν και αυτό καθιστά το Bitter Christmas εξαιρετικά δύσκολο να σε διαπεράσει πραγματικά, η απλουστευτική της προσέγγιση έχει το πρόσθετο πλεονέκτημα να ξεκαθαρίζει γιατί η Mónica είναι τόσο εξοργισμένη με τον Raúl εξαρχής, και, κατ’ επέκταση, γιατί ο Almodóvar ένιωσε τόσο έντονη την ανάγκη να συλλάβει αυτή την αμετανόητη πράξη αυτοκριτικής. Το Bitter Christmas δεν είναι τόσο το έργο ενός σκηνοθέτη που εξιλεώνεται για το μεγαλείο του ή που το δικαιολογεί, όσο το έργο ενός σκηνοθέτη που απλώς εξηγεί πώς λειτουργεί αυτό το μεγαλείο.

Παρότι το φιλμ δεν είναι κορυφαίος Almodóvar, παραμένει έργο ενός σκηνοθέτη που έχει εδώ και καιρό εγκατασταθεί πλήρως στη φόρμα του.

Βαθμολογία: 75/100