© The David LynchEstate, courtesy PaceGallery
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο ζωγραφικός γρίφος του David Lynch

Έκθεση σε γκαλερί πρώτης γραμμής στο Βερολίνο αποκαλύπτει τον ζωγράφο David Lynch: πίνακες με ασαφή σχήματα, έντονη ατμόσφαιρα και στοιχεία που παραπέμπτουν σε εικόνες του ασυνειδείτου λειτουργούν σαν τη δεύτερη όψη του ίδιου ψυχεδελικού νομίσματος.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: © THE DAVID LYNCHESTATE, COURTESY PACEGALLERY

Διαστρεβλωμένες πραγματικότητες, παραμορφωμένα σώματα, αψυχολόγητα τοπία, το παράλογο με την έννοια του απολύτως φυσιολογικού: όπως το πέτυχε στις ταινίες, έτσι το έκανε και στους καμβάδες.

Πριν γίνει σκηνοθέτης και κατακτήσει τον κόσμο με την αινιγματική του ψυχεδέλεια, ο David Lynch υπήρξε ζωγράφος. Εξαιρετικός ζωγράφος. Όπως είχε δηλώσει ο ίδιος σε συνέντευξη το 2014, «ο κινηματογράφος προέκυψε στη συνέχεια, από την επιθυμία να κάνω μια εικόνα να κινηθεί». Όλα ξεκίνησαν από όταν ήταν παιδί. Η μητέρα του αρνούταν να του δώσει έτοιμα βιβλία ζωγραφικής να χρωματίσει (τα θεωρούσε πολύ περιοριστικά) και έτσι εκείνος έμαθε να διοχετεύει τη δημιουργική του ενέργεια στις μεγάλες ποσόστητες χαρτιού που έφερνε ο πατέρας του από τη δουλειά. Στην εφηβεία, είχε πλέον αποφασίσει ότι θα ασχοληθεί επαγγελματικά με την τέχνη.

Αλλά, ο κινηματογράφος παρέμενε ακόμη εκτός πλάνου.

Κυνήγησε την ακαδημαϊκή γνώση στη ζωγραφική, για να ακολουθήσει το όνειρό του. Φοίτησε –και εγκατέλειψε– σε δύο σχολές Kαλών Tεχνών, πριν μεταγραφεί το 1966 στην Pennsylvania Academy of Fine Arts στη Φιλαδέλφεια και διαπρέψει ως ζωγράφος, λαμβάνοντας τεχνική γνώση αλλά κυρίως ερεθίσματα που τον στιγμάτισαν. Εκείνη την εποχή, η Φιλαδέλφεια αποτελούσε ένα τοπίο αστικής παρακμής, μια πόλη γεμάτη εγκαταλειμμένα εργοστάσια, βιομηχανικά ερείπια και οπτικές αντιθέσεις, στοιχεία όλα που διοχετεύτηκαν στο σινεμά του Lynch και ιδιαίτερα την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία – το δυστοπικό Eraserhead.

Εκείνο το διάστημα, συνέβη επίσης το καθοριστικό γεγονός που τον έστρεψε στο σινεμά: όπως έχει περιγράψει ο ίδιος σε συνέντευξη, «ήμουν στο στούντιο και ζωγράφιζα έναν κήπο τη νύχτα –μαύρο με πράσινα φυτά να βγαίνουν από το σκοτάδι–, όταν ξαφνικά άκουσα τον άνεμο και τα φυτά του έργου άρχισαν ξαφνικά να κινούνται». Έτσι, σκέφτηκε την «κινούμενη ζωγραφιά» και κατ’ επέκταση το σινεμά.

© The David Lynch Estate, courtesy Pace Gallery
© The David Lynch Estate, courtesy Pace Gallery
© The David Lynch Estate, courtesy Pace Gallery

Έναν χρόνο μετά τον θάνατο του σπουδαίου σκηνοθέτη, η γκαλερί πρώτης γραμμής του Βερολίνου Pace αποκαλύπτει τον ζωγράφο Lynch.

Όπως παραθέτει ο Oliver Shultz, επικεφαλής επιμελητή της Pace και ένας από τους βασικούς εμπνευστές της έκθεσης στο Βερολίνο, βασικός στόχος ήταν να αναδειχθεί όχι μόνο η συνομιλία ανάμεσα στη ζωγραφική και τον κινηματογράφο στο έργο του Lynch, αλλά και οι επαναλαμβανόμενες ιδέες που διατρέχουν συνολικά τη δημιουργία του. Το έντονο ενδιαφέρον για τη φόρμα, για το χρώμα, για την αέναη εξερεύνηση του ασυνειδήτου. Σαν ζωγραφικοί καμβάδες και φιλμ να λειτουργούν όπως οι δύο όψεις του νομίσματος για την ίδια εικονοποιεία μεταξύ σουρεαλισμού και εφιάλτη.

Κριτικοί και ανασκοπήσεις της έκθεσης επισημαίνουν ότι πολλά από τα έργα του Lynch στο χώρο της Pace Gallery αναδεικνύουν μοτίβα και ατμόσφαιρες που θυμίζουν τη λογική των ταινιών του. Μέσα από ασαφή σχήματα, θρηματισμένες φιγούρες και στοιχεία που παραπέμπτουν σε εικόνες του ασυνειδείτου. Την ενέργεια του χώρου δυναμιτίζουν, μάλιστα, οι εντυπωσιακές αυτοσχέδιες λάμπες–γλυπτά που εκτίθενται ανάμεσα στα έργα.

Συνολικά, η εμπειρία φέρνει σε βουτιά χωρίς ανάσα τον μεγάλο γρίφο του David Lynch.

© Roman März / Pace Gallery
© The David Lynch Estate, courtesy Pace Gallery
© Roman März / Pace Gallery