Γιατί το ρίχνεις στα γούρια πριν από ένα μεγάλο ματς
- 22 ΜΑΙ 2026
Ο Ολυμπιακός έχει αγώνα σήμερα και οι φίλα προσκείμενοι σε αυτόν έχουν ευαίσθητη ψυχολογία, την οποία θα αναλύσουμε ευθύς αμέσως, για να κάνουμε τη ζωή όλων των άλλων καλύτερη.
Η αναμονή ενός μεγάλου αγώνα, που κρίνει πράγματα (πρόκριση ή τίτλο) είναι το πιο «ζωντανό» κομμάτι του να είναι κάποιος άνθρωπος φαν μιας ομάδας.
Αυτό συμβαίνει γιατί όλα τα σενάρια είναι πιθανά και ως εκ τούτου, όπως επισημαίνουν ερευνητές που έχουν ασχοληθεί με το φαινόμενο, υπάρχει μια συναισθηματική «αιώρηση».
Ειδικά, λίγες ώρες πριν την έναρξη του αγώνα, οι φαν βιώνουν ταχυπαλμία, είναι σιωπηλοί ή υπερβολικά φασαριόζοι και αρχίζουν να ενεργοποιούν όλα τα γούρια.
Ο Δρ. Daniel Wann, ερευνητής της ψυχολογίας τoυ αθλητικού φανατισμού -των αιτιών και των συνεπειών της ταύτισης με μια αθλητική ομάδα- διδάσκει το μάθημα του sports fan psychology στο Murray State (διαρκεί 4 μήνες). Για λογαριασμό της American Psychological Association ανέλυσε τα βασικά, τα οποία εξηγούν τι νιώθετε σήμερα, όπου και αν ανήκετε.
Όπως λέει, η διαχείριση ενός φιλάθλου πριν και αμέσως μετά ένα μεγάλο «απαιτεί ενσυναίσθηση και “στρατηγική”, καθώς οι ορμόνες και τα συναισθήματά του βρίσκονται στο κόκκινο».
Συνοπτικά, οι oδηγίες προς ναυτιλομένους ή καλύτερος προς τους ανθρώπους που έχουν στο περιβάλλον τους έναν φίλο του Ολυμπιακού είναι οι εξής:
- Αποφεύγουμε να επιτείνουμε το στρες με το να κοροϊδέψουμε ή να μπούμε στη μέση της τελετουργίας τους.
- Δεν ανοίγουμε σοβαρές συζητήσεις που απαιτούν σημαντικές αποφάσεις, καθώς η γνωσιακή ικανότητα του φαν για οτιδήποτε άλλο εκτός από το ματς είναι προσωρινά μειωμένη.
- Δεν προχωράμε σε εκλογικεύσεις: Ο αγχωμένος φίλαθλος λειτουργεί εκείνες τις ώρες με το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου (των συναισθημάτων) και όχι με το αριστερό (της λογικής).
Ο παράγοντας «τελετουργικά»
Κατά τον ειδικό, ώρες πριν την εκκίνηση των διαδικασιών, ο φίλαθλος βρίσκεται «στην πιο ευάλωτη και έντονη φάση της αναμονής. Το σώμα του εκκρίνει αδρεναλίνη και κορτιζόλη και ο εγκέφαλος του λειτουργεί με όρους “μαγικής σκέψης”, προκειμένου να ελέγξει το άγχος του».
Ναι, τα τελετουργικά είναι στην πραγματικότητα, μηχανισμοί ελέγχου του άγχους.
Το φαινόμενο λέγεται “pre-game anticipation” και ο τρόπος που διαχειριζόμαστε -ο άμαχος πληθυσμός- μια τέτοια κατάσταση είναι με σεβασμό και κατανόηση. Αποφεύγουμε να επιτείνουμε το στρες, με συμπεριφορές όπως το να κοροϊδέψουμε ή να μπούμε στη μέση της τελετουργίας.
Προφανώς και δεν ανοίγουμε σοβαρές συζητήσεις που απαιτούν μια σημαντική απόφαση, εκείνες τις ώρες αφού στο μυαλό υπάρχει μόνο ένα πράγμα: το παιχνίδι. Γεγονός που μειώνει τη γνωσιακή ικανότητα σε όλα τα άλλα.
Το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε
Εξυπακούεται και ότι δεν προχωράμε σε εκλογικεύσεις, καθώς ο αγχωμένος φίλαθλος λειτουργεί με το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου (των συναισθημάτων) και όχι το αριστερό (της λογικής). Το χειρότερο που μπορείτε να κάνετε είναι να υποτιμήσετε τη σημασία του αγώνα, καθώς η ομάδα είναι βασικό κομμάτι της προσωπικότητας του ανθρώπου σας. Άρα, θα το πάρει ως προσωπική προσβολή.
Ένα πράγμα έχει ανάγκη: να εκτονώσει την ενέργεια του. Δείξτε έτσι, ενσυναίσθηση και ματσάρετε την ενέργειά του. Αν γίνονται φασαριόζοι, αφήστε τους να μιλήσουν για κάθε λεπτομέρεια όσων μπορούν να συμβούν -και ουδόλως σας ενδιαφέρουν-, ώστε να τα πουν και να ξεσπάσουν -να βγάλουν την ένταση. Αν ανήκουν στην άλλη ομάδα, αυτών που τους «παραλύει» το άγχος και δεν μιλούν, μην τους πιέζετε για το αντίθετο. Δώστε τους χώρο.
Bonus: Πώς να διαχειριστείτε τη ψυχολογία φιλάθλου του «αιώνιου» αντιπάλου
Ο Δρ Wann έχει ασχοληθεί και με το φαινόμενο του tribalism, του αρχέγονου μηχανισμού της ανθρώπινης ψυχής που σχετίζεται με την επιβίωση των φιλάθλων ομάδας που βλέπει τον «αιώνιο» αντίπαλο να διεκδικεί έναν τίτλο, ενώ εκείνη είναι εκτός «εικόνας».
Σύμφωνα με τον ειδικό και την κοινωνική ψυχολογία, οι φίλαθλοι σε αυτή τη συνθήκη δεν βιώνουν απλώς «στενάχωρα συναισθήματα», αλλά μια πραγματική υπαρξιακή και κοινωνική απειλή (social identity threat), αφού η αυτοεκτίμηση μας συνδέεται με το status των ομάδων που υποστηρίζουμε.
Ο (γερμανικός) όρος Schadenfreude χρησιμοποιείται για να περιγράψει την άντληση ευχαρίστησης από την αποτυχία, τον πόνο ή την κακοτυχία των άλλων. Έρευνες δείχνουν πως αυτή η αποτυχία, λειτουργεί στο σώμα και το μυαλό των φαν σαν να κατέκτησε κύπελλο η δική τους ομάδα.
Η στρατηγική Glory Out of Reflected Failure (GORFing, ελληνικά «αποστασιοποίηση από τη δική μας αποτυχία») γίνεται ο απόλυτος προορισμός και ο αποκλεισμός του «εχθρού» γίνεται «απόδοση δικαιοσύνης»,. που αποκαθιστά την αποτυχία της δικής τους ομάδας.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.