Ναι, αλλά για τα «σαρκοφάγα» βακτήρια στις θάλασσες της Ευρώπης δεν λέτε
- 24 ΙΟΥΝ 2026
Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης «λιώνουν» και οι κάτοικοι σε Γαλλία, Ισπανία, Βρετανία, Γερμανία και Ιταλία προετοιμάζονται να ζήσουν τον πιο θερμό Ιούνιο της ζωής τους, με θερμοκρασίες ρεκόρ που θα ξεπερνούν τους 40°C. Και όλα αυτά πριν από την κορύφωση του καλοκαιριού.
Στην προσπάθειά τους να καταπολεμήσουν το θερμικό στρες αναζητούν δροσιά σε ποτάμια, λίμνες και άλλες υδάτινες περιοχές, συχνά με τραγικές συνέπειες (σ.σ. η Γαλλία μετρά ήδη 40 θανάτους από πνιγμούς μέσα σε μία εβδομάδα), όμως εκεί καραδοκεί ένας άλλος κίνδυνος.
Πρόκειται για το Vibrio, ένα «σαρκοφάγο» βακτήριο που ευνοείται από τις κλιματικές συνθήκες και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στην Ισπανία, έχει οδηγήσει ήδη στο κλείσιμο παραλιών, προκαλώντας γενικευμένη ανησυχία στη Μεσόγειο.
«Η Μεσόγειος μας δείχνει τι σημαίνει ένας πιο ζεστός κόσμος. Τα βακτήρια δεν είναι το θέμα, είναι οι αγγελιοφόροι· το θέμα είναι μια θάλασσα που έχει χάσει την ισορροπία της λόγω της θερμότητας και της ρύπανσης», δηλώνει στο Euronews ο Hatim Aznague, αναλυτής του τμήματος “Έργα, Δράση για το Κλίμα και Ενεργειακή Ανθεκτικότητα” της Ένωσης για τη Μεσόγειο.
Η απειλή του «σαρκοφάγου» βακτηρίου
Το βακτήριο Vibrio, γνωστό στην κοινή γνώμη ως «σαρκοφάγο» βακτήριο, είναι ένας υδρόβιος μικροοργανισμός που ζει φυσιολογικά σε θαλάσσια και υφάλμυρα νερά, ειδικά σε περιοχές όπου οι ποταμοί εκβάλλουν στη θάλασσα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), «το Vibrio είναι ένα υδρόβιο βακτήριο που μπορεί να βρεθεί στα θαλασσινά», και ορισμένα στελέχη του μπορούν να προκαλέσουν από γαστρεντερίτιδα έως σοβαρές και ακόμη και θανατηφόρες λοιμώξεις.
Μεταξύ των σημαντικότερων ειδών στην Ευρώπη συγκαταλέγονται τα Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus και ορισμένες παραλλαγές του Vibrio cholerae, με την EFSA να προειδοποιεί ότι αυτά τα βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις μέσω της κατανάλωσης ωμών θαλασσινών ή της επαφής με ανοιχτές πληγές στο νερό.
«Το Vibrio είναι στενός συγγενής του βακτηρίου που προκαλεί τη χολέρα, αν και οι δύο μικροοργανισμοί προκαλούν πολύ διαφορετικές ασθένειες», εξηγεί ο οργανισμός Gavi. «Σε σοβαρές περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει νεκρωτική απονευρίτιδα, κατά την οποία ο ιστός γύρω από το τραύμα καταστρέφεται γρήγορα. Το βακτήριο μπορεί επίσης να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας σήψη, και σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς χρειάζονται ακρωτηριασμό του προσβεβλημένου άκρου», προσθέτει.
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) έχει προειδοποιήσει για «αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων από Vibrio καθ’ όλη τη διάρκεια της θερινής περιόδου», ιδίως κατά τη διάρκεια κυμάτων καύσωνα, όπως αυτός που πλήττει την Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες, καθώς και στα ρηχά παράκτια νερά. Παράλληλα, ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και το περιβάλλον, καθώς τα βακτήρια αυτά ευδοκιμούν σε περιβάλλοντα όπου η φυσική ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος έχει διαταραχθεί.
Το φαινόμενο παρατηρείται εντονότερα στη Μεσόγειο Θάλασσα, μία από τις πιο ευάλωτες στην υπερθέρμανση του πλανήτη περιοχές, ωστόσο δεν είναι μεμονωμένο αλλά δομικό.
«Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η Μεσόγειος δεν είναι θύμα της κλιματικής αλλαγής, αλλά μια προεπισκόπηση αυτής. Είναι μία από τις θάλασσες που θερμαίνονται ταχύτερα στον πλανήτη», λέει ο Aznague.
Η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού, σε συνδυασμό με τη ρύπανση και τη μείωση της αλατότητας στις παράκτιες περιοχές, δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για τον πολλαπλασιασμό των παθογόνων.
Αν δεν ήταν ήδη αρκετά δυσοίωνα όσα αναφέρουμε, πρόσφατες εκθέσεις, όπως αυτή της EFSA, προειδοποιούν ότι η συχνότητα εμφάνισης του βακτηρίου Vibrio στα θαλασσινά αναμένεται να αυξηθεί τόσο παγκοσμίως όσο και στην Ευρώπη, ιδίως σε ύδατα χαμηλής αλατότητας και σε εκβολές ποταμών – μαντέψτε γιατί – λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Πέρα από τον κίνδυνο για την υγεία, η εξάπλωση του Vibrio έχει και άμεσες οικονομικές συνέπειες. Ο ίδιος ο Aznague το συνοψίζει χωρίς περιστροφές: «Στις ακτές μας, η ακτογραμμή δεν αποτελεί μέρος της οικονομίας, είναι η ίδια η οικονομία!», λέει.
Το κλείσιμο των παραλιών ή η έκδοση προειδοποιήσεων για την υγεία την ώρα που η τουριστική περίοδος αρχίζει να κορυφώνεται, χτυπάει στην καρδιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, που δεν είναι άλλος από τον παραθαλάσσιο τουρισμό.
«Μια κλειστή παραλία συνιστά κλιματική επίπτωση που συνοδεύεται από οικονομικό κόστος», αναφέρει ο αναλυτής, ο οποίος προειδοποιεί επίσης για το κόστος «μιας φήμης που χρειάζεται χρόνια για να αποκατασταθεί».
Για την Ένωση για τη Μεσόγειο, το πρόβλημα δεν αφορά πλέον το μέλλον, αλλά το παρόν. Η Μεσόγειος, η οποία είναι η πιο δημοφιλής τουριστική περιοχή στον κόσμο, λειτουργεί ως παγκόσμιο θερμόμετρο για το τι θα μπορούσε να συμβεί σε άλλες περιοχές τις επόμενες δεκαετίες και η μόνη λύση, σύμφωνα με τον Aznague, είναι η δέσμευση για μεγαλύτερη συνεργασία και στην υιοθέτηση συντονισμένων δράσεων.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.