Τα τζιτζίκια τραγουδούν την επιβίωση

Τα άκουσα για πρώτη φορά να τραγουδούν στα Ποτιστικά, περισσότερα από είκοσι χρόνια πριν. Θυμάμαι τον εαυτό μου να αρνείται πεισματικά το βηματισμό στον χορό της σιέστας. Άπιστος στον Μορφέα, αλλά εκείνο το μεσημέρι θυμάμαι να ανταποκρίνομαι στο κάλεσμα του θεού Τέττιξ. Μαζί με τα σχολεία, κλείνει και το πρόχειρο μπλε τετραδιάκι των μαθητών. Τα θερινά καθήκοντα ενός παιδιού είναι λίγα. Ένα από αυτά, το να μάθει να συγχρονίζει τα ντεσιμπέλ του, με αυτά εν ώρα κοινής ησυχίας.

Έκλεισα τα μάτια και έκανα πώς κοιμάμαι, μιμούμενος την κοιμώμενη πόζα του παιδικού μου φίλου, Σταύρου. Όταν φύγαμε από το χωριό του Πηλίου, δεν είχα ιδέα ούτε για τον αποχαιρετισμό σε ένα μέρος που έμαθα να κοιμάμαι τα μεσημέρια, αλλά κι ούτε για τον ήχο των τζιτζικιών που είκοσι χρόνια μετά μπορεί να σε γυρίσει πίσω σε σεκάνς που έμοιαζαν φθαρμένες στο εγκεφαλικό φιλμ των αναμνήσεων.

Η χορωδία τους είναι ανεξάρτητη και δεν γνωρίζει κράτη. Περιοδεύουν παντού, αν και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν. Πιστοί και άπιστοι υπακούν στην ίδια προσευχή, στο τερέτισμα τους.

Ναι, είναι κάπως κλισέ το soundtrack του καλοκαιριού, γιατί το τραγούδι της αποτελεί στ΄ αλήθεια ένα γλυκόπιοτο βιολογικό, συμπεριφορικό και περιβαλλοντολογικό κοκτέιλ που κατεβαίνει εύκολα και περνάει μέσα από τον μοναδικό κύκλο ζωής τους.

Ιστορίες απ’ την κρύπτη

Τα τζιτζίκια γνωρίζουν καλά την αρετή της υπομονής και το ζουν υπογείως στο μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξης τους. Ως νύμφες, κρύβονται κάτω από την επιφάνεια και τρέφονται με τον χυμό από τις ρίζες των δέντρων και των φυτών, σε μια φάση που μπορεί να διαρκέσει από λίγα χρόνια έως μέχρι και δύο δεκαετίες, ανάλογα το είδος.

Κάποια από τα πιο γνωστά είναι τα περιοδικά τζιτζίκια, βρίσκονται κυρίως στη Βόρεια Αμερική και παραμένουν κρυμμένα για 13 ή 17 χρόνια, πριν αναδυθούν σε μαζικούς πληθυσμούς.

Κάπως έτσι, αποφεύγουν πολλούς θηρευτές της επιφάνειας κι όταν τελικά αναδύονται, φροντίζουν να το κάνουν σε μεγάλους αριθμούς για να διασφαλίσουν ότι ένα επαρκές ποσοστό θα επιβιώσει για να ζευγαρώσει και να συνεχίσει τον κύκλο.

Στην μεγάλη αποστολή τους, ο χρόνος μικρός

UNSPLASH

Η θερμοκρασία επιτρέπει την ανάβαση τους όταν το έδαφος αρχίσει να αγγίζει τους 18 βαθμούς Κελσίου. Τότε, οι νύμφες αρχίζουν να σκάβουν την έξοδό τους προς την επιφάνεια. Σκαρφαλώνουν σε δέντρα ή άλλες επιφάνειες και αποβάλλουν τον εξωσκελετό τους σε μια διαδικασία που ονομάζεται έκδυση.

Στην ενήλικη μορφή τους έχουν λεπτά φτερά και μάτια που βγαίνουν προς τα έξω. Ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος τους. Ζουν μόνο για λίγες εβδομάδες και σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα έχουν μία κρίσιμη αποστολή, την αναπαραγωγή τους.

Κάθε τζιτζίκι έχει το δικό του τραγούδι

Η χορωδία που υπογράφει το τερέτισμα απαρτίζεται αποκλειστικά από τα αρσενικά τζιτζίκια. Ο ήχος παράγεται από τα τύμπανα (tymbals), λεπτές, ραβδωτές μεμβράνες που βρίσκονται στις πλευρές της κοιλιάς τους.

Αυτή η ταχύτατη σύσπαση των μυών που συνδέονται με τα τύμπανα, δημιουργεί δονήσεις που ενισχύονται μέσα από το καμπυλωτό τους σώμα και μπορεί να ακουστεί από αρκετά μακριά.

Κάθε τζιτζίκι έχει το δικό του κάλεσμα, για να προσελκύσει θηλυκά του ίδιου είδους και βοηθά στην αποφυγή διασταυρώσεων ανάμεσα σε διαφορετικά είδη. Τα τραγούδια βοηθούν επίσης τα αρσενικά να οριοθετήσουν την περιοχή τους και να προειδοποιήσουν τους μνηστήρες. Τα πιο δυνατά τζιτζίκια μπορούν να φτάσουν σε ντεσιμπελόμετρα επιπέδου ροκ συναυλίας.

Γιατί τον Αύγουστο;

Τα τζιτζίκια είναι ποικιλόθερμα, που σημαίνει ότι η θερμοκρασία του σώματός τους επηρεάζεται από το περιβάλλον. Για να ενεργοποιηθούν οι μύες χρειάζονται τις μεγάλες ζεστές ημέρες του Αυγούστου. Πολλά είδη τζιτζικιών αναδύονται στα τέλη του καλοκαιριού για να αποφύγουν πληθυσμούς εντόμων που εμφανίστηκαν νωρίτερα στη σεζόν, σε έναν στρατηγικό σχεδιασμό που αυξάνει τις πιθανότητες ζευγαρώματος.

Οι βροχές βοηθούν τα τζιτζίκια

Η βροχόπτωση μαλακώνει το έδαφος, διευκολύνοντας τις νύμφες να σκάψουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια. Σε ξηρές περιοχές η ανάδυση των τζιτζικιών μπορεί να καθυστερήσει ή και να μειωθεί. Ξηρασία στην ξηρασία.

Η κλιματική αλλαγή δε θα μπορούσε να μην επηρεάσει αυτούς τους κύκλους. Οι θερμότεροι χειμώνες και οι απρόβλεπτες βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν πρόωρες ή σταδιακές αναδύσεις, διαταράσσοντας την λεπτή ισορροπία στην οποία βασίζονται τα τζιτζίκια για να επιβιώσουν και να ευδοκιμήσουν.

Κάτι παραπάνω από έντομα

Στην Ιαπωνία, τα τζιτζίκια θεωρούνται σύμβολα του καλοκαιριού και της αναγέννησης, με πολλές αναφορές σε anime, ποίηση και λογοτεχνία. Για τους ερευνητές, ο μοναδικός κύκλος ζωής τους αποτελεί χρήσιμο εργαλείο στην κατανόηση της βιολογικής προσαρμογής.

Στην αρχαία Ελλάδα, ήταν συνδεδεμένα με τη μουσική και την αθανασία. Στη σύγχρονη version της, αποτελεί ένα από τα ομορφότερα άσματα του Κωνσταντίνου Βήτα, σε ένα πολύ τρυφερό βίντεο κλιπ που ο ίδιος είχε κάνει δώρο στην πρωταγωνίστρια του, Ιωάννα Παππά.

Στο instrumental τραγούδι των τζιτζικιών, στίχοι που δεν ακούγονται μιλούν για επιβίωση, μεταμόρφωση και την φύση σε πλήρη αρμονία. Από τα έγκατα της γης έως τις ψηλότερες κορφές των δέντρων, τα τζιτζίκια κάνουν κύκλους που θα συνεχίζονται για εκατομμύρια χρόνια.

Ή τουλάχιστον, για όσο υπάρχει ζωή εκεί έξω.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ