Τελικά, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας σώσει με το πρώτο AI εμβόλιο
- 5 ΙΟΥΝ 2026
Η αλήθεια είναι ότι κάπου είχε αρχίσει να κουράζει το πράγμα. Το Chat GPT σε ρόλο ψυχολόγου, σε ρόλο γραμματέα, το τάδε chatbot για ευφάνταστα φωτογραφικά κολάζ και το δείνα ΑΙ εργαλείο για ταξιδιωτικές συμβουλές και προγράμματα διατροφής. Είχε έρθει η ώρα η τεχνητή νοημοσύνη να πιάσει επιτέλους δουλειά και να μας αποδείξει εμπράκτως πως είναι για τα δύσκολα.
Σε ένα ιστορικό ορόσημο για την παγκόσμια υγεία, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Cambridge κατάφεραν να δημιουργήσουν έναν νέο τύπο εμβολίου, του οποίου το βασικό συστατικό σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης.
Το εμβόλιο σχεδιάστηκε ώστε να είναι αποτελεσματικό έναντι όλων των κορονοϊών, συμπεριλαμβανομένων όλων των παραλλαγών της Covid και των ιών που προσβάλλουν τα ζώα, αλλά θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη πανδημία. Αν και το έργο βρίσκεται ακόμα στα αρχικά του στάδια, η ομάδα αναπτύσσει ήδη ξεχωριστά εμβόλια που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τη γρίπη και τον ιό Ebola.
«Πάντα βρισκόμαστε ένα βήμα πίσω», δήλωσε ο καθηγητής Jonathan Heeney από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, αναφερόμενος στις συνεχείς παραλλαγές και μεταλλάξεις των ιών που κάνουν λιγότερο αποτελεσματικά τα εκάστοτε εμβόλια, γι’ αυτό και όπως τόνισε, η επιστημονική κοινότητα προσπαθεί να προλαβαίνει τα γεγονότα ώστε να μπορούμε να προστατευόμαστε από νέες επιδημίες ή πανδημίες. Αυτός είναι και ο λόγος άλλωστε για τον οποίο τα εμβόλια κατά της Covid και της γρίπης πρέπει να ανανεώνονται τακτικά.
Πώς λειτουργεί το «έξυπνο» εμβόλιο
Τα εμβόλια σχεδιάζονται συνήθως με βάση ένα τρέχον στέλεχος ενός ιού. Στην περίπτωση του νέου εμβολίου, οι ερευνητές του Cambridge χρησιμοποίησαν γνωστούς γενετικούς κώδικες από μια σειρά κορονοϊών που είχαν καταγραφεί από προγράμματα επιτήρησης με σκοπό τον εντοπισμό πιθανών ιογενών απειλών.
Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ανέλυσε αυτούς τους γενετικούς κώδικες και στη συνέχεια σχεδίασε ένα «υπερ-αντιγόνο» ικανό να «εκπαιδεύσει» το ανοσοποιητικό σύστημα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει προστασία έναντι ολόκληρης της οικογένειας των ιών, ακόμη και αν αυτοί μεταλλαχθούν ή αν μια νέα λοίμωξη μεταδοθεί από τα ζώα στον άνθρωπο.
Τα αντιγόνα αποτελούν τα βασικά συστατικά των εμβολίων, καθώς είναι αυτά που το ανοσοποιητικό σύστημα μαθαίνει να επιτίθεται.
Για πρώτη φορά μάλιστα, μια τέτοια τεχνολογία όχι μόνο αναπτύχθηκε αλλά πέρασε με επιτυχία και το στάδιο των πρώτων κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους. Ο Heeney δήλωσε ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένα αντιγόνο που σχεδιάστηκε από τεχνητή νοημοσύνη δοκιμάστηκε σε ανθρώπους, εκφράζοντας πόσο «εκπληκτικό το τι μπορούμε να κάνουμε με την τεχνολογία προς όφελος της ανθρωπότητας».
«Πρόκειται για την παραγωγή εμβολίων που μας προστατεύουν, όχι μόνο από τους σημερινούς ιούς, αλλά και από ό,τι μπορεί να προκαλέσει την επόμενη επιδημία ή ασθένεια. Πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο προετοιμαζόμαστε για τις πανδημίες», δήλωσε ο ίδιος στο BBC News.
Οι δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν 39 άτομα, είχαν ως στόχο να αξιολογήσουν την ασφάλεια αυτών των εμβολίων. Μια δεύτερη μελέτη, στην οποία θα συμμετάσχουν περίπου 200 άτομα, θα προσφέρει καλύτερη εικόνα για το βαθμό στον οποίο το εμβόλιο ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Τα ευρήματα που δημοσιεύτηκαν στο Journal of Infection ανέφεραν ότι η επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα ήταν «μέτρια», ωστόσο εξακολουθούν να προκαλούν ενθουσιασμό.
Ο καθηγητής Saul Faust, ο οποίος διεξήγαγε ορισμένες από τις δοκιμές στο Πανεπιστήμιο του Southampton, δήλωσε ότι ο σχεδιασμός με τεχνητή νοημοσύνη «έχει σίγουρα δυνατότητες» και είναι «πραγματικά συναρπαστικός». Σε δηλώσεις του στο BBC, ανέφερε: «Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον είναι ότι η τεχνολογία αυτή είναι πολύ πιο αποτελεσματική στον σχεδιασμό εμβολίων για πιθανές πανδημίες, όταν οι ιοί μεταλλάσσονται».
Η ομάδα του Cambridge διεξάγει ήδη έρευνα σε ζώα σχετικά με εμβόλια γενικής εφαρμογής κατά της εποχικής γρίπης, τα οποία δεν θα χρειάζεται να προσαρμόζονται κάθε χρόνο, καθώς και ένα εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών H5N1, σε περίπτωση που ο ιός που σήμερα καταστρέφει τους πληθυσμούς των πτηνών εξελιχθεί σε πανδημία για τον άνθρωπο.
Επίσης, εξετάζουν ένα εμβόλιο για ιικούς αιμορραγικούς πυρετούς, το οποίο θα περιλαμβάνει τα στελέχη του Ebola. Η τρέχουσα επιδημία στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό προκαλείται από ένα είδος για το οποίο δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη εμβόλιο.
Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία, σύμφωνα με τον διευθυντή της Ομάδας Εμβολίων της Οξφόρδης και καθηγητή, Andy Pollard, είναι το τι θα συμβεί στις κλινικές δοκιμές, καθώς το ανοσοποιητικό μας σύστημα διαφέρει από αυτό των πειραματόζωων, αφού το δικό μας έχει διαμορφωθεί από χρόνια λοιμώξεων.
Σε γενικές γραμμές, ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει «σημείο καμπής» για την έρευνα στον τομέα των εμβολίων και ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έχουν τη δυνατότητα να προβλέψουν τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα θα ανταποκριθεί σε ένα εμβόλιο, επιταχύνοντας σημαντικά την ανάπτυξη και «σώζοντας ζωές».
Την ίδια αισιοδοξία μοιράστηκε και η καθηγήτρια Marian Knight, επιστημονική διευθύντρια του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας για την Υγεία και τη Φροντίδα, η οποία δήλωσε πως «η αξιοσημείωτη επιτυχία αυτής της δοκιμής του “υπερ-αντιγόνου” που σχεδιάστηκε με τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί ένα καθοριστικό άλμα προς τα εμπρός στην ικανότητά μας να παρέχουμε ευρεία και διαρκή προστασία από τους ιούς».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.