
Το καρτούν που έγινε σύμβολο της ελευθερίας του Τύπου στην Τσεχία
- 18 ΝΟΕ 2026
Οι εκατοντάδες χιλιάδες Τσέχοι που βρέθηκαν στους δρόμους τις τελευταίες εβδομάδες διαδηλώνοντας υπέρ των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, δεν κρατούσαν μόνο πλακάτ και πανό με συνθήματα. Ανάμεσα στο πλήθος, ξεχώριζαν μικρά, μυτερά καπέλα από διπλωμένες εφημερίδες.
Δεν ήταν ούτε props, ούτε θέλησαν να κάνουν κάποια αναφορά στον Τύπο και στην ελευθερία της ενημέρωσης, προσδίδοντας στις εφημερίδες παραπάνω συμβολισμούς, από όσους μπορεί κανείς να σκεφτεί. Αυτό που κατάφεραν, ήταν να χωρέσουν στις τσακίσεις τους 60 χρόνια τηλεοπτικής ιστορίας, τις αναμνήσεις μιας ολόκληρης γενιάς και να τα μετατρέψουν σε σύμβολο του αγώνα για το μέλλον της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
Είναι το καπέλο του Večerníček, του μικρού αγοριού κινουμένων σχεδίων, που από το 1965 εμφανίζεται κάθε απόγευμα στην τσεχική δημόσια τηλεόραση. Αν είσαι παιδί στην Τσεχία, αν έχεις μεγαλώσει ένα παιδί εκεί ή αν έχεις βρεθεί κοντά σε κάποιο μεταξύ 18:45 και 18:55, είναι σχεδόν αδύνατο να μην ξέρεις ποιος είναι ο Večerníček.
Κάθε απόγευμα, ο μικρός ήρωας βγάζει το καπέλο του, εύχεται στα παιδιά της χώρας «dobrý večer» (καλησπέρα) και ανεβαίνει μια μικρή σκάλα στον ουρανό, σκορπίζοντας εφημερίδες. Για τις οικογένειες στην Τσεχία, η εμφάνιση του Večerníček σηματοδοτεί εδώ και χρόνια το πέρασμα από το παιχνίδι στην ώρα του ύπνου. Οι γονείς περιμένουν να ακουστεί η γνώριμη μουσική και, στο τέλος, η φωνή του μικρού ήρωα να καληνυχτίζει τα παιδιά.
Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «Večerníček» και είναι το υποκοριστικό του «večerník», που σημαίνει «απογευματινή εφημερίδα».
Όποια κοινωνικοπολιτική αλλαγή σημάδεψε τη χώρα, ο Večerníček ήταν εκεί. «Επιβίωσε» από τη σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία το 1968, τη Βελούδινη Επανάσταση του 1989 και τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας το 1993. Κυβερνήσεις και πολιτικά συστήματα άλλαξαν, η χώρα πέρασε από τον κομμουνισμό στη δημοκρατία, αλλά το μικρό αγόρι με το χάρτινο καπέλο συνέχισε να εμφανίζεται κάθε απόγευμα στις οθόνες.
Τώρα, με αλλαγμένη λίγο τη μορφή του, εμφανίστηκε και στους δρόμους της Πράγας.
Την Κυριακή (15/11) πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη συγκέντρωση στο κέντρο της Πράγας, με την οργάνωση Million Moments for Democracy, που είχε αναλάβει τη διοργάνωσή της, να κάνει λόγο για περίπου 400.000 διαδηλωτές.
Αφορμή για τις κινητοποιήσεις αποτέλεσαν τα σχέδια της τσεχικής κυβέρνησης να καταργήσει το τέλος που καταβάλλουν σήμερα τα νοικοκυριά για τη χρηματοδότηση της δημόσιας τηλεόρασης και του ραδιοφώνου και να το αντικαταστήσει με απευθείας χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό. Πρόκειται για ένα μηνιαίο ποσό 205 κορωνών (περίπου 9,44 δολάρια), η κατάργηση του οποίου έχει πυροδοτήσει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, καθώς οι διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι τα σχέδια αυτά θα επιτρέψουν στους πολιτικούς να περιορίσουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Η κυβέρνηση συνασπισμού, στην οποία συμμετέχουν το λαϊκιστικό κόμμα ANO και δύο δεξιά ευρωσκεπτικιστικά κόμματα, επιμένει ότι η αλλαγή δεν θα επηρεάσει τη συντακτική ανεξαρτησία των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ωστόσο, επιμένει πως θα πρέπει να περιορίσουν τις δαπάνες τους.
Το Κοινοβούλιο ενέκρινε το πρώτο σχέδιο της πρότασης στα τέλη του περασμένου μήνα και από τότε, χιλιάδες Τσέχοι έχουν συμμετάσχει σε διαδηλώσεις.
«Γνωρίζω ότι ολόκληρη η Τσεχική Τηλεόραση αποτελεί εγγύηση για την αλήθεια και την αντικειμενικότητα», δήλωσε η 72χρονη συνταξιούχος Milana Rudolfova, στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters. «Αν δεν έχουμε δημόσια τηλεόραση και ραδιόφωνο, τότε, δυστυχώς, δεν θα μπορούμε πια να πιστεύουμε τίποτα».
Ο πρωθυπουργός Andrej Babis επέμεινε ότι η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να ασκήσει έλεγχο στα δημόσια μέσα ενημέρωσης, αναφέροντας ότι ο λόγος που γίνεται η αλλαγή είναι επειδή το υπάρχον σύστημα είναι ξεπερασμένο και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.
Πράγματι, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Νορβηγία, έχουν εγκαταλείψει τα τελευταία χρόνια το μοντέλο χρηματοδότησης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης μέσω ανταποδοτικού τέλους.
Η Γαλλία κατήργησε το τέλος το 2022 και έκτοτε τα δημόσια μέσα ενημέρωσης, τα οποία έχουν επίσης έσοδα από διαφημίσεις, χρηματοδοτούνται από μέρος των εσόδων του ΦΠΑ.
Αντίστοιχα, η Νορβηγία κατήργησε το ανταποδοτικό τέλος το 2020, μεταφέροντας τη χρηματοδότηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης στον κρατικό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με το Reuters, η προτεινόμενη μεταρρύθμιση στην Τσεχία θα ισοδυναμούσε με μείωση της χρηματοδότησης κατά 15% για τους δύο δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της χώρας, την Τσεχική Τηλεόραση (Czech TV) και το Τσεχικό Ραδιόφωνο (Czech Radio).
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.