Λαπωνία - Βόρειο Ακρωτήρι: Στο τέλος του κόσμου αρχίζει το θαύμα

Αναρωτιέμαι τι έχω κάνει ώστε να μου αξίζει αυτό το θαύμα. Κοντεύουν μεσάνυχτα στη λίμνη Ινάρι, στη βόρεια Λαπωνία. Και ο ήλιος δύει γεμίζοντας τα μάτια μου με απόκοσμες φλόγες. Συγκρατώ τα δάκρυα μου για να μην τις σβήσω. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο. Σηκώνω το κινητό και φωτογραφίζω την εικόνα. Και ο φακός έτσι το είδε: τεράστιες φλόγες να σκεπάζουν τον ορίζοντα φωτίζοντας τη λίμνη. Και το νερό απάντησε με έναν ελαφρύ παφλασμό. Δεν είμαι σίγουρος για αυτό που αισθάνθηκα. Ήταν δέος; Ναι. Ένιωσα μικρός και ασήμαντος. Τυχερός. Με την άγουρη συγκίνηση ενός παιδιού που ανακαλύπτει τον κόσμο. Και τον υπαρξιακό φόβο του ενήλικα που ξέρει πια ότι δεν μπορεί να αναμετρηθεί με τον χρόνο. Αλλά ας μην το κάνω μελό. Θα επιστρέψω 48 ώρες πίσω, τότε που οι σκέψεις μου ήταν, ως συνήθως, πεζές, κυνικές.

Για να δεις τον Αϊ Βασίλη τον Αύγουστο θα πρέπει είτε να πας στο Ροβανιέμι, είτε να δουλεύεις σε αποθήκη παιχνιδιών. Πήγα στο Ροβανιέμι, αλλά δεν τον είδα. Έπρεπε να περιμένω να βγει από το δωμάτιο όπου είχε μπει με μία άλλη παρέα για φωτογραφίες. Και να του δώσω είκοσι ευρώ. Όπως συμβαίνει και σε κάτι σπίτια στη Φυλής. Ας είναι. Πλήρωσα 4 ευρώ στο βαριεστημένο ξωτικό, πήρα ένα καφέ, έκατσα στο παγκάκι και άκουγα μία παρέα συμπατριωτών να διαπιστώνει ότι το μέρος είναι μία απάτη.

Υποθέτω με τα χιόνια θα δείχνει κάπως πιο όμορφο. Αλλά δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από ένα εμπορικό πάρκο με σουβενίρ και εστιατόρια. Και η χρυσή μπίζνα αυτής της μικρής πόλης που έχει Χριστούγεννα όλο το χρόνο. Τα μαγαζιά δεν αφαιρούν τα χριστουγεννιάτικα από τις βιτρίνες. Υπάρχει μέχρι και το Santa’s Doner and Kebab. Βρίσκεται στην πλατεία Lordi που ονομάστηκε έτσι προς τιμή των τεράτων που κέρδισαν τη Eurovision στην Αθήνα.

Τι μπορείς, λοιπόν, να περιμένεις από μία πόλη που είναι όλο το χρόνο σαν κατάστημα με χριστουγεννιάτικα και λατρεύει τους Lordi; Όχι πολλά. Μία μέρα και πολύ της είναι. Έχει ένα εξαιρετικό μουσείο για τη ζωή και τον πολιτισμό της Αρκτικής. Το βλέπεις και φεύγεις βόρεια. Στα δεξιά σου θα δεις το χωριό του Santa. Μη σταματήσεις, συνέχισε βόρεια. Μόλις μπήκες στον αρκτικό κύκλο.

Η Λαπωνία μου είχε ρίξει, εδώ και χρόνια, δύο αγκίστρια που τα κατάπια αμέσως. Το τοπίο και ο καιρός. Σιχαίνομαι το χιόνι. Και μισώ τη ζέστη. Το ελληνικό καλοκαίρι δεν είναι πλέον εποχή, αλλά τιμωρία. Το καλοκαίρι στη Λαπωνία δεν έχει μήτε χιόνι, ούτε ζέστη. Φεύγεις από την Ελλάδα των 36 βαθμών. Και μετά από πέντε ώρες είσαι στο Ροβανιέμι που σε υποδέχεται με βροχή, 13 βαθμούς, έλκηθρα, ξωτικά και τον Santa ροδαλό και γελαστό. Λες και τα ελληνικά Χριστούγεννα πήραν τον καιρό και τα αξεσουάρ τους και παραθερίζουν στη Λαπωνία.

Επίσης η περιοχή είναι τόσο αραιοκατοικημένη που σου δωρίζει τη ψευδαίσθηση της απόλυτης μοναξιάς. Δύο κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο – στην Ελλάδα είμαστε 80. Διάλεξε μία από τις εκατοντάδες λίμνες και κράτα την δική σου για όσο θέλεις. Κάτσε σε ένα βράχο και πέτα πετραδάκια. Οι κύκλοι που σχηματίζονται στο νερό είναι η απόδειξη ότι δεν βρίσκεσαι μέσα σε φωτογραφία. Παρατήρησε τον τάρανδο που βόσκει λίγο πιο πέρα. Δεν είναι τόσο μεγάλος όσο τον φανταζόμουν. Και αν αισθάνεσαι μαύρο πρόβατο, εκεί θα δεις να βόσκουν πολλά που σου μοιάζουν.

Ο αυτοκινητόδρομος είναι στενός. Χωρίς μεγάλες ευθείες. Διασχίζεις δάση, περνάς γεφύρια και μικρούς οικισμούς με κουκλίστικα σπίτια. Οδηγείς μέσα στο Instagram. Θα βρεις σημεία για στάση, να πιεις καφέ και να τσιμπήσεις κάτι πάνω στον ξύλινο πάγκο. Ακριβά; Ε, ναι. Αλλά εκεί θα αγαπήσεις και θα εκτιμήσεις το Lidl. Εννοείται ότι η βενζίνη είναι φθηνότερη, στα δύο ευρώ το λίτρο. Επίσης δεν υπάρχουν διόδια. Πρέπει όμως να είσαι προσεκτικός μην τυχόν και σου πεταχτεί κανένας τάρανδος στο δρόμο γιατί μπορεί να ταξιδέψετε μαζί στον ουρανό να βρείτε το Ρούντολφ που, έλεος, δεν είναι ελαφάκι.

Τα αυτοκίνητα που συναντάς στη διαδρομή είναι λιγότερα από τις μοτοσυκλέτες και τα ποδήλατα. Διότι αυτός ο δρόμος καταλήγει στο Βόρειο Ακρωτήρι, στη Νορβηγία. Και το Βόρειο Ακρωτήρι είναι κάτι σαν τάμα για τους δικυκλιστές. Και εντάξει, οι μοτοσυκλετιστές. Οι ποδηλάτες; Για αυτούς είναι σαν να ανεβαίνουν γονατιστοί στην Παναγία της Τήνου. Παρατήρησα ότι σε πολλά ποδήλατα έχουν κρεμάσει μία πινακίδα που δηλώνει προορισμό το Βόρειο Ακρωτήρι. Nαι, είναι ο αγώνας North Cape 4.000. Ρώτησα έναν από αυτούς. Ξεκίνησε από το Βερολίνο για να κάνει 4.000 χιλιόμετρα ως το νοητό τέρμα του κόσμου.

Και εκεί, λοιπόν, σε ένα παλιομοδίτικο καφέ του αρκτικού κύκλου ήρθε μία ιδέα και με έπιασε από τον γιακά. «Αυτοί οι παλαβοί θα φτάσουν με ποδήλατα στο Βόρειο Ακρωτήρι. Και δεν θα πας εσύ που έχεις αυτοκίνητο;». Ξεροκατάπια. Αλλά πρώτα με περίμενε το Ινάρι.

Η λίμνη Ινάρι είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της Φινλανδίας. Για να αντιληφθείτε το μέγεθος, φανταστείτε ότι είναι σαν τη Χίο. Και από μέσα της ξεπηδούν τρεις χιλιάδες νησιά. Γύρω της υπάρχουν πυκνά δάση. Στις όχθες της βλέπεις ξύλινες βίλες με ιδιωτική προκυμαία. Σε κάποιες θα δεις δεμένο και ένα μικρό υδροπλάνο. Από το Σεπτέμβριο και μέχρι να παγώσει, τα νερά της γίνονται καθρέφτης για το Βόρειο Σέλας. Και όταν τη σκεπάσει ο πάγος πρέπει να εμφανίζονται νεράιδες του χιονιού που κάνουν πατινάζ. Για αυτό και τότε θέλεις ως και εξακόσια ευρώ τη βραδιά, ενώ τώρα, που δεν υπάρχει Σέλας, θα σου δώσουν δωμάτιο και με εξήντα ως ογδόντα ευρώ.

Στο Ινάρι ζουν οι Σάμι. Ένας λαός με δική του γλώσσα και πολιτισμό, που για αιώνες έζησε από την εκτροφή ταράνδων, το ψάρεμα και το κυνήγι, προσαρμοσμένος στις ακραίες συνθήκες του αρκτικού κύκλου. Τώρα έχουν αφομοιωθεί τόσο πολύ που διοργανώνουν ως και Pride.

Η κοινωνική ανθρωπολόγος Ειρήνη Γεωργιάδου συμμετέχει σε μία φιλόδοξη έρευνα που καταγράφει τις φυλές του αρκτικού κύκλου. Ε, λοιπόν δεν έχουμε ιδέα για αυτούς τους πληθυσμούς. Ειδικά για το κομμάτι της που ζει στη Ρωσία και επιμένει να ζει νομαδικά, ακολουθώντας τις μετακινήσεις των ταράνδων. Η Ειρήνη μου εξηγεί πώς αυτοί οι πληθυσμοί έχουν εξελιχθεί πολιτισμικά πάνω στο τραχύ και παγωμένο έδαφος της επιβίωσης. Και με προτρέπει να επισκεφθώ το μουσείο τους στο Ινάρι. Και είχε δίκιο.

Στο Ινάρι, λοιπόν, εκτός από το να επισκεφθείς το μουσείο, μπορείς να στέκεσαι με τις ώρες και να κοιτάζεις τη λίμνη. Ο καιρός δεν σου επιτρέπει να βαρεθείς. Μιλώντας με ελληνικά δεδομένα, τη μία στιγμή μπορεί να είναι πρώιμο Πάσχα και την άλλη χειμώνας με ψιλόβροχο που το υποψιάζεται για χιονόνερο. Αλλά στο Ινάρι οι νύχτες έχουν την ομορφιά που βλέπει η μέρα και ζηλεύει. Δεν είναι μόνο το παραμυθένιο ηλιοβασίλεμα. Ούτε το ματωμένο μονοπάτι που ακολουθεί ο ήλιος όταν φεύγει. Είναι και το φως που δεν σβήνει.

Περασμένα μεσάνυχτα και βρίσκεσαι μέσα σε ασπρόμαυρο φιλμ του βωβού κινηματογράφου. Σιωπή χωρίς χρώματα. Δεν βλέπεις, απλώς, ένα θαύμα. Είσαι μέσα του.

Τα πρωινά μπορείς να κάνεις περιπάτους στα δασικά μονοπάτια. Περπατάς άνετα στο δάσος, ο λύκος δεν είναι εκεί. Μόνο που αν ακούσεις κανένα περίεργο θόρυβο πάνω από το κεφάλι σου, δεν θα είναι αδέσποτο drone από τη Ρωσία που βρίσκεται δίπλα. Θα είναι κουνούπι της Αρκτικής. Για αυτά χρειάζεται ειδικό spray που το αγοράζεις εκεί. Τα δικά μας μπορεί και να τους ανοίγουν την όρεξη.

Το Βόρειο Ακρωτήρι, στη Νορβηγία, απέχει 380 χιλιόμετρα από το Ινάρι. Και μέχρι να κάνω αυτή τη διαδρομή πίστευα ότι το ωραιότερο road trip της ζωής μου ήταν το Big Sur, στην Καλιφόρνια. Άλλαξα γνώμη.

Στη Νορβηγία οδηγείς για μεγάλο διάστημα δίπλα σε ένα φιορδ. Και παρατηρείς τη φύση να πετάει από πάνω της οτιδήποτε περιττό που δεν μπορεί να αντέξει το πολικό κρύο. Τα δέντρα εξαφανίζονται. Αργότερα χάνονται και οι θάμνοι. Μένει μόνο ένα πράσινο χνούδι να ημερεύει κάπως τα άγρια βρόχια. Και να μασουλάνε οι τάρανδοι.

Διασχίζεις ένα τούνελ έξι χιλιομέτρων που κατεβαίνει 200 μέτρα κάτω από το νερό. Κάτι ψαροχώρια με μπλε και κόκκινα σπίτια που βλέπουν προς το λιμάνι με τα αλιευτικά. Στα καταστρώματά τους είναι πελώριοι κατάξανθοι τύποι, ντυμένοι με γκρι φόρμες εργασίας και μαύρα γάντια που μαζεύουν δίχτυα. Και όσο πλησιάζεις στο Ακρωτήρι η διαδρομή αρχίζει να σε αγριεύει. Ο δρόμος στενεύει καθώς ανηφορίζει, ο αέρας δυναμώνει, οι υαλοκαθαριστήρες κινούνται στη γρήγορη ταχύτητα.

Προσπερνάς τον ποδηλάτη που έχει σηκωθεί από τη σέλα για να παλέψει τον ανήφορο. Τον θαυμάζεις και τον λυπάσαι την ίδια στιγμή.

Στο Ακρωτήριο ο αέρας πάει να σε σηκώσει σαν φύλλο. Οι Νορβηγοί έχουν κατασκευάσει ένα καταπληκτικό κέντρο με καταστήματα, εστιατόρια, αίθουσα προβολών και μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

Αλλά εσύ δεν έκανες τόσο δρόμο για αυτά. Ταξίδεψες για να βρεθείς στην άκρη, σε εκείνη τη μεταλλική υδρόγειο, στο τέλος του κόσμου ή στην αρχή του-εξαρτάται από τη διάθεση σου. Βλέπω ποδηλάτες να κλαίνε από τη συγκίνηση και την εξάντληση. Να αγκαλιάζονται, άγνωστοι μεταξύ τους. Δεν έχει πιο πάνω, δεν πάει πιο πέρα. Μετά είναι η απέραντη υγρή έκταση, δύο χιλιάδες χιλιόμετρα ως το Βόρειο Πόλο. Και αν πεις να τη διασχίσεις θα τρυπήσεις τα ουράνια τόξα που αναδύονται σαν θαύματα πάνω στο νερό. Είναι τα πιο μεγάλα, τα πιο έντονα, τα πιο φωτεινά που μπορείς να δεις. Νομίζεις ότι θα τα αγγίξεις ή, ακόμα καλύτερα, θα σκαρφαλώσεις στη ράχη τους.

Ο αέρας σε χτυπάει αλύπητα. Η βροχή σου κάνει χαρακιές στο πρόσωπο. Αλλά εσύ αντιστέκεσαι. Μένεις εκεί για να γεμίσεις από το απέραντο. Και βλέπεις στο βάθος ένα πλοίο να περνάει κάτω από το ουράνιο τόξο. Δεν μπορείς να αισθανθείς κάτι άλλο πέρα από ευγνωμοσύνη.

***

Πρακτικές πληροφορίες

Το καλοκαίρι είναι η low season στη Λαπωνία. Κοινώς είναι φθηνότερη από κάθε άλλη εποχή. Και σίγουρα φθηνότερη από την καλοκαιρινή Ελλάδα.
Στο Ροβανιέμι θα βρείτε άψογα σπίτια στα 50-60 ευρώ. Νοίκιασα μία Toyota Corolla προς 27 ευρώ τη μέρα. Ωστόσο όταν, αργότερα, ενημέρωσα ότι θα περάσω τα σύνορα για Νορβηγία μου φόρεσαν ένα καπέλο 120 ευρώ. Η βενζίνη (95 οκτάνια) διατίθεται προς δύο ευρώ το λίτρο.
Στη Βόρεια Λαπωνία θα βρείτε καταλύματα στα εξήντα-εβδομήντα ευρώ. Αν ανεβείτε στο κατοστάρικο θα αγγίξετε την πολυτέλεια. Όλα αυτά μέχρι τέλη Σεπτεμβρίου. Μετά τα πράγματα γίνονται βάρβαρα. Μία καμπίνα πάνω στη λίμνη που, το καλοκαίρι, κοστίζει εβδομήντα ευρώ, τον Ιανουάριο φτάνει στα 630.
Το φαγητό είναι ακριβό, αλλά τα σούπερ μάρκετ έχουν τιμές κοντά στις δικές μας. Ούτως ή άλλως, αν δεν βρέχει, είστε στο ιδανικό μέρος για πικ νικ.
Οι δραστηριότητες με επισκέψεις σε φάρμες ταράνδων ή σκυλιών χάσκι είναι γελοία ακριβές και μάλλον δεν αξίζουν τα λεφτά τους. Εννοείται ότι δεν πρόκειται να συναντήσετε στίφη τουριστών. Οι περισσότεροι είναι βόρειοι. Και πολλά τροχόσπιτα.
Στη Νορβηγία, τα ξέρετε. Μαζί με το πορτοφόλι σου παίρνουν και το σκαλπ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ