Γιατί η νίκη του AfD αλλάζει το πολιτικό σκηνικό στη Γερμανία
- 8 ΣΕΠ 2026
Ιστορικές διαστάσεις λαμβάνει η εκλογική νίκη της ακροδεξιάς στη Γερμανία, καθώς το AfD κατέγραψε στη Σαξονία-Άνχαλτ το υψηλότερο ποσοστό της σε κρατιδιακές εκλογές και για πρώτη φορά αναδείχθηκε πρώτη δύναμη σε εκλογές κρατιδίου στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας. Το ακροδεξιό κόμμα συγκέντρωσε περίπου 44% των ψήφων, αφήνοντας το CDU του καγκελαρίου Friedrich Merz στο μόλις 17,2%.
Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή η Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκεται στην πρώην Ανατολική Γερμανία, όπου το AfD διαθέτει εδώ και χρόνια την ισχυρότερη εκλογική της βάση. Η διαφορά, όμως, δεν είναι πλέον απλώς συμβολική: το AfD απέκτησε 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, ενώ η απόλυτη πλειοψηφία απαιτεί 42. Με άλλα λόγια, βρίσκεται μόλις τρεις έδρες μακριά από την αυτοδυναμία.
Η συμμετοχή έφτασε σχεδόν το 78%, στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στο κρατίδιο από το 1989, γεγονός που δείχνει ότι η αναμέτρηση κινητοποίησε μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος.
Γιατί η νίκη του AfD είναι ιστορική
Η εκλογική επίδοση του AfD αποτελεί τεράστια ανατροπή σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Το 2021 είχε λάβει περίπου 21%, ενώ τώρα σχεδόν διπλασίασε το ποσοστό της. Αντίθετα, το CDU κατέρρευσε από το 37,1% στο 17,2%, καταγράφοντας μία από τις χειρότερες επιδόσεις του στην ιστορία του κρατιδίου.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή το AfD έχει χαρακτηριστεί από τις γερμανικές υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας ως ακροδεξιά εξτρεμιστική οργάνωση. Το κόμμα απορρίπτει τον χαρακτηρισμό, αλλά η πολιτική του ατζέντα περιλαμβάνει δραστικούς περιορισμούς στη μετανάστευση, απελάσεις, αλλαγή της γερμανικής στάσης απέναντι στη Ρωσία, περιορισμό ή τερματισμό της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και πιο συγκρουσιακή στάση απέναντι στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Η νίκη δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι το AfD μπορεί να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Για πρώτη φορά, όμως, βρίσκεται τόσο κοντά στο να αναλάβει την εξουσία σε ένα από τα 16 γερμανικά κρατίδια.
Το «τείχος προστασίας» και ο ρόλος του BSW
Το AfD διαθέτει 39 έδρες, ενώ CDU, SPD, Πράσινοι, Die Linke και BSW συγκεντρώνουν συνολικά 44. Θεωρητικά, λοιπόν, υπάρχει πλειοψηφία χωρίς το AfD. Πολιτικά, όμως, η εξίσωση είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς απαιτεί έναν πρωτοφανή και ιδεολογικά ετερόκλητο συνδυασμό κομμάτων.
Τα παραδοσιακά κόμματα διατηρούν το λεγόμενο «τείχος προστασίας» (firewall), δηλαδή την άρνησή τους να συνεργαστούν κυβερνητικά με το AfD. Μέχρι σήμερα, το AfD δεν έχει συμμετάσχει σε κυβέρνηση ούτε σε κρατιδιακό ούτε σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Ο επικεφαλής υποψήφιος του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ulrich Siegmund, υποστήριξε μετά το αποτέλεσμα ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν σαφή εντολή για πολιτική αλλαγή και κάλεσε τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις σε συνεργασία. Πριν από τις εκλογές, ωστόσο, είχε δηλώσει ότι θα διεκδικούσε την πρωθυπουργία μόνο εφόσον μπορούσε να κυβερνήσει με πλειοψηφία.
Ο παράγοντας που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός είναι το BSW, το κόμμα της Sahra Wagenknecht. Πέρασε οριακά το όριο του 5% και εξέλεξε πέντε βουλευτές. Παρότι δεν έχει δεσμευτεί να στηρίξει κυβέρνηση του AfD, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας κατά περίπτωση. Οι δύο χώροι έχουν σημαντικές διαφορές, ιδιαίτερα στην οικονομία, αλλά συγκλίνουν σε ζητήματα όπως η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική και η αντίθεση στη συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Έτσι, ένα από τα βασικά ερωτήματα των επόμενων εβδομάδων δεν είναι μόνο αν το AfD κέρδισε τις εκλογές, αλλά αν μπορεί να μετατρέψει αυτή την εκλογική πρωτιά σε κυβερνητική εξουσία.
Η ψήφος διαμαρτυρίας και το μήνυμα προς τον Merz
Η άνοδος του AfD δεν εξηγείται μόνο από το μεταναστευτικό. Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ συνδέεται και με τη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, την οικονομία και την αίσθηση ότι τα παραδοσιακά κόμματα αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της καθημερινότητας. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η AfD έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε πολιτική δυναμική, ιδιαίτερα στις περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Το AfD έχει, πάντως, αρχίσει να διευρύνει την εκλογική της επιρροή και πέρα από την ανατολική Γερμανία. Στις κρατιδιακές εκλογές της Βάδης-Βυρτεμβέργης και της Ρηνανίας-Παλατινάτου νωρίτερα το 2026, υπερδιπλασίασε τις έδρες του, ενώ στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 κατέλαβε τη δεύτερη θέση με περίπου 21%, πετυχαίνοντας την καλύτερη επίδοσή του σε εθνικό επίπεδο.
Το αποτέλεσμα αποτελεί ταυτόχρονα σοβαρή προειδοποίηση για τον Friedrich Merz, μόλις περίπου 16 μήνες μετά την ανάληψη της καγκελαρίας. Το CDU δεν έχασε απλώς μια κρατιδιακή εκλογή, υπέστη βαριά ήττα σε μια περιοχή όπου άλλοτε κυριαρχούσε. Ο Merz αναγνώρισε το μέγεθος της ήττας και απέρριψε εκ νέου κάθε συνεργασία με το AfD.
Το πρόβλημα για τον καγκελάριο είναι ότι η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται πλέον σε μία εκλογική περιφέρεια. Το AfD εμφανίζεται πρώτη στις εθνικές δημοσκοπήσεις, περίπου στο 28%, ενώ οι εκλογικές προβολές για το 2029 δείχνουν ότι μπορεί να τερματίσει πρώτη και σε ομοσπονδιακή αναμέτρηση. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα κυβερνήσει. Ακόμη και ως πρώτο κόμμα, θα χρειαστεί κυβερνητικούς εταίρους, εφόσον τα υπόλοιπα κόμματα διατηρήσουν το firewall.
Τι ακολουθεί
Η Σαξονία-Άνχαλτ ήταν μόνο το πρώτο από τα τρία σημαντικά κρατιδιακά εκλογικά τεστ του φθινοπώρου. Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν οι εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία το AfD κινείται επίσης πολύ ψηλά στις δημοσκοπήσεις, ενώ στο Βερολίνο η μάχη για την πρώτη θέση είναι ανοιχτή. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματα των επόμενων εκλογών θα δείξουν εάν η Σαξονία-Άνχαλτ ήταν μια ακραία περίπτωση ή αν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ανατροπής του γερμανικού πολιτικού σκηνικού.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι μεγαλύτερο από το ποιος θα κυβερνήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ: μπορεί η Γερμανία να συνεχίσει να αποκλείει το AfD από την εξουσία, ενώ όλο και περισσότεροι ψηφοφόροι το επιλέγουν ως πρώτη πολιτική δύναμη;
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.