Zoe Kazan: «Το East of Eden ίσως μιλά σε κάθε εποχή»
Η δημιουργός μας μιλά για τη σχέση της με το έργο του Steinbeck, τη συνεργασία της με τη Florence Pugh και την ηθική πολυπλοκότητα του East of Eden.
- 10 ΟΚΤ 2026
Η κουβέντα που ακολουθεί πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο press conference για τα μέλη-ψηφοφόρους των Χρυσών Σφαιρών, ενόψει της φετινής σεζόν των βραβείων. Σε αυτήν, η δημιουργός μιλά για τη μακρόχρονη σχέση της με το έργο του Steinbeck, τις επιλογές και τις αναπόφευκτες απώλειες της διασκευής, τη συνεργασία της με τη Florence Pugh και, κυρίως, για την επιθυμία της να διατηρήσει ζωντανή την ηθική πολυπλοκότητα του East of Eden: έναν κόσμο όπου το καλό και το κακό δεν αποτελούν σταθερές ταυτότητες, αλλά επιλογές με τις οποίες οι χαρακτήρες καλούνται διαρκώς να αναμετρηθούν.
Από πού ξεκινάς όταν καταπιάνεσαι με κάτι όπως το East of Eden; Ποιο είναι το πρώτο βήμα;
Δεν το πιστεύω ότι αυτό είναι το πρώτο πράγμα που μου έρχεται να πω αυτή τη στιγμή, αλλά ο Guillermo del Toro είχε πει κάποτε ότι δεν μπορείς να γ*μήσεις χωρίς στύση – στα 15 μου λοιπόν άρχισα να ενδιαφέρομαι πραγματικά για αυτό το υλικό και δεν με άφησε ποτέ έκτοτε [γέλια]. Το βιβλίο παραμένει ένα μυστήριο για μένα. Το έχω διαβάσει τόσες φορές και κάθε φορά που επιστρέφω σε αυτό, βλέπω κάτι καινούριο. Νομίζω ότι, μεγαλώνοντας στην Καλιφόρνια, με γοήτευε πάρα πολύ αυτή η πλευρά της ιστορίας της πολιτείας. Οι γονείς μου με πήγαν στη Salinas αφού διάβασα το βιβλίο, γιατί είχα πάθει τέτοια εμμονή που έπρεπε να πάω στη «μητρική βάση». Και μετά, επιστρέφοντας σε αυτό ξανά ως ενήλικη, κάθε φορά που το ανοίγω υπάρχει κάτι καινούριο. Όταν ένα βιβλίο κρύβει τόσο πολύ θησαυρό μέσα του, νομίζω ότι σε καλεί από μόνο του.
Κάποια στιγμή βρήκα αρκετό θάρρος ώστε να στείλω μήνυμα στους ατζέντηδές μου και να τους πω, «θεέ μου, αν ποτέ γίνουν διαθέσιμα τα δικαιώματα του East of Eden, μπορείτε σας παρακαλώ να με προτείνετε ως σεναριογράφο; Έχω μια ιδέα για το τι θέλω να κάνω με αυτό». Και περίπου δύο χρόνια αργότερα, τα δικαιώματα έγιναν διαθέσιμα και είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω την πρότασή μου. Νομίζω πως το να καλείς συγκεκριμένους ανθρώπους να μπουν σε μια τέτοια διαδικασία είναι κυρίως θέμα ενστίκτου — απλώς μυρίζουν σωστά για το συγκεκριμένο υλικό [γέλια].
Ο Adam ήταν ένας πολύ δύσκολος ρόλος ως προς το casting, νομίζω. Υπήρχε κάτι στη Florence Pugh που μου μιλούσε για ένα είδος γιουνγκιανής αρρενωπότητας μέσα στην Cathy, παρότι η ίδια παρουσιάζεται με έναν υπερβολικά θηλυκό τρόπο, και έψαχνα έναν Adam που να έχει κατά κάποιον τρόπο το αντίστροφο. Να παρουσιάζεται δηλαδή πολύ αρρενωπός, αλλά να έχει κάτι αιλουροειδές μέσα του. Ήμουν θαυμάστρια του Christopher [Abbott] εδώ και πολύ καιρό, γνωριζόμαστε εδώ και χρόνια, και μου φάνηκαν το σωστό ταίριασμα. Μόλις βρήκαμε τον Adam μας, ένιωσα ότι μπορούσα πλέον να καταλάβω ποιος έπρεπε να είναι ο Charles. Ο Mike [Faist] ήταν ο πρώτος άνθρωπος που σκεφτήκαμε και, ευτυχώς, είπαν και οι δύο ναι. Νιώθω πραγματικά τυχερή. Ένα από τα πράγματα που αγαπώ σε αυτούς τους ηθοποιούς είναι ότι μπορούν να εμπεριέχουν αντιφάσεις. Έτσι, παρότι το βιβλίο διαθέτει αυτή την αλληγορική, σχεδόν ασπρόμαυρη απλότητα, εκείνοι μας επιτρέπουν να εξερευνήσουμε όλη την πολυπλοκότητα του ανθρώπου.
Ακούγεται πραγματικά σαν αυτή η ιστορία να μη σε εγκατέλειψε ποτέ. Τι είναι αυτό που την κάνει επίκαιρη σήμερα και γιατί ένιωσες πως το μέσο της τηλεόρασης ήταν το κατάλληλο για αυτήν;
Η ταινία είναι για κάποιο λόγο εμβληματική. Παίρνει ένα κομμάτι του βιβλίου και το προσεγγίζει με περιέργεια και με τη δική της ξεχωριστή φωνή. Όποτε διάβαζα όλα αυτά τα χρόνια για προτεινόμενες κινηματογραφικές διασκευές του συγκεκριμένου υλικού που βρίσκονταν σε ανάπτυξη, σκεφτόμουν πάντα κάπως ότι «αυτό που ετοιμάζετε δεν είναι αυτό που πρέπει να κάνετε». Που είναι τρελό εκ μέρους μου, αλλά τέλος πάντων, η καρδιά θέλει αυτό που θέλει. Νομίζω ότι υπάρχει μια φυσική συγγένεια ανάμεσα σε αυτό το μυθιστόρημα και την τηλεοπτική φόρμα. Η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα στον χρόνο, έχει επεισοδιακή φύση, κάθε κεφάλαιο του βιβλίου είναι πραγματικά πολύ διαφορετικό από το προηγούμενο και τελικά όλα μαζί συνθέτουν κάτι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών τους. Η τηλεόραση σου επιτρέπει να αφηγηθείς αυτή τη διαγενεακή ιστορία, κάτι που ήταν πολύ σημαντικό για μένα και που η ταινία του 1955 δεν είχε τη δυνατότητα να κάνει.
Γιατί είναι επίκαιρη σήμερα; Θεέ μου, υπάρχουν τόσοι πολλοί λόγοι και, δυστυχώς, μοιάζει ακόμη πιο επίκαιρη τώρα απ’ ό,τι όταν άρχισα να δουλεύω σ’ αυτήν το 2020. Κάθε φορά που μιλάω για αυτό το έργο, είμαι σχεδόν έτοιμη να κλάψω. Μου φαίνεται τόσο επείγον. Νομίζω ότι η ιδέα πως είμαστε ικανοί να αλλάξουμε και ότι μπορούμε να κουβαλάμε το παρελθόν μας χωρίς να είναι ούτε μία πέτρα τόσο βαριά που δεν αντέχεται, ούτε κάτι ασήμαντο και χωρίς νόημα, είναι μία πολύ αισιόδοξη σκέψη. Αυτό εύχομαι για τα παιδιά μου, αυτό εύχομαι και για τον εαυτό μου. Νομίζω ότι πηγαίνει κόντρα σε αυτή την παρόρμηση που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην κουλτούρα μας να ορίζουμε οριστικά τι είναι κάποιος, να τον καθηλώνουμε σε αυτή την ταυτότητα και να λέμε ότι θα είναι για πάντα μόνο αυτό, να τιμωρούμε τους ανθρώπους για τις πράξεις τους αντί να αφήνουμε περιθώριο για αλλαγή. Νομίζω ότι το να λες «έκανα λάθος» είναι εξαιρετικά ισχυρό. Και είμαι τόσο ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να το κάνω στη ζωή μου. Το βιβλίο μιλάει στη δική μας εποχή — ίσως να μιλάει σε κάθε εποχή.
Η μορφή των επτά επεισοδίων, όπως είπες, σου επιτρέπει να αφηγηθείς αυτή τη διαγενεακή ιστορία που υπάρχει στο βιβλίο αλλά όχι στην ταινία του 1955. Ωστόσο, η μεγαλύτερη ελευθερία φέρνει και προκλήσεις και κάνει τη διασκευή δυσκολότερη, γιατί πρέπει να αποφασίσεις τι θα κρατήσεις. Ποια ήταν λοιπόν η βασική αρχή που σε καθοδήγησε στο τι ήταν απαραίτητο από το East of Eden του Steinbeck και τι μπορούσε να θυσιαστεί;
Νομίζω πως το δυσκολότερο πράγμα που χρειάστηκε να θυσιάσουμε ήταν η ιστορία των Hamilton. Όταν άρχισα να το σκέφτομαι, έλεγα στον εαυτό μου ότι διασκευή χωρίς αυτή δεν γίνεται. Όσο όμως δούλευα, έγινε σαφές ότι έπρεπε πραγματικά να εστιάσουμε σε μία ιστορία και η ιστορία των Trask είναι η αφηγηματική ραχοκοκαλιά του βιβλίου. Παρ’ όλα αυτά, οι χαρακτήρες της Dessie Hamilton και του Tom Hamilton σημαίνουν πάρα πολλά για μένα, κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που σκέφτομαι ότι, ok, ο κόσμος μπορεί να πάει να διαβάσει το βιβλίο.
Νομίζω ότι είχα έναν ενστικτώδη τρόπο για να το σπάσω. Δεν είχα σχεδόν καθόλου χρόνο να προετοιμαστώ για την πρώτη μου συνάντηση σχετικά με το πρότζεκτ. Είχα πετάξει πίσω από μια δουλειά στην Αυστραλία, κοιμήθηκα, μετά σηκώθηκα αμέσως, έκανα ντους και πήρα το αυτοκίνητο του πατέρα μου για να πάω στο πάρκινγκ του μέρους όπου θα γινόταν η συνάντησή μου. Και σκέφτηκα, θεέ μου, δεν το έχω χωρίσει σε επεισόδια! [γέλια]. Τράβηξα από το ντουλαπάκι του πατέρα μου ένα – νομίζω χαρτάκι από πάρκινγκ ήταν – και τα έγραψα όλα εκεί: οκτώ επεισόδια, που αργότερα χρειάστηκε να γίνουν επτά.
Είχα όμως την αίσθηση ότι το βιβλίο λειτουργεί διαλεκτικά. Ότι υπάρχει διαρκώς θέση, αντίθεση, σύνθεση, ξανά και ξανά, και ήθελα τα επεισόδια να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Ήθελα κατά κάποιον τρόπο το καθένα να λειτουργεί ως μικρή ταινία. Ξέρω ότι όλοι το λένε αυτό, αλλά νομίζω ότι στην προκειμένη περίπτωση ισχύει πραγματικά. Το πρώτο είναι σαν έργο του Arthur Miller και το δεύτερο σαν το Carrie ή το Days of Heaven. Είχα λοιπόν ένα είδος σχεδιαγράμματος στο μυαλό μου.
Αυτό που αποδείχθηκε χρήσιμο όσο προχωρούσα ήταν να καταλάβω πώς μπορούσαν όλα αυτά τα κομμάτια να συνδεθούν σε μία μεγάλη, συνεκτική ιστορία. Και διαπίστωσα ότι το θέμα της ελεύθερης βούλησης ήταν το νήμα που χρειαζόταν να περάσω μέσα από κάθε ιστορία. Ήταν πολύ σημαντικό για μένα να βρω τους τρόπους με τους οποίους όλοι αυτοί οι χαρακτήρες παλεύουν με το Καλό και το Κακό, αλλά και να αναπτύξω στοιχεία που ίσως στο βιβλίο είχαν μόνο εν μέρει εξερευνηθεί, παραμένοντας όμως πιστή στην οπτική του Steinbeck — όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του Lee και κάποιων άλλων χαρακτήρων που ίσως βρίσκονταν περισσότερο στο περιθώριο του πρωτοτύπου.
Ποιες καινούργιες γωνίες του βιβλίου ήθελες να εξερευνήσεις; Υποθέτω ότι αυτό είναι το αντίθετο από το να πρέπει να κόψεις πράγματα. Και, πιο συγκεκριμένα, ποιες νέες πλευρές της Cathy ήθελες οπωσδήποτε να δείξεις ή ίσως ακόμη και να αποκαταστήσεις;
Αυτό το βιβλίο δεν είναι ένα μόνο πράγμα. Νομίζω ότι μπορεί εύκολα να απλοποιηθεί —όπως μπορεί να συμβεί με κάθε έργο τέχνης— αλλά χρειάζεσαι ολόκληρη την εικόνα. Ο κόσμος συχνά επικαλείται τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται κάποιες φορές η Cathy, την ιδέα δηλαδή ότι υπάρχουν τέρατα που γεννιούνται από ανθρώπινους γονείς. Όμως περίπου εκατό σελίδες αργότερα, ο Steinbeck λέει ουσιαστικά, «περιέγραψα την Cathy ως τέρας, αλλά τώρα που έβγαλα τον μεγεθυντικό μου φακό, την εξέτασα και διάβασα τις υποσημειώσεις, σκέφτομαι ότι ίσως έκανα λάθος που το έκανα. Είναι εύκολο να τη χαρακτηρίσουμε κακή, αλλά αν δεν εξετάσουμε το γιατί, τότε αυτό δεν έχει κανένα νόημα». Νομίζω ότι αυτό ισχύει για όλους αυτούς τους χαρακτήρες.
Το ένα πράγμα για το οποίο ένιωθα πραγματικά έντονα ήταν ότι ήθελα να σεβαστώ την πρόθεση του Steinbeck. Και νομίζω ότι, για να το κάνω αυτό, έπρεπε κατά κάποιον τρόπο να απαλλάξω το κείμενο από ορισμένα χαρακτηριστικά της οπτικής ενός λευκού άνδρα των μέσων του 20ού αιώνα, στα οποία ενδεχομένως είχε εγκλωβιστεί. Μου φαίνεται συναρπαστικό το γεγονός ότι μπορεί να υπάρχει μια τόσο λεπτομερής και πολυδιάστατη απεικόνιση ενός Κινέζου-Αμερικανού χαρακτήρα ακριβώς δίπλα σε μια βαθιά ρατσιστική περιγραφή του προσώπου του. Ήταν εύκολο να αφαιρέσω κάποια από αυτά τα στοιχεία, όπως και όσα θεωρούσα μισογυνιστικά. Και πάλι, δεν τα χρεώνω αυτά στον Steinbeck. Δεν μπορούμε να περιμένουμε από οποιονδήποτε καλλιτέχνη να υπάρχει έξω από την εποχή του. Ένιωθα όμως μια πολύ βαθιά ανάγκη να απελευθερώσω τα καλύτερα ένστικτα του βιβλίου και να φτάσω σε αυτό που είναι ανθρώπινο σε όλους αυτούς τους χαρακτήρες.
Μπορείς να μιλήσεις για τη δημιουργική σου συνεργασία με τη Florence Pugh και για το πώς ζωντανέψατε την Cathy με όλες τις αντιφάσεις της; Και όταν πλέον συμμετείχε τόσο ως ηθοποιός όσο και ως executive producer, πώς βοήθησε να διαμορφωθεί ο χαρακτήρας πέρα από όσα υπήρχαν στη σελίδα;
Νομίζω ότι αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους επιλέγεις τέτοιες ηθοποιούς, αν είσαι αρκετά τυχερή ώστε να έχεις αυτή τη δυνατότητα: για να φέρουν πράγματα που δεν θα μπορούσες ποτέ να είχες προβλέψει. Και αυτή είναι, για μένα ως συνεργάτρια, η μεγάλη χαρά. Η Florence ήταν ο πρώτος άνθρωπος που σκέφτηκα για αυτόν τον ρόλο. Ήταν η μόνη που ήθελα και ήμουν πραγματικά τυχερή που είπε ναι. Την είχα δει ως Dani στο Midsommar και, εκείνος ο χαρακτήρας δεν έχει καμία σχέση με αυτόν εδώ, αλλά θεωρούσα αυτό που έκανε σχεδόν απόκοσμο. Σκέφτηκα, λοιπόν, αν μπορεί να κάνει αυτό, μπορεί να κάνει κι αυτό» [γέλια].
Προσπαθώ πάντα να προσεγγίζω με ενσυναίσθηση τους ανθρώπους για τους οποίους γράφω και τους χαρακτήρες που υποδύομαι, και νομίζω ότι το ίδιο κάνει κι εκείνη. Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα γραμμή πάνω στην οποία ισορροπεί συνεχώς: βρίσκει ενσυναίσθηση για τους χαρακτήρες της χωρίς να τους κάνει απαραίτητα συμπαθείς. Και αυτό ακριβώς χρειαζόμουν για αυτή την απεικόνιση.
Τόσο το βιβλίο όσο και η σειρά περιπλέκουν συνεχώς την ιδέα του ποιος είναι καλός και ποιος κακός. Η δουλειά πάνω σε αυτή τη διασκευή άλλαξε το ποιον χαρακτήρα κατανοούσες περισσότερο ή σε έκανε να επανεξετάσεις κάποιον που αρχικά είχες κρίνει διαφορετικά;
Λατρεύω το πόσο περίπλοκοι και μυστηριώδεις είναι αυτοί οι χαρακτήρες. Θυμάμαι ότι στην αρχή της συγγραφής, όταν έγραφα το πρώτο επεισόδιο, είχα αντλήσει πολύ προσεκτικά στοιχεία από το βιβλίο, αλλά σκέφτηκα, θα γράψω το πρώτο μου draft χωρίς να ξανακοιτάξω καθόλου το πρωτογενές υλικό και θα δω τι έχει μείνει μέσα μου. Ήθελα να δώσω στον εαυτό μου λίγο μεγαλύτερη ελευθερία να ξεφύγει από το βιβλίο.
Και όταν επέστρεψα στο βιβλίο, συνειδητοποίησα ότι είχα γράψει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υπήρχε στη σελίδα. Είχα γράψει ότι ο Adam πιστεύει πως ο πατέρας του είναι απατεώνας και ότι ο Charles δεν το πιστεύει. Και σκέφτηκα, ωραία, να ένα λάθος [γέλια]. Και όμως, πόσο συναρπαστικό είναι το γεγονός ότι αυτός ο άνδρας, που κουβαλάει τόσο πολύ θυμό και τόσο πιο περίπλοκα συναισθήματα για τον πατέρα του, είναι εκείνος που πιστεύει σε αυτόν, ενώ ο άλλος άνδρας, που τον αγάπησε και λαχταρούσε τόσο πολύ την αγάπη του, μπορεί να δει την αδυναμία και την ανθρώπινη φύση του. Ήταν πολύ πιο περίπλοκο απ’ όσο ακόμη κι εγώ πίστευα σε εκείνο το σημείο.
Ανακάλυψα καινούργια πράγματα που με έκαναν να τους αγαπήσω, να παλέψω μαζί τους και να προσπαθήσω να τους καταλάβω. Και νομίζω ότι ένα από τα πιο γενναιόδωρα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ως καλλιτέχνες είναι να παραδώσουμε αυτή την πολυπλοκότητα στα χέρια του κοινού μας και να πούμε, δείτε μόνοι σας, δεν πρόκειται να σας πούμε εμείς τι πιστεύουμε.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.