Ένας σύντομος οδηγός ανάγνωσης του Charles Bukowski

Φιλόσοφος του περιθωρίου ή ποπ καρικατούρα; Σύγχρονος κλασικός ή υπερεκτιμημένος ποιητής και συγγραφέας; Σχεδόν 30 χρόνια μετά το θάνατό του ο Charles Bukowski, με τις λέξεις που άφησε πίσω του συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις, και μάλιστα με έναν «πυρετικό», και ως εκ τούτου συναρπαστικό, τρόπο που λείπει από τα αντίστοιχα «πηγαδάκια», κριτικών και αναγνωστών, είτε στον απτό κόσμο είτε στο «σύννεφο», για τους περισσότερους από τους διάσημους, αμφιλεγόμενους ομότεχνους του – της γενιάς του και όχι μόνο.

Πριν από τρία χρόνια και με αφορμή την φρέσκια, τότε, επανακυκλοφορία ενός από τα πιο ξακουστά του βιβλία -oι «Σημειώσεις ενός πορνόγερου» (εκδ. Μεταίχμιο, μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς) άρχισαν να δημοσιεύονται στα τέλη των 60s σε μία τοπική εφημερίδα του Λος Άντζελες και γρήγορα έγιναν, αυτό που λέμε σήμερα, viral- απευθύνθηκα, για λογαριασμό του NEWS 24/7 στον Μάρκο Κρητικό (1968-2025) και Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, συγγραφείς και μύστες του έργου του.

«Οι απόψεις είναι τόσο ακραία διαφορετικές που είναι δύσκολη μια σαφής αποτίμηση του λογοτεχνικού του έργου. Ο Bukowski ήταν ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους συγγραφείς, ο οποίος μέχρι τις μέρες μας εξακολουθεί να πολώνει αναγνώστες και κριτικούς. Εκείνοι που νομίζουν ότι ήταν ένας μηδενιστής, μέθυσος και σεξουαλικά διεστραμμένος που με βωμολοχίες και ακατέργαστη σκληρή γλώσσα ηδονιζόταν να σοκάρει τον αναγνώστη έχουν προσεγγίσει επιφανειακά το έργο του, γιατί ένας μάλλον υποκριτικός καθωσπρεπισμός δεν τους επιτρέπει να εμβαθύνουν στο «φαινόμενο Bukowski».

Αυτοί όμως που έχουν δει ή μπορούν να φανταστούν τον εαυτό τους βουτηγμένο στον παρακμιακό κόσμο του Henry Chinaski -του λογοτεχνικού alter ego του συγγραφέα-, εξαιτίας των παθών τους αλλά και της αδυναμίας τους να ανταπεξέλθουν στις αναποδιές της ζωής, έχουν ανακαλύψει έναν σπουδαίο συγγραφέα και φιλόσοφο του περιθωρίου. Η κοσμοθεωρία του Bukowski, να ζεις τη ζωή σου στο έπακρο με τους δικούς σου όρους αλλά για κανέναν λόγο να μην την παίρνεις στα σοβαρά, είναι λυτρωτική για τους απελπισμένους και καταραμένους της ζωής, οι οποίοι εκτός απ’ το να προσπαθούν να υποτάξουν τους εσωτερικούς τους δαίμονες δίνουν και ένα σκληρό, καθημερινό αγώνα για την επιβίωση» είχε πει τότε ο μεν.

Με τον δε να συμπληρώνει ότι: «Ποτέ δεν σε αποδέχονται όλοι, ιδίως όταν είσαι (όπως και πρέπει να είσαι) πείσμων δημιουργός, εμμονικός με τις έμμονες εμμονές σου, προπαγανδιστής τρόπων που πέρασες διά πυρός και σιδήρου ώσπου να τους σφυρηλατήσεις. Κάθε δημιουργός συντάσσει, έστω και νοερώς, τα μανιφέστα του, την κοσμοθεωρία του, και μετά δίνει πόνο με το έργο του, είτε πρόκειται για συνδυασμούς λέξεων (λογοτεχνία), είπε για επεξεργασία ήχων (μουσική), είτε για χορούς χρωμάτων (εικαστικά).

Δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα με τον Bukowski. Έζησε και έγραψε, φιλοσόφησε και έγραψε, συγκρότησε σύμπαν και έγραψε. Δεν αγόρασε κανέναν μύθο, απλούστατα το πάλεψε γερά, καταπώς έλεγε κι ο ίδιος. Συνταράχτηκε από το έργο στοχαστών και συγγραφέων και ποιητών, και θέλησε να βάλει κι αυτός μιαν υποδιαστολή στο Μεγάλο Βιβλίο της Ανησυχίας του Εικοστού Αιώνα. Και τα κατάφερε, την έβαλε. Ο Μπουκ ανήκει πλέον στη χορεία των σύγχρονων κλασικών. Αυτό είναι το γεγονός που μας αφορά».

Μας αφορά όμως ως αναγνωστικό κοινό και κάτι ακόμα: Δεδομένου ότι ο Bukowski υπήρξε πολυγραφότατος, τους ζήτησα να ξεχωρίσουν τα σημαντικότερα, κατά τη γνώμη τους, έργα του, αυτά που, όπως συνηθίζουμε να λέμε, δεν πρέπει να λείπουν από καμία βιβλιοθήκη που σέβεται τον εαυτό της.

Οι απαντήσεις τους, με αφορμή τη συμπλήρωση 32 ετών από τον θάνατο του στις 9 Μαρτίου 1994 και σε ηλικία 73 ετών, λειτουργούν σαν σύντομος και το σημαντικότερο εμπεριστατωμένος οδηγός ανάγνωσης.

Μάρκος Κρητικός: Το εμβληματικό «Τοστ ζαμπόν» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Μεταίχμιο), μια άγρια, σχεδόν αυτοβιογραφική ιστορία ενηλικίωσης, οι «Σημειώσεις ενός πορνόγερου» (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, Μεταίχμιο), που δημοσιεύτηκαν σε συνέχειες, σε underground εφημερίδα του Λος Άντζελες, «Ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές» (μτφρ. Νίκος Α. Μάντης, Μεταίχμιο) και το «Ταχυδρομείο» (μτφρ. Νίκος Α. Μάντης, Μεταίχμιο), μυθιστορήματα με επίσης έντονα βιωματικά στοιχεία, αλλά και μια τουλάχιστον ποιητική συλλογή -προτείνω την επιλογή ποιημάτων του Γιάννη Λειβαδά- δεν πρέπει να λείπουν από τη βιβλιοθήκη μας. Ως λάτρης του αστυνομικού δεν μπορώ να παραλείψω το «Pulp» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Μεταίχμιο), ένα παρωδιακό και σουρεαλιστικό post noir αστυνομικό μυθιστόρημα.

Στο κύκνειο άσμα του μας γνώρισε τον πιο αποτυχημένο ντετέκτιβ της αστυνομικής λογοτεχνίας, ο οποίος δηλώνει ευθαρσώς ότι «και μόνο το να καταφέρεις να φορέσεις τα παπούτσια σου το πρωί είναι ένας θρίαμβος».

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης: Δεν μπορώ παρά να είμαι ανενδοίαστα, ξεδιάντροπα, υποκειμενικός. Συστήνω, λοιπόν, τα «Τοστ ζαμπόν» (που σηματοδοτεί και τις αρχές της λογοτεχνικής του περιπέτειας), το λίαν πρωτότυπο και μπουκοβσκικά συγκινητικό “Shakespeare Never Did This” (το κάναμε φύλλο και φτερό με τον αείζωο φίλο Θάνο Σταθόπουλο στα μέσα της δεκαετίας του 1980), και το “Play the Piano Drunk Like a Percussion Instrument until the Fingers Begin to Bleed a Bit” (τι τίτλος!), το πιο δυνατό ποιητικό του βιβλίο. Με τις «Σημειώσεις ενός πορνόγερου» έχω συναισθηματικό αλισβερίσι, μιας και καταβρόχθισα τις σελίδες του βιβλίου ενώ σχεδόν δεν είχα βγει απ᾽ το αβγό.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ