Όταν ο Hemingway είχε δωρίσει το Νόμπελ Λογοτεχνίας του
- 16 ΙΑΝ 2026
Όταν η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, María Corina Machado, έμπαινε την Πέμπτη (15/01) στον Λευκό Οίκο για την πρώτη της συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο, Donald Trump, σχεδόν δύο εβδομάδες αφότου ο τελευταίος διέταξε την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Nicolás Maduro, τα χέρια της δεν ήταν άδεια. Ξέρει πολύ καλά άλλωστε τι επιτάσσουν οι κανόνες του savoir vivre όταν επισκέπτεσαι το σπίτι κάποιου.
Η ίδια δεν πρόσφερε απλά ένα μικρό δώρο, όπως είθισται, αλλά έφερε μαζί της το δώρο που ο πρόεδρος των ΗΠΑ λαχταρούσε από καιρό: ένα Νόμπελ Ειρήνης.
«Η María μου έδωσε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το έργο που έφερα εις πέρας. Τι υπέροχη χειρονομία αμοιβαίου σεβασμού. Ευχαριστώ María!», έγραψε μερικές ώρες αργότερα πρόεδρος σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Μια φωτογραφία που κυκλοφόρησε αργότερα από τον Λευκό Οίκο δείχνει τον πρόεδρο των ΗΠΑ να ποζάρει περιχαρής με το δώρο του, ενώ μία επιγραφή που υπάρχει κάτω από το μετάλλιο του Νόμπελ Ειρήνης 2025, γράφει: «Προσφέρεται ως προσωπικό σύμβολο ευγνωμοσύνης εκ μέρους του λαού της Βενεζουέλας, σε αναγνώριση της αποφασιστικής και βασισμένης σε αρχές δράσης του προέδρου Trump για την εξασφάλιση μιας ελεύθερης Βενεζουέλας».
Το Νόμπελ Ειρήνης αποτελούσε διακαή πόθο του Trump και η Machado, που με την κίνησή της αυτή φέρεται να προσπαθεί να διασφαλίσει ότι θα αναλάβει μελλοντικά κάποιον ρόλο στη διακυβέρνηση της χώρας της, του το αφιέρωσε όταν της απονεμήθηκε πριν λίγους μήνες.
Ωστόσο, το Νορβηγικό Ινστιτούτο Νόμπελ σε ανακοίνωσή του την περασμένη εβδομάδα έσπευσε να καταστήσει σαφές πως «μόλις ανακοινωθεί ένα Νόμπελ, δεν μπορεί να ανακληθεί, να μοιραστεί ή να μεταβιβαστεί σε άλλους. Η απόφαση είναι τελική και ισχύει για πάντα».
Ενώ όμως το ίδιο το βραβείο Νόμπελ δεν μπορεί να ανακληθεί, μια υποψηφιότητα μπορεί να αποσυρθεί και ένα από τα πιο διαβόητα παραδείγματα χρονολογείται από το 1939.
Εκείνη τη χρονιά, ο Σουηδός βουλευτής Erik Brandt πρότεινε τον Γερμανό δικτάτορα Αδόλφο Χίτλερ για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Η υποψηφιότητα προκάλεσε οργή και κύμα διαμαρτυριών στη Σουηδία και ο Brandt χαρακτηρίστηκε «τρελός, αδέξιος και προδότης των αξιών της εργατικής τάξης», σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Νόμπελ.
Ο ίδιος ο Brandt εξήγησε αργότερα ότι η υποψηφιότητα είχε σατιρικό χαρακτήρα και ήταν περισσότερο μία ειρωνική κίνηση με σκοπό να επικρίνει το πολιτικό κλίμα της εποχής. Για να τους πείσει, την απέσυρε ο ίδιος.
Φυσικά, στην μακρά ιστορία του Νόμπελ, έχουν υπάρξει και περιπτώσεις που νικητές του βραβείου έχουν αρνηθεί να το δεχθούν και να το παραλάβουν, όπως στην περίπτωση του Βιετναμέζου διπλωμάτη Lê Đức Thọ, ο οποίος το είχε απορρίψει κατηγορηματικά. Όμως και σε αυτή την περίπτωση, η άρνηση ενός κατόχου Νόμπελ δεν αναιρεί την ίδια την απόφαση.
Το 1973, απονεμήθηκε στον Lê Đức Thọ το βραβείο από κοινού με τον τότε υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Henry Kissinger για τη διαπραγμάτευση της εκεχειρίας που έθεσε τέλος στον πόλεμο του Βιετνάμ, όμως ο Βιετναμέζος αρνήθηκε το βραβείο, υποστηρίζοντας ότι η εκεχειρία είχε παραβιαστεί και ο πόλεμος συνεχιζόταν.
Ο Kissinger από την άλλη δέχτηκε το βραβείο, αλλά δεν παρευρέθηκε στην τελετή, ενώ αργότερα προσπάθησε ανεπιτυχώς να το επιστρέψει.
Το 1964 αποτέλεσε επίσης μία από τις πιο ενδιαφέρουσες χρονιές στην ιστορία του θεσμού, από τη χρονιά της ίδρυσής του το 1901. Ο Γάλλος συγγραφέας Jean-Paul Sartre μαθαίνει πως βρίσκεται ανάμεσα στους 76 υποψήφιους στην κούρσα για το βραβείο και ο ίδιος γράφει αμέσως επιστολή στη Σουηδική Ακαδημία για να τους ενημερώσει ότι θέλει να αποσυρθεί το όνομά του από τις υποψηφιότητες.
Η επιθυμία του δεν εισακούστηκε, ο ίδιος τελικά τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ωστόσο αρνήθηκε να το παραλάβει και σε επιστολή του εξήγησε τους λόγους. «Ο συγγραφέας που δέχεται μια τέτοια τιμή συνδέεται και με τον θεσμό που τον τίμησε. Ο συγγραφέας, λοιπόν, δεν πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να μετατραπεί σε θεσμό. Εξάλλου, αυτές οι τιμές εκθέτουν και τον αναγνώστη σε μία πίεση που δεν επιθυμώ. Το να υπογράφω ωςJean-Paul Sartre δεν είναι το ίδιο με το να υπογράφω ως Jean-Paul Sartre , νικητής Βραβείου Νόμπελ», είχε γράψει.
Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις όπου οι νικητές εμποδίστηκαν να παραλάβουν τα βραβεία τους.
Αφού ο Γερμανός ειρηνιστής Carl von Ossietzky βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 1935, ο Αδόλφος Χίτλερ απαγόρευσε σε όλους τους Γερμανούς να παραλάβουν βραβεία Νόμπελ. Στον Ossietzky, ο οποίος ήταν σοβαρά άρρωστος, δεν επιτράπηκε να ταξιδέψει στη Νορβηγία για να παραλάβει το βραβείο.
Αρκετοί άλλοι Γερμανοί επιστήμονες, όπως ο Richard Kuhn, ο Adolf Butenandt και ο Gerhard Domagk, αναγκάστηκαν επίσης να αρνηθούν τα βραβεία Νόμπελ Χημείας και Ιατρικής υπό το ναζιστικό καθεστώς.
Όταν ο Hemingway δώρισε το Νόμπελ του
Αν και η επιλογή της Machado να «δωρίσει» το Νόμπελ στον Trump προκάλεσε έκπληξη και μια σειρά από ερωτήματα για το τι ζητάει η ίδια ως αντάλλαγμα, κάτι αντίστοιχο έχει συμβεί άλλη μία φορά μόνο, όταν ο Αμερικανός συγγραφέας Ernest Hemingway δώρισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας που είχε κερδίσει το 1954, «για την κυριαρχία του στην τέχνη της αφήγησης, που αποδείχθηκε πιο πρόσφατα στο έργο του Ο γέρος και η θάλασσα».
Επικαλούμενος προβλήματα υγείας, ο Hemingway δεν ταξίδεψε στη Σουηδία για την τελετή. Αντ’ αυτού, ο Σουηδός πρέσβης στην Κούβα του παρέδωσε το μετάλλιο στο σπίτι του κοντά στην Αβάνα. Με τη διαφορά πως ο Hemingway αργότερα δώρισε το μετάλλιο και το δίπλωμα στον λαό της Κούβας, αναθέτοντας τη φύλαξή τους στην Καθολική Εκκλησία στο Ελ Κόμπρε.
«Αυτό το βραβείο ανήκει στον λαό της Κούβας, επειδή τα έργα μου δημιουργήθηκαν και συλλήφθηκαν στην Κούβα, στο χωριό μου, το Cojímar, του οποίου είμαι πολίτης», φέρεται να είπε.
Το μετάλλιο εκλάπη και ανακτήθηκε το 1986. Σήμερα, μόνο το δίπλωμα παραμένει σε δημόσια έκθεση.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.