Πριν σχεδόν μισό αιώνα, ένας φωτογράφος κοίταξε κατάματα την εργατική τάξη της αμερικανικής Δύσης
Την ώρα που η πραγματικότητα δεν σταματά να μας υπενθυμίζει πως οι άνθρωποι της εργατικής τάξης παραμένουν αόρατοι, ο Richard Avedon τους κοίταξε κατάματα μέσα από τον φακό του πριν από 47 χρόνια.
- 30 ΙΑΝ 2026
Το concept των φωτογραφήσεων στις οποίες συμμετείχε o Richard Avedon ως παιδί ήταν κάθε φορά το ίδιο: Ήταν όλοι ντυμένοι κομψά, στέκονταν μπροστά από ακριβά αυτοκίνητα και σπίτια που δεν ήταν δικά τους και σε κάθε οικογενειακή φωτογραφία, υπήρχε και ένας διαφορετικός σκύλος, που ήταν δανεικός.
Ήταν όμως πάντα χαμογελαστοί.
Όλες οι φωτογραφίες στο οικογενειακό άλμπουμ, θα αναπολούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, βασίζονταν σε κάποιο είδος ψέματος, «για το ποιοι ήμασταν και αποκάλυπταν την αλήθεια για το ποιοι θέλαμε να είμαστε».
Γι’ αυτό και όταν το 1979 φόρτωνε το πορτμπαγκάζ της Chevy Suburban του για ένα ταξίδι στην αμερικανική Δύση, μόνο μία τσάντα τον ένοιαζε να μην ξεχάσει.
Αυτή που μέσα είχε την παλιά Deardorff κάμερα 8×10 ιντσών, από τον φακό της οποίας θα κοιτούσε εκείνους που μέχρι τότε δεν είχε ξανακοιτάξει κανείς έτσι για να τραβήξει πορτρέτα ωμά, αληθινά και πεντακάθαρα. Κι ας είχε απέναντί του ανθρακωρύχους, καουμπόηδες, εργάτες σε σφαγεία και κάθε λογής περιπλανώμενους.
Για να τους βρει διέσχισε την ενδοχώρα, ταξίδεψε στο Τέξας, τη Μοντάνα, το Νέο Μεξικό, τη Βόρεια Ντακότα, το Κολοράντο, την Καλιφόρνια και άλλες 15 πολιτείες της αμερικανικής Δύσης, στις οποίες ως βέρος Νεοϋορκέζος, δεν είχε πατήσει ποτέ το πόδι του.
Άλλωστε, μέχρι τότε το βλέμμα και τον φακό του τον μαγνήτιζαν η Marilyn Monroe, η Elizabeth Taylor, η Audrey Hepburn, ο Truman Capote και ο Andy Warhol, οι μούσες του και τα fashion icons της εποχής.
Του πήρε 5 χρόνια για να ολοκληρώσει αυτό το road trip που έμοιαζε τελικά περισσότερο με μία άτυπη αποστολή. Σαν να είχε βγει για κυνήγι και το «θήραμα» δίπλα στο οποίο θα στεκόταν στο τέλος, κατάκοπος αλλά υπερήφανος, να ήταν η ίδια η αλήθεια.
Φωτογράφιζε τα μοντέλα του σε εξωτερικούς χώρους με φυσικό φως και ελάχιστα props, στήνοντας ένα λευκό φόντο που έμοιαζε σχεδόν εξωπραγματικό ανάμεσα στα βράχια και την ξεραΐλα της αμερικανικής Δύσης και αφαιρούσε κάθε αναφορά στον τόπο, εστιάζοντας αντίθετα στην ατομικότητα του κάθε ατόμου. Όταν τις εμφάνισε διατήρησε το μαύρο περίγραμμα από την άκρη του αρνητικού φιλμ για να τονίσει την απουσία συνθετικής χειραγώγησης στις εικόνες.
Ονόμασε αυτή τη συλλογή πορτρέτων In the American West, και από τα περισσότερα από 1.000 sittings που πραγματοποίησε, επιλέχθηκαν 126 λήψεις.
Ήταν το magnum opus του. Μία ωδή στο ξεχασμένο εργατικό δυναμικό της Αμερικής, χωρίς φίλτρο.
Ο Avedon έλεγε ότι αυτά τα πορτρέτα δεν έπρεπε να θεωρούνται απλά αρχεία ανθρώπων. Αντίθετα, έλεγε πως «τη στιγμή που ένα συναίσθημα ή ένα γεγονός μετατρέπεται σε φωτογραφία, δεν είναι πλέον γεγονός, αλλά άποψη. Όλες οι φωτογραφίες είναι ακριβείς. Καμία από αυτές δεν είναι η αλήθεια».
Με το όνομα, την ηλικία και το επάγγελμα των εικονιζόμενων να λειτουργούν ως τίτλος, κάθε φωτογραφία είναι ένα αριστούργημα συναισθηματικής αφήγησης.
«Ψάχνω για έναν νέο ορισμό του φωτογραφικού πορτρέτου…», είχε δηλώσει ο Avedon, «ανθρώπους που είναι εκπληκτικοί, σπαρακτικοί ή όμορφοι με έναν τρομακτικό τρόπο. Ομορφιά που μπορεί να σε τρομάξει μέχρι θανάτου, μέχρι να την αναγνωρίσεις ως μέρος του εαυτού σου».
Τα πορτρέτα μοιάζουν συγκλονιστικά επίκαιρα. Όπως για παράδειγμα αυτό της 13χρονης Freida Kleinsasser, μέλος της αποικίας των Hutterite, που μοιάζει με σύγχρονο editorial μόδας ή η φωτογραφία του BJ Van Fleet, ενός 9χρονου αγοριού που κρατά με αυτοπεποίθηση ένα κυνηγετικό όπλο, αλλά και το πορτρέτο ενός άγνωστου μετανάστη εργάτη, του μοναδικού ανθρώπου του οποίου το όνομα και η ηλικία δεν αναφέρονται από τον φωτογράφο.
Τέσσερις σχεδόν δεκαετίες αφού κρεμάστηκαν για πρώτη φορά στους τοίχους του Amon Carter Museum στο Fort Worth του Τέξας το 1985, η εγγονή του Avedon, Caroline επιμελείται την έκθεση Richard Avedon: Facing West, μία σειρά πορτρέτων από την αρχική συλλογή In the American West, που περιλαμβάνει και έργα που δεν έχουν εκτεθεί ξανά από την πρώτη τους παρουσίαση πριν 41 χρόνια.
Για την έκθεση αυτή, επέλεξε να παρουσιάσει 21 φωτογραφίες από την τελική επιλογή του Avedon, με στόχο να αναδείξει εικόνες που, κατά την άποψή της, «δεν έχουν ακόμη την ευκαιρία να μιλήσουν από μόνες τους… και που μπορεί να αρέσουν στη γενιά μου [Gen Z], γιατί κάθε γενιά πρέπει να μαθαίνει εκ νέου για το έργο».
Η έκθεση Richard Avedon: Facing West παρουσιάζεται στη γκαλερί Gagosian Grosvenor Hill στο Λονδίνο έως τις 14 Μαρτίου 2026.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.