Ο René Redzepi αποχωρεί από το Noma. Λύνεται έτσι το πρόβλημα;
- 12 ΜΑΡ 2026
Ο επικεφαλής σεφ του Noma, ενός από τα πιο επιδραστικά εστιατόρια της σύγχρονης γαστρονομίας, ανακοίνωσε την αποχώρησή του έπειτα από καταγγελίες για κακοποιητική συμπεριφορά στο εργασιακό περιβάλλον της κουζίνας.
Ο René Redzepi γνωστοποίησε την απόφασή του μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σημειώνοντας ότι «ύστερα από περισσότερες από δύο δεκαετίες δημιουργίας και ηγεσίας αυτού του εστιατορίου, αποφάσισα να κάνω ένα βήμα πίσω και να επιτρέψω στους εξαιρετικούς ηγέτες της ομάδας μας να οδηγήσουν το εστιατόριο στο επόμενο κεφάλαιό του».
Η αποχώρηση έρχεται μετά από δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία πρώην εργαζόμενοι κατηγορούν τον σεφ ότι καλλιέργησε ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον, κάνοντας λόγο για λεκτική αλλά και σωματική κακοποίηση στην κουζίνα.
Το διάσημο εστιατόριο της Κοπεγχάγης, το οποίο προετοιμαζόταν για μια πολυαναμενόμενη pop-up παρουσία στο Los Angeles, βρέθηκε στο επίκεντρο αντιδράσεων όταν, μετά τις καταγγελίες, χορηγοί απέσυραν τη στήριξή τους και διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από τον χώρο της προσωρινής εγκατάστασης.
Σε δήλωσή του στο Instagram, ο Redzepi ανέφερε ότι «μια συγγνώμη δεν είναι αρκετή» και τόνισε πως αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πράξεις του. «Για όποιον αναρωτιέται τι σημαίνει αυτό για το εστιατόριο, θέλω να είμαι σαφής: η ομάδα του Noma σήμερα είναι η πιο δυνατή και εμπνευσμένη που υπήρξε ποτέ», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι το εστιατόριο λειτουργεί εδώ και 23 χρόνια και ότι αισθάνεται υπερήφανος για τους ανθρώπους και τη δημιουργικότητα της ομάδας του.
Η ομάδα του Noma αναμένεται να συνεχίσει κανονικά τη δραστηριότητά της στο Λος Άντζελες χωρίς τον ίδιο.
Ο Redzepi ανακοίνωσε επίσης την παραίτησή του από το διοικητικό συμβούλιο του MAD, μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ίδρυσε το 2011 με στόχο τη στήριξη επαγγελματιών που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στον χώρο της εστίασης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του New York Times, δεκάδες πρώην εργαζόμενοι κατηγόρησαν τον σεφ ότι δημιούργησε μια κουλτούρα κακοποίησης στην κουζίνα του εστιατορίου που ίδρυσε το 2003, κάνοντας λόγο για απειλές, λεκτικές επιθέσεις και σωματική κακομεταχείριση.
Ο πρώην εργαζόμενος του Noma, Jason Ignacio White, δήλωσε ότι «οι συνέπειες της σιωπής είναι χειρότερες από το να μιλήσω και να σταθώ στο πλευρό των συναδέλφων μου απέναντι στη βία», προσθέτοντας ότι υπήρξε μάρτυρας εκτεταμένων περιστατικών κακοποιητικής συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια της εργασίας του στο εστιατόριο.
Λίγες ημέρες μετά τις καταγγελίες, ο Redzepi απάντησε δημόσια, παραδεχόμενος ότι στο παρελθόν «φώναξε και έσπρωξε ανθρώπους», συμπεριφορές που χαρακτήρισε απαράδεκτες. Όπως ανέφερε, έχει ξεκινήσει θεραπεία και εργάζεται ώστε να διαχειρίζεται καλύτερα τον θυμό του.
Παρά τις δηλώσεις μεταμέλειας, κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν έξω από το pop-up του Noma στη γειτονιά Silver Lake, με οργανώσεις για τα εργασιακά δικαιώματα να ζητούν την απομάκρυνσή του. «Ποιος θέλει να φάει σε ένα περιβάλλον κακοποίησης;» δήλωσε η Saru Jayaraman από την οργάνωση One Fair Wage, προσθέτοντας: «Ποιος θέλει να καταναλώσει φαγητό που προέρχεται από τα δάκρυα και τον ιδρώτα ανθρώπων που υποφέρουν;».
Μεταξύ των εταιρικών χορηγών που απέσυραν τη στήριξή τους από μια σειρά δείπνων διάρκειας 16 εβδομάδων ήταν και η American Express.
Οι κρατήσεις ωστόσο για την εμπειρία στο Λος Άντζελες, με κόστος 1.500 δολάρια ανά άτομο, εξαντλήθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.
Το Noma θεωρείται εδώ και χρόνια ένα από τα πιο επιδραστικά εστιατόρια παγκοσμίως. Τον Σεπτέμβριο του 2021 τιμήθηκε με τρία αστέρια από τον Michelin Guide, ενώ η λίστα The World’s 50 Best Restaurants το ανέδειξε κορυφαίο εστιατόριο στον κόσμο το 2010, 2011, 2012, 2014 και 2021.
Η κουζίνα του υπήρξε καταλύτης για την ανάδειξη της λεγόμενης «New Nordic» γαστρονομίας, βασισμένης σε υπερτοπικά υλικά, τεχνικές ζύμωσης και συλλογής άγριων προϊόντων.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιανουάριο του 2023 είχε γίνει γνωστό πως το Noma θα έκλεινε τις πόρτες του το 2024, προκειμένου να μετατραπεί σε ένα πλήρους απασχόλησης εργαστήριο τροφίμων και γαστρονομικής έρευνας.
Η ανακοίνωση εκείνη είχε έρθει μόλις λίγους μήνες αφότου το εστιατόριο αποφάσισε να αρχίσει να πληρώνει τους ασκούμενούς του. Τον Οκτώβριο του 2021, το Noma είχε γνωστοποιήσει ότι για πρώτη φορά οι interns του — γνωστοί στον κλάδο ως stagiaires ή stages — θα λάμβαναν αμοιβή. Στον κόσμο της υψηλής γαστρονομίας, οι ασκούμενοι σπάνια πληρώνονται και συχνά καλούνται να εργάζονται με εξαντλητικά ωράρια, με αντάλλαγμα την —θεωρητικά ανεκτίμητη— εμπειρία της εργασίας σε ένα κορυφαίο εστιατόριο.
Αρκεί η αποχώρηση του Redzepi για να λυθεί το πρόβλημα; Τα σκάνδαλα και οι έρευνες και σε άλλα κορυφαία εστιατόρια, καθιστούν σαφές ότι ο δεν ήταν ο μόνος σεφ που επέβλεπε ένα αφόρητο εργασιακό περιβάλλον για τους εργαζόμενους.
Όταν η Lisa Lind Dunbar άρχισε να μοιράζεται ιστορίες για τις εμπειρίες κακοποίησης και τοξικότητας στο εργασιακό περιβάλλον της βιομηχανίας εστιατορίων, εκατοντάδες μαρτυρίες εισέρρευσαν από εργαζόμενους, οι οποίοι μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους από βίαιες συνθήκες εργασίας και εκμετάλλευσης. Σε ένα άρθρο του atlas mag το οποίο δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2022, η ίδια κάνει τον απολογισμό της ζωής της ως μέλος της δανέζικης γαστρονομικής σκηνής.
«Υπάρχει ένα μέρος μέσα μου, όπου έχω κρύψει όλες τις ουλές και τα τραύματα που έχω αποκτήσει από μια ζωή, ως γυναίκα, που εργάζεται στη δανέζικη βιομηχανία εστιατορίων. Δεν έχω τολμήσει να τα αποκαλύψω σε άλλους, παρά μόνο σε λίγους, στενούς φίλους, από φόβο μήπως με απορρίψουν ή με κοροϊδέψουν, σε ένα εργασιακό περιβάλλον, όπου το να εκφράσει κανείς το πώς αισθάνεται, το τι έχει βιώσει ή να επιβάλει τα όρια, αντιμετωπίζεται με αδιαφορία, εχθρότητα και χλευασμό» ξεκινάει την αφήγησή της, για να περιγράψει ένα ιεραρχικό σύστημα, σχεδόν σαν στρατό, το οποίο κυριαρχείται από πατριαρχικές αξίες και εξυπηρετεί μια λέσχη ανδρών, με τους υπόλοιπους να είναι παράπλευρες απώλειες.
Στο άρθρο Fine dining faces the dark truths in Copenhagen, που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2022 στους Financial Times, η Dunbar αναφέρεται ως το άτομο που κατάφερε να πυροδοτήσει μια συζήτηση γύρω από τη σκοτεινή πλευρά της κουζίνας. Συμπεριφορές εκφοβισμού, κατάχρηση εξουσίας και σεξισμός αποτελούν συνηθισμένες συμπεριφορές στον μικρόκοσμο της κουζίνας. Αν, λοιπόν, οι άνθρωποι είναι να υποφέρουν σε αυτές, γιατί χρειαζόμαστε ακόμα το fine dining;
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.