9 εξωπραγματικές αλήθειες για τους καρχαρίες που ίσως δεν γνώριζες

Μακάρι οι συγκεκριμένες γραμμές να γράφονταν για τους σταρ του φετινού ελληνικού καλοκαιριού, μήπως και μαθαίναμε κάτι παραπάνω για εκείνους, αλλά θα έρθει και η ώρα τους. Σήμερα, το θέμα μας είναι οι καρχαρίες.

Αυτά τα εξέχοντα θαλάσσια αρπακτικά, που επιβίωσαν και από τους πέντε μεγάλους αφανισμούς της Γης, συμπεριλαμβανομένου του «Μεγάλου Θανάτου», του κατακλυσμικού κλιματικού φαινομένου που εξόντωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής στη Γη, αφανίζοντας περίπου του 90% της θαλάσσιας ζωής.

Οι καρχαρίες όχι μόνο έζησαν, αλλά σήμερα συναντώνται σχεδόν σε κάθε γωνιά των ωκεανών και, μετά από εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, έχουν αναπτύξει μερικά άκρως εντυπωσιακά χαρακτηριστικά. Για να σας προλάβουμε, αυτό που δεν έχουν καταφέρει να γίνουν ακόμα, είναι «τρομεροί χορευτές».

Ακολουθούν εννέα πράγματα που μάλλον δεν γνώριζες για τους καρχαρίες:

Ξέρουν μαθηματικά

Αν και συχνά θεωρείται ότι οι καρχαρίες είναι άμυαλα αρπακτικά που καθοδηγούνται αποκλειστικά από το ένστικτό τους και την ακόρεστη πείνα τους, η επιστήμη υποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα είναι αρκετά έξυπνοι και μαθαίνουν εύκολα. Μπορούν να διακρίνουν ήχους, καθώς και διάφορα αφηρημένα μοτίβα και πολύχρωμα γεωμετρικά σχήματα.

Σε ένα διάσημο πείραμα, αποδείχθηκε ότι νεαροί γκρίζοι καρχαρίες μπαμπού θυμόντουσαν πληροφορίες σχετικά με σχήματα και οπτικές ψευδαισθήσεις για σχεδόν ένα χρόνο. Μπορούν επίσης να κάνουν βασικά μαθηματικά, διακρίνοντας τη διαφορά μεταξύ ποσοτήτων όπως το τρία και το πέντε, και το τέσσερα και το επτά (αλλά όχι μεταξύ ποσοτήτων τόσο κοντά μεταξύ τους όσο το τέσσερα και το πέντε).

Έχουν μια προτίμηση στη τζαζ

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Μακκουάρι του Σίδνεϊ πραγματοποίησαν μια μελέτη κατά την οποία έβαζαν καρχαρίες να κολυμπήσουν προς ένα συγκεκριμένο σημείο του ενυδρείου τους όταν ακουγόταν μουσική, και τότε θα λάμβαναν μια ανταμοιβή.

Η μελέτη έδειξε ότι οι καρχαρίες προτιμούσαν το σημείο σίτισης όταν ακουγόταν τζαζ, αλλά δεν ήταν σε θέση να κάνουν την ίδια συσχέτιση με την κλασική μουσική.

«Ήταν προφανές ότι οι καρχαρίες γνώριζαν ότι έπρεπε να κάνουν κάτι όταν ακουγόταν η κλασική μουσική, αλλά δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι έπρεπε να μετακινηθούν σε διαφορετική τοποθεσία», δήλωσε ο ερευνητής Culum Brown.

Έχουν αφαλούς

Ενώ ορισμένοι καρχαρίες γεννούν αυγά, πολλοί – μεταξύ των οποίων οι ταύροι καρχαρίες και οι σφυροκέφαλοι – κυοφορούν τα μικρά τους στη μήτρα και τα τρέφουν μέσω ομφάλιου λώρου, ακριβώς όπως οι άνθρωποι. Γι’ αυτό, για μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά τη γέννησή τους, αυτά τα μικρά έχουν ομφαλό, μέχρι να επουλωθεί το σημάδι από τον ομφάλιο λώρο.

Άλλοι καρχαρίες δεν γεννούν αυγά ούτε μεγαλώνουν τα μικρά τους στη μήτρα τους όπως τα θηλαστικά: τα έμβρυα αναπτύσσονται μέσα σε αυγά που εκκολάπτονται ενώ βρίσκονται ακόμα μέσα στη μητέρα. Αυτά τα μικρά γεννιούνται επίσης ζωντανά. Οι αγκαθωτοί καρχαρίες, για παράδειγμα, γεννούν με αυτόν τον τρόπο, μετά από μια εγκυμοσύνη που μπορεί να διαρκέσει έως και δύο χρόνια.

Τα μωρά καρχαρίες τρώγονται μεταξύ τους μέσα στη μήτρα

Τα μικρά του καρχαρία-τίγρη της άμμου βρίσκονται αντιμέτωπα με έναν αγώνα επιβίωσης από την πρώτη κιόλας στιγμή της ζωής τους, ενώ ακόμα βρίσκονται μέσα στην κοιλιά της μητέρας τους.

Τα θηλυκά καρχαρίες-τίγρες της άμμου έχουν δύο μήτρες, και σε κάθε μία αναπτύσσονται έως και πέντε μικρά. Ωστόσο, τα έμβρυα τρέφονται με τα αδέλφια τους, μέχρι να μείνει μόνο ένα. Αυτό είναι γνωστό ως ενδομήτριος κανιβαλισμός ή αδελφοφαγία.

Αφού χορτάσουν από τα αδέλφια τους, τα μικρά του καρχαρία-τίγρη της άμμου απολαμβάνουν αποκλειστική πρόσβαση σε μια σταθερή προμήθεια μη γονιμοποιημένων αυγών που συνεχίζουν να απελευθερώνουν οι μητέρες τους – γεγονός που τα κάνει υγιή και δυνατά μέχρι τη στιγμή της γέννησής τους.

Έχουν κολλητούς

Παρ’ όλο που παρουσιάζονται ως μοναχικοί θηρευτές που ζουν μόνοι τους στα βάθη των ωκεανών, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Οι γκρίζοι καρχαρίες των υφάλων προτιμούν να συναναστρέφονται με την ίδια παρέα φίλων για διάστημα που μπορεί να φτάσει τα τέσσερα χρόνια, ώσπου χωρίζονται σε μικρότερες ομάδες, ακολουθώντας ο καθένας τον δικό του δρόμο και στη συνέχεια επανασυνδέονται κατά τη διάρκεια των εποχών.

Οι νεαροί λεμονόκαρχαροι επίσης προτιμούν να ζουν σε ομάδες και, κυρίως, να μαθαίνουν νέες δεξιότητες ο ένας από τον άλλον κατά τη διάρκεια αυτών των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων – όπως το πώς να βρίσκουν τροφή ή να αποφεύγουν τα αρπακτικά. Προτιμούν να συναναστρέφονται με άλλους λεμονοκαρχαρίες του ίδιου μεγέθους και με εκείνους που έχουν γνωρίσει στο παρελθόν.

Ακόμα και οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες μπορεί να έχουν καλύτερους φίλους. Αν και συνήθως θεωρούνται μοναχικά ζώα, δύο μεγάλοι λευκοί καρχαρίες, με τα ονόματα Simon και Jekyll, παρατηρήθηκαν να ταξιδεύουν μαζί για 6.000 χιλιόμετρα χωρίς να χωριστούν ούτε μια φορά.

Τα σώματά τους καλύπτονται από μικροσκοπικά δόντια

Το δέρμα του καρχαρία αποτελείται από ένα θαυμαστό υλικό. Στην Ιταλία του 18ου αιώνα, οι τεχνίτες το χρησιμοποιούσαν για να λειαίνουν τις λεπτές άκρες των ανεκτίμητων βιολιών Στραντιβάριους. Και στη βικτωριανή Βρετανία, έγινε ένα αγαπημένο υλικό για τους επιπλοποιούς (οι οποίοι το αποκαλούσαν «shagreen»).

Αντί για λέπια, το δέρμα του καρχαρία είναι διάσπαρτο με πολυάριθμα μικροσκοπικά «δόντια» – τα λεγόμενα δοντίκια – τα οποία ισιώνονται από την προς τα εμπρός κίνηση του νερού που προκαλεί το ζώο, μειώνοντας έτσι την αεροδυναμική αντίσταση. Αν περάσεις το χέρι σου αντίθετα προς τη φορά των δοντιών, θα νιώσεις σαν να τρίβεις ένα ιδιαίτερα χοντρό γυαλόχαρτο.

Οι καρχαρίες μερικές φορές χτυπούν άγνωστα αντικείμενα, αισθανόμενοι την υφή και τη σύστασή τους με την τραχιά επιφάνεια του δέρματός τους – μια πιο «χαλαρή» μορφή «δοκιμής γεύσης» για αντικείμενα που ενδεχομένως να μην αποτελούν τροφή.

Μπορούν να αισθανθούν τον χτύπο της καρδιάς σου

Οι καρχαρίες διαθέτουν οκτώ αισθήσεις. Εκτός από τις βασικές αισθήσεις, όραση, ακοή, όσφρηση και αφή, διαθέτουν επίσης «υπερ-αισθήσεις» που τους επιτρέπουν να ανιχνεύουν αλλαγές στην πίεση ή την τάση του νερού, ακόμα και το μαγνητικό πεδίο της Γης.

Σειρές πόρων, γνωστές ως πλευρικές γραμμές, εκτείνονται κατά μήκος κάθε πλευράς του σώματος του καρχαρία, γεμάτες με υγρό και αισθητήρια κύτταρα. Η κίνηση του νερού γύρω από τον καρχαρία προκαλεί την ταλάντωση αυτών των κυττάρων, που μοιάζουν με τρίχες, μέσα στο νερό, επιτρέποντας στους καρχαρίες να ανιχνεύουν δονήσεις. Έτσι, ανιχνεύουν ηλεκτρικά πεδία χαμηλής συχνότητας που εκπέμπουν άλλα ζώα, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να κυνηγούν στο απόλυτο σκοτάδι ή να εντοπίζουν θηράματα που κρύβονται στην άμμο.

Μια άλλη σειρά αισθητήρων, γνωστές ως αμπούλες του Lorenzini, μπορεί να είναι τόσο ηλεκτροευαίσθητες όσο και μαγνητοευαίσθητες. Εκατοντάδες ή χιλιάδες από αυτούς τους πόρους καλύπτουν το κεφάλι του καρχαρία, ο καθένας από τους οποίους είναι γεμάτος με ευαίσθητα νευρικά κύτταρα. Αυτά επιτρέπουν στους καρχαρίες να ανιχνεύουν ηλεκτρικά ερεθίσματα που παράγονται από τις μυϊκές συσπάσεις κοντινών ζώων – για παράδειγμα, μια καρδιά που χτυπά. Μπορεί επίσης να βοηθούν τους καρχαρίες να διασχίζουν χιλιάδες μίλια ωκεανού, χρησιμοποιώντας το μαγνητικό πεδίο της Γης για να πλοηγηθούν.

Είναι μεγαλύτεροι από τα δέντρα, τους δακτυλίους του Κρόνου και τον Πολικό Αστέρα

Οι καρχαρίες είναι απίστευτα αρχαίοι. Τα παλαιότερα απολιθώματα που μαρτυρούν την ύπαρξη των προγόνων των σημερινών καρχαριών είναι μια συλλογή λεπιδιών που χρονολογούνται πριν από 450 εκατομμύρια χρόνια. Αυτό είναι περίπου 60 εκατομμύρια χρόνια πριν από τα πρώτα δέντρα, 220 εκατομμύρια πριν από τους δεινόσαυρους, 350 εκατομμύρια χρόνια πριν από τους δακτυλίους του Κρόνου και 380 εκατομμύρια χρόνια πριν από τη γέννηση του Πολικού Αστέρα.

Τα πρώτα δόντια που έμοιαζαν με αυτά των καρχαριών εμφανίστηκαν πριν από 410 εκατομμύρια χρόνια, ενώ η πρώτη ομάδα που έμοιαζε πραγματικά με καρχαρίες εξελίχθηκε πριν από περίπου 380 εκατομμύρια χρόνια. Πολλά από αυτά τα αρχαία ψάρια μπορεί να μην ήταν, από τεχνική άποψη, καρχαρίες, αλλά ήταν συγγενείς τους. Στη συνέχεια, πριν από 195 εκατομμύρια χρόνια, εμφανίστηκε η παλαιότερη γνωστή ομάδα σύγχρονων καρχαριών, με τις εύκαμπτες, προεξέχουσες σιαγόνες τους και την ικανότητά τους να κολυμπούν με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Σήμερα, υπάρχουν περίπου 500 είδη καρχαριών. Ο αριθμός αυτός είναι πολύ μικρότερος από τον μέγιστο αριθμό καρχαριών που υπήρχε πριν από περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, αν και συνεχώς ανακαλύπτονται και άλλα είδη.

Όσον αφορά τη σχέση μας με αυτούς τους κορυφαίους θαλάσσιους θηρευτές, ο πιο κοντινός κοινός πρόγονος του ανθρώπου με τους καρχαρίες έζησε πριν από περίπου 440 εκατομμύρια χρόνια, αν και έμοιαζε πολύ περισσότερο με καρχαρία παρά με άνθρωπο.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ