Είναι ο κλισμός το αρχαιότερο έπιπλο που παράγεται ακόμα;
- 17 ΙΑΝ 2026
Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο Βρετανικό Μουσείο τη δεκαετία του 1930, ο Αμερικανός διακοσμητής εσωτερικών χώρων T.H. Robsjohn-Gibbings βρέθηκε απροσδόκητα καθηλωμένος μπροστά σε ορισμένα αγγεία του 5ου αιώνα π.Χ. από την αρχαία Ελλάδα.
Δεν ήταν οι παραστάσεις των ανθρώπων που τον συγκλόνισαν περισσότερο, αλλά τα έπιπλα που απεικονίζονταν πάνω τους. «Σε αυτά τα αγγεία είδα έπιπλα νέα, ανέγγιχτα από τον χρόνο», θα έλεγε αργότερα. «Τα διέτρεχε μια ζωτική ενέργεια».
Το αντικείμενο του θαυμασμού του ήταν ο κλισμός, μια καρέκλα με έντονα γλυπτική μορφή: καμπύλη πλάτη, πλεκτό κάθισμα και λεπτά, κυρτά πόδια που ανοίγουν σαν αποσιωπητικά. Στις σωζόμενες απεικονίσεις –σε επιτύμβια αγγεία, ζωγραφισμένα κεραμικά και ανάγλυφα– οι άνθρωποι που κάθονται εμφανίζονται χαλαροί, με τα χέρια να ακουμπούν φυσικά στη χαμηλή πλάτη.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει στο Architectural Digest, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, Γιώργος Μαγγίνης, «δεν έχει σωθεί ούτε μία αυθεντική καρέκλα αυτού του τύπου». Οι πρώτες αναβιώσεις του κλισμού εμφανίζονται τον 18ο και 19ο αιώνα, όταν οι διάφορες ανασκαφές ανά την μεσόγειο έκαναν και πάλι μόδα την αρχαία τέχνη, συχνά όμως την απέδιδαν με πιο βαριές και άκομψες αναλογίες.
Η αποκάλυψη του Robsjohn-Gibbings τον οδήγησε να επανασχεδιάσει τον κλισμό με απόλυτη λιτότητα και ακρίβεια. Το 1936 παρουσίασε χειροποίητα αντίγραφα στο showroom του στη Madison Avenue. Μάλιστα, ένα από εκείνα τα κομμάτια ανήκει σήμερα στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.
Τη δεκαετία του ’60, επιδιώκοντας μαζικότερη παραγωγή, συνεργάστηκε με τον Αθηναίο επιπλοποιό Ελευθέριο Σαρίδη, ο οποίος διέθετε τόσο τον απαραίτητο εξοπλισμό όσο και βαθύ σεβασμό για τα αρχαία πρότυπα. Οι κομψές καρέκλες από καρυδιά, στο χαρακτηριστικό μελί χρώμα, μπήκαν σύντομα στα σπίτια της ελληνικής υψηλής κοινωνίας. Εκεί τις εντόπισε και ο φωτογράφος Slim Aarons, που τις αποτύπωσε στο εμβληματικό αυτοπορτρέτο του στην Ακρόπολη.
Από τότε, ο κλισμός δεν έπαψε ποτέ να επανεμφανίζεται: σε σπίτια όπως εκείνο του Karl Lagerfeld ή της Madonna, αλλά και σε σύγχρονα projects κορυφαίων αρχιτεκτόνων. Για τον Μαγγίνη, η διαχρονική του γοητεία δεν εξαντλείται στη φόρμα. «Προέρχεται από την εποχή της δημοκρατίας, από την ακμή της κλασικής τέχνης», λέει. «Αν ο Περικλής καθόταν σε καρέκλα, αυτή θα ήταν ο κλισμός».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.