Fact check: Καταρρίπτουμε 5 ψέματα του Donald Trump για τα παιδικά εμβόλια
- 12 ΑΥΓ 2026
Καθισμένος στο Οβάλ Γραφείο του και με το μαύρο μαρκαδοράκι του ανά χείρας, ο Donald Trump υπέγραψε τη Δευτέρα (10/08) ίσως το πιο αμφιλεγόμενο εκτελεστικό διάταγμα της θητείας του. Δίπλα του, ο Αμερικανός υπουργός Υγείας, Robert F. Kennedy Jr. χαμογελούσε με τη σιγουριά ανθρώπου που μόλις έπεισε τον πλανήτη ότι η Γη είναι επίπεδη.
Με μία κίνηση, ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε τη μείωση των υποχρεωτικών παιδικών εμβολίων, περιορίζοντας από 18 σε 11 τις ασθένειες για τις οποίες συστήνεται καθολικός εμβολιασμός, έδωσε εντολή για νέες έρευνες, πρότεινε τον διαχωρισμό του συνδυασμένου εμβολίου ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς (MMR) σε τρεις διαφορετικές επισκέψεις και επιχείρησε να ενισχύσει τη λεγόμενη «γονεϊκή επιλογή» για τον παιδικό εμβολιασμό.
Όμως πριν τα κάνει όλα αυτά, μοίρασε για άλλη μια φορά σοφία.
Τόσο ο ίδιος όσο και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησής του επανέλαβαν διάφορους ψευδείς και άκρως παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με τα εμβόλια και δεν δίστασαν να τα συνδέσουν και με τον αυτισμό.
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν η εντολή έχει νομική ισχύ, η επιστημονική κοινότητα εξέφρασε την ανησυχία της ότι οι δηλώσεις Trump, Kennedy Jr. Και λοιπών, θα προκαλέσουν περαιτέρω αμφιβολίες και σύγχυση σχετικά με την ασφάλεια των εμβολιασμών.
Επειδή, όμως, άλλο η «σοφία» του Οβάλ Γραφείου και άλλο τα επιστημονικά δεδομένα, ας δούμε αναλυτικά τι ισχύει –και κυρίως τι δεν ισχύει– από όσα υποστήριξαν ο Donald Trump και οι συνεργάτες του.
Ψέμα 1ο: Οι δόσεις των εμβολίων έχουν ποσότητα «ίση με ένα μπουκάλι αναψυκτικού»
Ο Donald Trump έχει αναφερθεί επανειλημμένα στο μέγεθος των δόσεων των εμβολίων που λαμβάνουν τα παιδιά στις ΗΠΑ και το έκανε ξανά τη Δευτέρα. Αυτή τη φορά μάλιστα, ήταν και περισσότερο παραστατικός λέγοντας πως το εμβόλιο που χορηγούν μοιάζει να έχει το μέγεθος ενός μπουκαλιού αναψυκτικού «που χύνεται στο σώμα ενός μικρού παιδιού».
Στην πραγματικότητα, κανένα εμβόλιο που χορηγείται σε ένα μικρό παιδί δεν πλησιάζει καν το μέγεθος ενός μπουκαλιού αναψυκτικού· οι δόσεις είναι πολύ μικρότερες από ένα κουταλάκι του γλυκού. Το εμβόλιο MMR, για να αναφέρουμε ένα τυπικό παράδειγμα, έχει δόση 0,5 ml, περίπου το ένα δέκατο ενός κουταλιού του γλυκού.
Τον συγκεκριμένο ισχυρισμό μάλιστα αποδόμησε ζωντανά στην τηλεόραση και η παρουσιάστρια του CNN, Erin Burnett.
Ετυμηγορία: Ψευδές.
Ψέμα 2ο: Ο συνδυασμός του MMR μπορεί να είναι «αρκετά θανατηφόρος»
Με το εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε παράλληλα τον διαχωρισμό του συνδυασμένου εμβολίου ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς (MMR) και τη χορήγησή τους σε τρεις διαφορετικές δόσεις. Η εξήγησή του; «Όταν χορηγούνται μαζί, υπάρχει πιθανότητα να είναι αρκετά θανατηφόρα».
Μόνο που δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι το συνδυαστικό εμβόλιο MMR είναι επικίνδυνο. Αντίθετα, υπάρχουν δεδομένα πολλών δεκαετιών που επιβεβαιώνουν τη συνολική ασφάλειά του. Στις ΗΠΑ χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1970 και χορηγείται σε δεκάδες χώρες.
Το εμβόλιο συνδέεται με έναν μικρό κίνδυνο εμφάνισης επιληπτικών κρίσεων σε περίπτωση που το παιδί ανεβάσει υψηλό πυρετό, αλλά αυτός ο τύπος κρίσης, ο οποίος μπορεί να παρουσιαστεί μετά από οποιονδήποτε υψηλό πυρετό, δεν προκαλεί μακροπρόθεσμη βλάβη, σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC).
Τα τρία εμβόλια διατίθενται ξεχωριστά σε ορισμένες χώρες, αλλά θα έπρεπε πρώτα να δοκιμαστούν και να εγκριθούν στις ΗΠΑ προτού αρχίσουν να χορηγούνται. Υπάρχει και ένα ακόμη, απολύτως πρακτικό πρόβλημα: οι πολλαπλές επισκέψεις στον γιατρό ενδέχεται να αποθαρρύνουν ορισμένους γονείς, με αποτέλεσμα κάποια παιδιά να μη λάβουν τελικά όλες τις απαραίτητες δόσεις.
«Δεν έχουν καταγραφεί θάνατοι που να έχουν αποδειχθεί ότι σχετίζονται με το εμβόλιο MMR σε υγιή άτομα», αναφέρει η Αμερικανική Εταιρεία Λοιμωδών Νοσημάτων (Infectious Diseases Society of America) στην ιστοσελίδα της. «Έχουν σημειωθεί σπάνιες περιπτώσεις θανάτων λόγω παρενεργειών του εμβολίου σε παιδιά με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, γι’ αυτό και συνιστάται να μην εμβολιάζονται», σημειώνει.
Τη στιγμή που ο Trump έκανε τις δηλώσεις του τη Δευτέρα, η ιστοσελίδα του CDC ανέφερε ακόμα: «Δεν υπάρχουν δημοσιευμένα επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν κάποιο όφελος από τον διαχωρισμό του συνδυαστικού εμβολίου MMR σε τρεις ξεχωριστές δόσεις». Και όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε αν υπάρχουν στοιχεία για θανατηφόρες επιπτώσεις, ο ίδιος παραδέχτηκε ότι δεν είχε κανένα, λέγοντας αντ’ αυτού: «Αυτό που έχω ακούσει είναι ότι υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι είναι έτσι».
Ετυμηγορία: Ψευδές.
Ψέμα 3ο: Τα εμβόλια συνδέονται με τον αυτισμό
Είναι ο ισχυρισμός που δεν αντέχει να μην επαναλαμβάνει συνεχώς, παρότι μελέτες έχουν διαψεύσει ξανά και ξανά ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού.
Ο Donald Trump και ο υπουργός Υγείας της κυβέρνησής του, υπαινίχθηκαν ότι η σωρευτική επίδραση των παιδικών εμβολιασμών οδηγούσε σε αύξηση των ποσοστών αυτισμού. Αν και οι διαγνώσεις έχουν αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πίσω από αυτή την τάση ενδέχεται να κρύβεται ένας συνδυασμός παραγόντων.
Μεταξύ αυτών θα μπορούσαν να συγκαταλέγονται η τάση των ανθρώπων να αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία, κάτι που συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο αυτισμού, καθώς και η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση σχετικά με τη διαταραχή και η διεύρυνση της διαγνωστικής κατηγορίας ώστε να περιλαμβάνει και πιο ήπιες περιπτώσεις.
Ωστόσο, δεκάδες μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει καμία σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού.
Οι ειδικοί στον αυτισμό πιστεύουν ότι διάφοροι παράγοντες, μεταξύ των οποίων η γενετική και, ενδεχομένως, περιβαλλοντικές επιδράσεις, συμβάλλουν στην εμφάνιση του αυτισμού.
Ετυμηγορία: Ψευδές και επικίνδυνα παραπλανητικό.
Ψέμα 4ο: Τα παιδιά υποχρεώνονταν να κάνουν «72 ενέσεις»
Ο Donald Trump και ο Robert F. Kennedy Jr. ισχυρίστηκαν επίσης ότι τα παιδιά στις ΗΠΑ λαμβάνουν συνολικά 72 δόσεις εμβολίων. Στην πραγματικότητα, ακόμη και αν συνυπολογιστούν τα συνιστώμενα αλλά όχι υποχρεωτικά εμβόλια, όπως εκείνο της εποχικής γρίπης, ένα παιδί έχει λάβει περίπου 35 δόσεις μέχρι την ηλικία των 5 ετών.
Όσο για την άποψη ότι τα σημερινά εμβόλια επιβαρύνουν υπερβολικά το παιδικό ανοσοποιητικό σύστημα, είναι θεμελιωδώς λανθασμένη, σύμφωνα με τους ειδικούς. Τα σημερινά εμβόλια είναι πιο καθαρά και αποτελεσματικά και περιέχουν πολύ λιγότερα διεγερτικά για το ανοσοποιητικό σύστημα – κατά τάξεις μεγέθους – σε σχέση με αυτά των προηγούμενων δεκαετιών.
Ετυμηγορία: Ψευδές.
Ψέμα 5ο: Τα άλατα αλουμινίου στα εμβόλια δεν είναι ούτε ασφαλή ούτε ωφέλιμα.
Το εκτελεστικό διάταγμα ζητά εναλλακτικές λύσεις για τις μικρές ποσότητες αλάτων αλουμινίου που χρησιμοποιούνται σε ορισμένα εμβόλια, τα οποία ο υπουργός Υγείας ισχυρίζεται επίμονα ότι δεν είναι ασφαλή.
Ωστόσο, τα άλατα αλουμινίου, τα οποία χρησιμοποιούνται εδώ και σχεδόν 100 χρόνια στα εμβόλια για να προκαλέσουν ισχυρότερη ανοσολογική αντίδραση, έχουν μελετηθεί διεξοδικά ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους.
Κλινικές δοκιμές που διεξήχθησαν επί πολλές δεκαετίες υποστηρίζουν τη χρήση τους. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 υπέδειξε μια πιθανή συσχέτιση με το άσθμα, αλλά ήταν μικρής κλίμακας και η μεθοδολογία της μελέτης δεν επέτρεπε να αποδειχθεί η σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Μια δεύτερη μελέτη, που πραγματοποιήθηκε στη Δανία, δεν εντόπισε καμία σύνδεση με το άσθμα ή με οποιαδήποτε από τις δεκάδες άλλες διαταραχές.
Ετυμηγορία: Ψευδές.
Πάντως, οι αλλαγές δεν πρόκειται να τεθούν άμεσα σε ισχύ. Το επίσημο πρόγραμμα του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) παραμένει αμετάβλητο, ενώ οι μεγάλες ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να καλύπτουν πλήρως τα εμβόλια χωρίς συμμετοχή των γονέων.
Παράλληλα, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι το εν λόγω διάταγμα θα αντιμετωπίσει άμεσα δικαστικά εμπόδια, καθώς ορίζεται από τον νόμο ότι η διαμόρφωση του εμβολιαστικού προγράμματος ανήκει στην αρμοδιότητα ειδικών επιστημονικών επιτροπών του CDC και δεν μπορεί να επιβληθεί μονομερώς με προεδρικά διατάγματα.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.