Γιατί έχουμε την τάση να περπατάμε αριστερόστροφα

Θυμάσαι το πρόβλημα που αντιμετώπιζε εκ γενετής ο Zoolander στην ομώνυμη κωμωδία, που δεν μπορούσε να στρίβει και από τις δύο κατευθύνσεις και συγκεκριμένα από την αριστερή; Ε, αποδεικνύεται πως ο τύπος ήταν η εξαίρεση στον κανόνα, γιατί αν όχι όλοι, οι περισσότεροι, κάνουμε το ακριβώς αντίθετο.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, όταν περπατάμε χωρίς συγκεκριμένο σκοπό, έχουμε την τάση να στρίβουμε αντίθετα προς τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Το γιατί όμως παραμένει ακόμα ανοιχτό.

«Αν ζητήσεις απλώς από κάποιον να αρχίσει να περπατά, είτε περιπλανιέται σε ένα μουσείο, σε ένα σούπερ μάρκετ ή ακόμα και σε ένα άδειο δωμάτιο, είναι εκπληκτικά πιθανό να κινηθεί αριστερόστροφα», δήλωσε ο Δρ Iñaki Echeverría Huarte από το Πανεπιστήμιο της Ναβάρα στην Ισπανία.

Όπως συμβαίνει με πολλές σημαντικές ανακαλύψεις στην επιστήμη, η αποκάλυψη αυτή οφείλεται σε μια τυχαία ανακάλυψη.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι ερευνητές διεξήγαγαν πειράματα για να διαπιστώσουν πόσα άτομα μπορούσαν να μοιραστούν έναν χώρο διατηρώντας παράλληλα την ασφαλή απόσταση. Κατά την εξέταση του βίντεο, παρατήρησαν ότι η συντριπτική πλειοψηφία κινείτο αριστερόστροφα.

Το πείραμα στάθηκε αφορμή για να ξεκινήσει ένα ολόκληρο ερευνητικό πρόγραμμα. Ακολούθησαν κι άλλα πειράματα στα οποία μεμονωμένοι πεζοί ή μικρότερα πλήθη περιπλανιόνταν σε κλειστούς χώρους και παρατήρησαν και πάλι το ίδιο. Πως υπήρχε η τάση να περπατούν σε αντίθετη προς τη φορά των δεικτών του ρολογιού κατεύθυνση.

Κι αν είναι κάτι που κάνουν μόνοι οι Ισπανοί ή αν παίζουν κάποιο ρόλο οι πολιτισμικές νόρμες; Για να το διαπιστώσει, η ομάδα των επιστημόνων συνεργάστηκε με τον Δρ Claudio Feliciani του Πανεπιστημίου του Τόκιο. Τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια και στην Ιαπωνία.

Τα ευρήματα παρέμειναν ίδια ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη αν οι συμμετέχοντες ήταν δεξιόχειρες, αν το δεξί ήταν το «καλό» τους πόδι ή αν έβλεπαν καλύτερα με το δεξί μάτι. Μάλιστα, η τάση δεν έκανε διακρίσεις ούτε στο φύλο, αφού παρατηρήθηκε τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, ενώ η μόνη διαφορά που εντόπισαν ήταν ότι η τάση εμφανιζόταν εντονότερα στα παιδιά. Όλες οι λεπτομέρειες βρίσκονται δημοσιευμένες στο Nature Communications.

«Ο καθένας από εμάς έχει μια μικρή τάση να στρέφεται ελαφρώς προς τη μία πλευρά, και όταν πολλοί άνθρωποι βρίσκονται στον ίδιο χώρο, αυτές οι μικροσκοπικές τάσεις αθροίζονται και δημιουργούν μια συνολική περιστροφή προς τα αριστερά», δήλωσε ο Echeverría Huarte.

Το γιατί συμβαίνει αυτό παραμένει μέχρι στιγμής ένα άλυτο μυστήριο. Για να βρουν απαντήσεις, πραγματοποίησαν πειράματα σε περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας, καθώς και πειράματα στα οποία οι συμμετέχοντες προσποιούνταν ότι είχαν σπάσει το ένας τους πόδι. Μέχρι στιγμής πάντως, εξήγηση δεν υπάρχει.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το θέμα έδωσε αφορμή και για μερικά επιστημονικά αστεία, με μέλη της ομάδας να λένε χαριτολογώντας ότι στην Αυστραλία ίσως συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο λόγω του φαινομένου Coriolis, σύμφωνα με το οποίο η περιστροφή της Γης επηρεάζει την κατεύθυνση των ανέμων.

«Δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά πιστεύουμε ότι αν κατανοήσουμε τους λόγους, θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο», δήλωσε ο Feliciani. «Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να κάνουμε άλλες ανακαλύψεις που ίσως είναι πιο σημαντικές από αυτήν», πρόσθεσε.

Οι άνθρωποι δεν είναι το μόνο είδος που έχει αυτή την τάση. Ερευνητές στο Μπρίστολ έχουν αποδείξει ότι τα μυρμήγκια των βράχων έχουν μια τάση να στρίβουν αριστερά όταν εξερευνούν άγνωστες φωλιές.

Οι υποψίες στρέφονται προς τη βιομηχανική. «Κανείς μας δεν είναι απόλυτα συμμετρικός, και ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος του καθενός συλλέγει τις αισθητηριακές πληροφορίες και τις συντονίζει με τους μύες φαίνεται να τους κλίνει ελαφρώς προς τη μία πλευρά», δήλωσε ο Echeverría Huarte. «Πρέπει να είμαι ειλικρινής, όμως. Έχουμε δοκιμάσει διάφορες υποθέσεις, αλλά η κλίση επιμένει να εμφανίζεται, οπότε ο ακριβής μηχανισμός παραμένει ανοιχτό ερώτημα», είπε.

«Η κατανόηση αυτής της τάσης θα μπορούσε να κάνει τις προσομοιώσεις συνωστισμού και εκκένωσης πιο ρεαλιστικές και να συμβάλει στον σχεδιασμό των χώρων στους οποίους κινούμαστε καθημερινά, από μουσεία και σούπερ μάρκετ μέχρι σιδηροδρομικούς σταθμούς», δήλωσε ο Huarte.

Στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896, οι αθλητές έτρεχαν δεξιόστροφα στον στίβο, αλλά αυτό άλλαξε το 1913, καθώς η πλειονότητα των αθλητών θεωρούσε ότι ήταν μια «μη φυσιολογική κατεύθυνση για τρέξιμο», όπως ανέφερε ο καθηγητής Gareth Irwin, επικεφαλής του τμήματος βιομηχανικής του αθλητισμού και της άσκησης στο Πανεπιστήμιο Cardiff Metropolitan.

Πλέον, το τρέξιμο αριστερόστροφα έχει ενσωματωθεί στους Κανονισμούς του Στίβου. «Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι αυτό προέκυψε λόγω της κυριαρχίας του δεξιού ποδιού στον πληθυσμό. Το τρέξιμο στην στροφή με αριστερόστροφη κατεύθυνση ασκεί μεγαλύτερη εσωτερική δύναμη στη δεξιά πλευρά του σώματος», εξήγησε.

«Όμως, ίσως το θέμα να μην έχει τόσο να κάνει με τη βιομηχανική όσο με την κοινωνική κυριαρχία των ατόμων που χρησιμοποιούν κυρίως το δεξί πόδι», πρόσθεσε. «Η έννοια της δεξιόστροφης κυριαρχίας ξεπερνά τα όρια του αθλητισμού και της γυμναστικής και παρατηρείται και σε άλλους τομείς, όπως ο σχεδιασμός των σούπερ μάρκετ, επηρεάζοντας την κατεύθυνση προς την οποία οι εταιρείες επιδιώκουν να σας οδηγήσουν μέσα στο κατάστημα», είπε.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ