Ποιος ήταν ο Beaufort που μέτρησε τον άνεμο και μας χαλάει κάθε χρόνο τις διακοπές

Οι μέρες πριν την άδεια είτε πρόκειται για μία μικρή εξόρμηση είτε από αυτές που έχεις βάλει στόχο να ξεχάσεις το όνομά σου, κυλάνε βασανιστικά αργά και αυτό στα αλήθεια το ξέρουν όλοι.

Στην περίπτωσή μας, το πλάνο είχε ένα απλό, τίμιο, σωτήριο τριήμερο για τον Δεκαπενταύγουστο στην Άνδρο. Παρασκευή 14 Αυγούστου 2026, πρωί, αναχώρηση από Ραφήνα. Το πρώτο «χτύπημα» ήρθε κάπου το μεσημέρι της προηγούμενης με την εταιρεία να μας ενημερώνει ότι το λιμάνι αναχώρησης αλλάζει στέλνοντας μάς πακέτο και μερικούς ψύλλους για να τρυπώσουν στα αυτιά μας.

Μέχρι που ήρθε το SMS – χτύπημα κάτω από τη μέση με το οποίο, η ακτοπλοϊκή ενημέρωνε τους αγαπητούς της επιβάτες, μαζί και εμάς, πως «σήμερα, Παρασκευή (14/08), ισχύει απαγόρευση απόπλου για το δρομολόγιό σας, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών».

Τις τελευταίες ώρες, θυελλώδεις άνεμοι πνέουν στο Αιγαίο, φτάνοντας κατά τόπους τα 8 και τα 9 μποφόρ, προκαλώντας πολλά προβλήματα στις ακτοπλοϊκές μετακινήσεις και κρατώντας δεμένα τα πλοία στα λιμάνια της Αττικής.

Για όλα αυτά δεν φταίει ούτε το «κακό μάτι», ούτε ο Αίολος που άνοιξε τον ασκό του και ξέχασε να τον κλείσει. Πίσω από τα απαγορευτικά και τα 9άρια βρίσκεται ένας σκληροτράχηλος Ιρλανδός που έζησε πριν από δύο αιώνες: ο Sir Francis Beaufort.

Ο άνθρωπος που μέτρησε τον άνεμο

Πίσω στον 19ο αιώνα, όταν ισχυρά πολεμικά πλοία έπλεαν οπλισμένα με κανόνια και κινούμενα κυρίως με πανιά, δεν υπήρχε κάποιος τυποποιημένος τρόπος για την περιγραφή της ταχύτητας του ανέμου. Αν και οι ναυτικοί τις κατέγραφαν τακτικά, περιέγραφαν τις επικρατούσες συνθήκες με υποκειμενικούς όρους. Αυτό που ο ένας θεωρούσε «δυνατό αεράκι» μπορούσε να είναι «θύελλα» για κάποιον άλλο.

Μέχρι που η κλίμακα Μποφόρ άλλαξε τα πάντα.

Το 1805, αυτή η κλίμακα έντασης ανέμου, η οποία χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα, αναπτύχθηκε πάνω στο πλοίο HMS Woolwich από τον ιρλανδικής καταγωγής διοικητή του, Francis Beaufort.

Στις 13 Ιανουαρίου 1806, την κατέγραψε στο προσωπικό του ημερολόγιο και δήλωσε ότι θα την χρησιμοποιούσε από εδώ και στο εξής για να μετράει και να χαρακτηρίζει την ένταση των ανέμων.

Μέσα σε λίγα χρόνια, η χρήση της θα εξαπλωνόταν πολύ πέρα από τα καταστρώματα του HMS Woolwich και θα επηρέαζε την πλοήγηση σε όλο τον κόσμο.

Ο Francis Beaufort γεννήθηκε στις 27 Μαΐου 1774 σε ένα πρεσβυτέριο στο Νάβαν της Ιρλανδίας. Οι γονείς του, Mary και Daniel Augustus, είχαν μετακομίσει στην Ιρλανδία από το Λονδίνο και οι παππούδες του ήταν Γάλλοι Ουγενότοι (Προτεστάντες) που είχαν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη Γαλλία κυνηγημένοι, προκειμένου να γλιτώσουν από τις θρησκευτικές διώξεις της εποχής.

Ο πατέρας του, εκτός από ιερέας, ήταν ερασιτέχνης αρχιτέκτονας, ιδρυτής του RIA και ο άνθρωπος που το 1792 σχεδίασε έναν από τους πρώτους λεπτομερείς χάρτες της Ιρλανδίας το 1792. Η μοίρα του μικρού Francis είχε ήδη αρχίσει να γράφεται.

Photo by Hulton Archive/Getty Images/Ideal Image

Ο Francis φοίτησε μαζί με τον αδερφό του σε γυμνάσιο στο Τσέλτενχαμ αλλά αποβλήθηκαν αμέσως λόγω του φόβου ότι η «απαίσια ιρλανδική προφορά» τους θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την προφορά των άλλων μαθητών. Ως αποτέλεσμα, ο Francis κατέληξε να φοιτήσει στη Στρατιωτική και Ναυτική Ακαδημία του David Bates στο Δουβλίνο, ενώ επίσης, πέρασε πέντε μήνες σπουδάζοντας αστρονομία στο Αστεροσκοπείο του Ντάνσινκ με έναν καθηγητή του Trinity College.

Δεν του έφτανε όμως η θεωρία. Το 1789, σε ηλικία μόλις 14 ετών, ο Francis Beaufort πήρε τη μεγάλη απόφαση να ζήσει μια ζωή γεμάτη περιπέτεια στις ανοιχτές θάλασσες. Μπάρκαρε ως καμαρότος σε ένα από τα εμπορικά πλοία της Βρετανικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού προς τις Ανατολικές Ινδίες και την Κίνα.

Μόλις έναν χρόνο μετά, μεταπήδησε στο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό και γρήγορα ανέβηκε στην ιεραρχία, καθώς προήχθη σε υποπλοίαρχο, στη συνέχεια σε πλοίαρχο και τέλος σε καπετάνιο, προαγωγές που οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό στη θητεία του κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων.

Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, ο Beaufort περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του συμπληρώνοντας το ημερολόγιό του, πραγματοποιώντας αστρονομικές παρατηρήσεις και χαρτογραφώντας αχαρτογράφητα νερά.

Κατά την εξερεύνηση των ακτών της σημερινής Τουρκίας το 1811, ανακάλυψε την Πύλη του Αδριανού και την έκανε γνωστή στον δυτικό κόσμο. Όμως, μόλις ένα χρόνο αργότερα, ενώ χαρτογραφούσε τμήμα της ακτής, τραυματίστηκε σοβαρά από σφαίρα στο μηριαίο οστό, ένας τραυματισμός που έβαλε τέλος στην ενεργό υπηρεσία του.

Η εξέλιξη της κλίμακας Μποφόρ

Η παραπάνω δεν ήταν η μόνη near-death εμπειρία που έζησε ο Beaufort. Στα 15 του, πριν καταταγεί στο Ναυτικό, το πλοίο στο οποίο υπηρετούσε ναυάγησε όταν προσέκρουσε σε ύφαλο στα ανοικτά των ακτών της Ινδονησίας.

Στα 17 του, έπεσε από μια λέμβο ενώ κατευθυνόταν προς το πλοίο του στο λιμάνι του Πόρτσμουθ. Διασώθηκε από έναν συνάδελφο ναύτη, αλλά όχι πριν περάσει όλη του η ζωή μπροστά από τα μάτια του.

Αυτές οι εμπειρίες του έδωσαν τη δυνατότητα να εκτιμήσει τη σημασία της χαρτογράφησης των ακτών και της κατανόησης των καιρικών συνθηκών – κάτι που σίγουρα επηρέασε το μετέπειτα έργο του. Ενώ βρισκόταν στο πλοίο HMS Woolwich, βελτίωνε συνεχώς τη νέα του κλίμακα έντασης ανέμου, προσθέτοντας συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που καθόριζαν κάθε σημείο της κλίμακας, ώστε οι ναυτικοί να μπορούν να εκτιμούν τις ταχύτητες του ανέμου μέσω οπτικής παρατήρησης.

Έτσι, για παράδειγμα, αν ένα πλοίο δεν μπορούσε να ανοίξει τα πανιά του από φόβο μήπως σκιστούν, αυτό θεωρούνταν 12 στην κλίμακα – κάτι που ταξινομούνταν ως καταιγίδα ή τυφώνας.

Το 1831, η κλίμακα χρησιμοποιήθηκε επίσημα για πρώτη φορά στο HMS Beagle και υιοθετήθηκε επίσημα για χρήση από όλα τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού το 1838. Με την πάροδο των ετών, η κλίμακα αναθεωρήθηκε ώστε να περιλαμβάνει κριτήρια για αλιευτικά σκάφη και άλλα εμπορικά πλοία.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ