Τι αποκαλύπτει το DNA μας για τη σεξουαλική ζωή των Νεάντερταλ
- 27 ΦΕΒ 2026
Μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις σχετικά με την ανθρώπινη εξέλιξη τις τελευταίες δεκαετίες είναι ότι, πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια, οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι κάποια στιγμή διασταυρώθηκαν. Και όταν λέμε διασταυρώθηκαν δεν εννοούμε ότι πέρασαν ο ένας δίπλα στον άλλον και συνέχισαν τις ζωές τους ή το κυνήγι τους.
Διασταυρώθηκαν αναπαραγωγικά.
Ως αποτέλεσμα, οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν σήμερα φέρουν λίγο Νεάντερταλ DNA στο γενετικό τους υλικό και αυτό το υπολειπόμενο DNA δίνει στους επιστήμονες μια λεπτομερή εικόνα για τις αρχαίες σεξουαλικές συνευρέσεις που το τοποθέτησαν εκεί.
Αυτό αποκαλύπτει μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο περιοδικό Science, σύμφωνα με την οποία οι άνδρες με πολλούς Νεάντερταλ προγόνους και οι γυναίκες με πολλούς σύγχρονους προγόνους παρουσίασαν μία έντονη προτίμηση να συνευρίσκονται.
Ίσως οι σύγχρονες γυναίκες έβρισκαν κάτι ιδιαίτερα ελκυστικό στους άνδρες με πολύ DNA Νεάντερταλ, ή το αντίστροφο. Ή ίσως οι δύο ομάδες να έλκονταν εξίσου η μία από την άλλη.
Όπως και να έχει, η προτίμηση ήταν έντονη. «Χρειάζεται ένα εντυπωσιακά ισχυρό φαινόμενο για να μας οδηγήσει εκεί», δήλωσε ο Alexander Platt, γενετιστής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και ένας από τος επιστήμονες που υπογράφουν τη μελέτη.
Η April Nowell, παλαιοανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βικτώριας στη Βρετανική Κολομβία, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, εξήρε τη μελέτη για τη χρήση του DNA στην αποκάλυψη λεπτομερειών της προσωπικής ζωής των προγόνων μας. «Αυτές τις μέρες μαθαίνουμε πολλά στα εργαστήρια για τη συμπεριφορά των Νεάντερταλ, πράγματα που απλά δεν θα μπορούσαν να διατηρηθούν στα αρχαιολογικά ή απολιθωμένα ευρήματα», είπε.
Οι επιστήμονες εξήγαγαν για πρώτη φορά τμήματα DNA Νεάντερταλ από απολιθώματα τη δεκαετία του 1990. Και από τότε η επιστημονική κοινότητα και κατ’ επέκταση όλοι μας μπορέσαμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ιστορία των Νεάντερταλ αλλά και τη δική μας.
Και οι δύο ομάδες ανθρώπων κατάγονται από έναν πληθυσμό που ζούσε στην Αφρική περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια πριν. Πριν από περίπου 600.000 χρόνια, η γενιά των Νεάντερταλ διαχωρίστηκε και εξαπλώθηκε εκτός Αφρικής. Οι Νεάντερταλ επιβίωσαν σε όλη την Ευρώπη και τη δυτική Ασία μέχρι πριν από περίπου 40.000 χρόνια.
Στο μεταξύ, οι σύγχρονοι άνθρωποι συνέχισαν να ζουν στην Αφρική. Περίπου 250.000 χρόνια πριν, μια ομάδα έφυγε από την ήπειρο και διασταυρώθηκε με τους Νεάντερταλ. Τα απολιθώματα των μεταγενέστερων Νεάντερταλ διατηρούν κομμάτια DNA από εκείνο το αρχικό κύμα των μεταναστών Homo sapiens. Τι μάθαμε από αυτά; Ότι τα παιδιά που προέκυψαν από τις συναντήσεις αυτές μεγάλωσαν στις κοινωνίες των Νεάντερταλ και αργότερα πέρασαν τα γονίδιά τους στους επόμενους.
Κάποια στιγμή, οι πρώτοι Homo sapiens εξαφανίστηκαν. Ωστόσο, πριν από 50.000 χρόνια, ένα νέο κύμα σύγχρονων ανθρώπων επεκτάθηκε από την Αφρική. Και αυτοί διασταυρώθηκαν με τους Νεάντερταλ, περίπου πριν από 46.000 χρόνια, και συνέχισαν να επεκτείνονται τελικά σε όλο τον κόσμο, μεταφέροντας μαζί τους το DNA των Νεάντερταλ.
Σήμερα, το DNA των ανθρώπων με καταγωγή από περιοχές πέρα από την Αφρική περιέχει μέχρι και μερικά ποσοστά Νεάντερταλ.
Με την πάροδο των γενεών, το DNA των Νεάντερταλ στους σύγχρονους ανθρώπους έχει μειωθεί σε μικροσκοπικά θραύσματα, τα οποία διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Μερικά από αυτά τα θραύσματα έχουν εξαφανιστεί εντελώς και είναι πιθανό αυτό να συνέβη είτε επειδή ήταν άχρηστα ή ακόμη και επιβλαβή και δεν μεταδόθηκαν για πολύ καιρό.
Παραδόξως, το χρωμόσωμα Χ μας – ένα από τα δύο χρωμοσώματα που καθορίζουν το φύλο ενός εμβρύου – έχει πολύ λιγότερα θραύσματα DNA Νεάντερταλ από άλλα χρωμοσώματα. Για τη νέα τους μελέτη, ο Δρ Platt και οι συνεργάτες του ήθελαν να κατανοήσουν τον λόγο.
Και αυτό που ανακάλυψαν τους εξέπληξε.
Κάθε ανθρώπινο έμβρυο κληρονομεί δύο φυλετικά χρωμοσώματα, X ή Y, ένα από κάθε γονέα. Ένα έμβρυο με δύο χρωμοσώματα X γίνεται θηλυκό, ενώ από ένα X και ένα Y προκύπτει το αρσενικό. Οι μητέρες μεταβιβάζουν μόνο χρωμοσώματα X, ενώ οι πατέρες μεταβιβάζουν είτε ένα X είτε ένα Y.
Η ομάδα του Δρ. Platt ήθελε να δει πώς είχε αλλάξει το χρωμόσωμα Χ των Νεάντερταλ μετά τη διασταύρωση με τους ανθρώπους πριν από 250.000 χρόνια. Σκέφτηκαν ότι ήταν πιθανό οι Νεάντερταλ να είχαν ελάχιστο σύγχρονο ανθρώπινο DNA στο χρωμόσωμα Χ τους. Ίσως τα σύγχρονα ανθρώπινα γονίδια στο χρωμόσωμα Χ αποδείχθηκαν επιβλαβή και τα υβριδικά παιδιά που τα κληρονόμησαν δεν επέζησαν για να τα μεταδώσουν.
Παραδόξως όμως, ανακάλυψαν ακριβώς το αντίθετο: το χρωμόσωμα Χ των Νεάντερταλ περιείχε πολύ περισσότερο σύγχρονο DNA από τα άλλα χρωμοσώματα, και όχι λιγότερο.
Η καλύτερη εξήγηση, κατέληξαν ο Δρ Platt και οι συνεργάτες του, ήταν ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι είχαν ισχυρές προτιμήσεις σχετικά με το με ποιον έκαναν σεξ. Συγκεκριμένα, οι άνδρες Νεάντερταλ στις κοινωνίες των Νεάντερταλ μπορεί να είχαν μια ισχυρή έλξη προς τις υβριδικές γυναίκες, δηλαδή, προς γυναίκες με έναν σύγχρονο γονέα ή παππού ή γιαγιά.
Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες θα είχαν μεταδώσει τα σύγχρονα ανθρώπινα Χ χρωμοσώματα τους στον πληθυσμό των Νεάντερταλ. Με την πάροδο των γενεών, το Χ χρωμόσωμα των Νεάντερταλ θα είχε συσσωρεύσει DNA από τους σύγχρονους ανθρώπους.
Η ίδια έλξη μπορεί να είχε το αντίθετο αποτέλεσμα στις κοινωνίες των σύγχρονων ανθρώπων που έφυγαν από την Αφρική πριν από 46.000 χρόνια. Οι σύγχρονες γυναίκες μπορεί να προτιμούσαν άνδρες με Νεάντερταλ καταγωγή – αλλά αυτοί οι άνδρες μπορούσαν να μεταδώσουν το χρωμόσωμα Χ των Νεάντερταλ μόνο στο μισό των απογόνων τους κατά μέσο όρο. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, τα χρωμοσώματα Χ των σύγχρονων ανθρώπων έφεραν όλο και λιγότερο DNA των Νεάντερταλ.
Πάντως, τα ευρήματα, αν επιβεβαιωθούν, δεν διευκρινίζουν τι είδους προτιμήσεις ζευγαρώματος ίσχυαν. Είναι πιθανό οι άνδρες Νεάντερταλ να χρησιμοποιούσαν βία, ακόμη και να επιτίθεντο σε άλλες ομάδες για να αρπάξουν γυναίκες.
Ωστόσο, η Δρ. Nowell ήταν επιφυλακτική απέναντι σε τέτοιες εξηγήσεις.
«Είναι μια πιθανότητα, αλλά δεν έχουμε κανένα αρχαιολογικό στοιχείο που να το υποστηρίζει», είπε, επισημαίνοντας την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για βία μεταξύ ομάδων ανθρώπων πριν από 50.000 ή 250.000 χρόνια.
Αντ’ αυτού, έθεσε το ενδεχόμενο να έπαιζαν ρόλο οι προτιμήσεις των γυναικών όσον αφορά την επιλογή συντρόφου.
«Από βιολογική άποψη, τα θηλυκά ενός είδους θεωρούνται το “επιλεκτικό φύλο” όσον αφορά τη σεξουαλική επιλογή», δήλωσε η Δρ. Nowell.
Η Rebecca Wragg Sykes, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, σημείωσε ότι υπάρχουν λίγα απολιθώματα ή αρχαιολογικά ευρήματα από 250.000 χρόνια πριν που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα ευρήματα, σημειώνοντας πως οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει πολύ περισσότερα για ανθρώπους που ζούσαν πριν 50.000 χρόνια, αλλά κανένας αρχαιολογικός χώρος δεν προσφέρει οριστικές ενδείξεις για τις συνήθειες ζευγαρώματος των ανθρώπων και των Νεάντερταλ – ή για το πώς η διασταύρωση επηρέασε την κοινωνική τους ζωή.
«Ακόμα δεν έχουμε ένα πολιτισμικό χαρακτηριστικό για έναν υβριδικό κοινωνικό πληθυσμό», είπε η Δρ. Wragg Sykes, ωστόσο, εξέφρασε την ελπίδα ότι νέα στοιχεία – υπό τη μορφή σκελετών, εργαλείων ή αρχαίου DNA – θα επιτρέψουν στους αρχαιολόγους να επαληθεύσουν τις θεωρίες που προτείνουν ο Δρ. Platt και οι συνεργάτες του.
«Μια ανακάλυψη μπορεί πραγματικά να κάνει τεράστια διαφορά», είπε η Δρ. Wragg Sykes.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.