Τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα στους 49 βαθμούς Κελσίου; Οι Αυστραλοί το βιώνουν ήδη

Ο Ιανουάριος στην Ελλάδα δεν έχει τίποτα κοινό με τον πρώτο μήνα του χρόνου στην Αυστραλία. Όσο εμείς νομίζουμε ότι κάνουμε χειμώνα, η μακρινή Αυστραλία και κυρίως οι νότιες πολιτείες έχουν μετατραπεί σε κόλαση.

Ο καύσωνας που επικρατεί τις τελευταίες ημέρες προκαλεί θερμοκρασίες που αναμένεται να σπάσουν τα ρεκόρ του Ιανουαρίου αλλά και όλων των εποχών, στη Βικτώρια και τη Νότια Αυστραλία, αγγίζοντας, σύμφωνα με την Μετεωρολογική Υπηρεσία, τους 50 °C στις εσωτερικές περιοχές.

Στο Ουγιέν και τη Μιλντούρα στη βορειοδυτική Βικτώρια, προβλέπονται θερμοκρασίες έως και 49 °C, κάτι που αν συμβεί, θα καταρρίψει το ρεκόρ των 48,8 °C, που καταγράφηκε στην ίδια πολιτεία και συγκεκριμένα στο Χόπετουμ το Μαύρο Σάββατο του Φεβρουαρίου του 2009, τότε που η Βικτώρια βίωσε μία από τις χειρότερες καταστροφές όλων των εποχών από δασικές πυρκαγιές στην Αυστραλία.

Το απόγευμα της Τρίτη (27/01), οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 48 °C σε τέσσερις μετεωρολογικούς σταθμούς της Βικτώριας, με νέα ρεκόρ να επιβεβαιώνονται από το BoM.

Στην Αδελαΐδα, ο υδράργυρος έφτασε τους 40 °C πριν από τις 9:30 το πρωί της Τρίτης, μετά από ελάχιστες θερμοκρασίες 35 °C κατά τη διάρκεια της νύχτας, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του BoM (Bureau of Meteorology).

Στην Αυστραλία, η ακραία ζέστη είναι η πιο συνηθισμένη αιτία νοσηλείας, σχετική με τις καιρικές συνθήκες και ευθύνεται για τον θάνατο περισσότερων ανθρώπων από όλους τους φυσικούς κινδύνους μαζί. Τι επιπτώσεις όμως έχει στον ανθρώπινο οργανισμό η έκθεση σε ακραία ζέστη, όπως είναι οι 49 °C;

Με τη βοήθεια γιατρών και επιστημόνων, ο Guardian μέσα από τρεις ερωταπαντήσεις, εξετάζει τις συνέπειες της ακραίας ζέστης και τα βιολογικά όρια στις θερμοκρασίες στις οποίες μπορούμε να επιβιώσουμε.

1. Ποια είναι η επίδραση της υπερβολικής ζέστης στον οργανισμό;

Σε θερμά περιβάλλοντα, ο οργανισμός αποβάλλει θερμότητα μέσω του δέρματος, το οποίο είναι υπεύθυνο για περίπου το 90% της απώλειας θερμότητας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της εφίδρωσης και της αύξησης της ροής του αίματος στα άκρα.

Ο καθηγητής Ollie Jay, ακαδημαϊκός διευθυντής του κέντρου έρευνας για τη θερμότητα και την υγεία στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, λέει: «Η καρδιά σας πρέπει να εργαστεί πολύ πιο σκληρά, επειδή ουσιαστικά αναδιανέμετε αυτό το αίμα σε μια προσπάθεια να διατηρήσετε δροσερό το δέρμα σας, αλλά αυτό σημαίνει ότι η αρτηριακή σας πίεση θα πέσει, εκτός αν η καρδιά σας χτυπάει περισσότερες φορές ανά λεπτό.

Αν έχετε υποκείμενη καρδιακή νόσο, τώρα διατρέχετε πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο, για παράδειγμα, καρδιακής προσβολής. Δεν είναι θερμοπληξία, είναι ένας διαφορετικός μηχανισμός», λέει ο Jay.

Η Δρ Arnagretta Hunter, καρδιολόγος και ανώτερη λέκτορας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, λέει ότι η ακραία ζέστη και ειδικά οι υψηλές θερμοκρασίες το βράδυ και «η απώλεια της νυχτερινής ψύξης», έχει ευρείες επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία. «Θα δείτε αύξηση των περιστατικών [στα νοσοκομεία] που αφορούν καρδιακά προβλήματα… νεφρικά προβλήματα, εισαγωγές γηριατρικών ασθενών… άτομα που λιποθυμούν [από ζάλη]».

Σημειώνεται επίσης πως ο βαθμός ζέστης που βιώνουν οι άνθρωποι μπορεί να υπερβαίνει κατά πολύ τις προβλέψεις, επειδή οι μετεωρολογικοί σταθμοί του Μετεωρολογικού Γραφείου καταγράφουν τη θερμοκρασία περιβάλλοντος στη σκιά. «Αν βρίσκεστε έξω στη μέση της ημέρας υπό την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, η θερμοκρασία μπορεί να είναι έως και 15 °C υψηλότερη», λέει χαρακτηριστικά ο Jay.

2. Τι συμβαίνει κατά την έκθεση σε θερμοκρασίες κοντά στους 50 °C;

«Υπάρχουν βιολογικά όρια στις θερμοκρασίες στις οποίες μπορούμε να επιβιώσουμε», λέει η Hunter. «Πόση ώρα είναι ασφαλές να βρισκόμαστε έξω σε θερμοκρασία 49 °C; Νομίζω ότι η απάντηση είναι: δεν είναι ασφαλές να βρισκόμαστε έξω σε θερμοκρασία 49 °C για μεγάλο χρονικό διάστημα».

Η ακραία ζέστη σε περιοχές της Ινδίας και του Πακιστάν, όπου οι θερμοκρασίες έχουν ξεπεράσει τους 50 °C, έχει οδηγήσει σε εκατοντάδες θανάτους. «Ακόμη και σύντομες περιόδους σε περιβάλλον με θερμοκρασία άνω των 50 °C μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, καθώς η καρδιά εργάζεται σκληρά», λέει η επιστήμονας. «Αυτό το είδος θερμικής καταπόνησης μπορεί να προκαλέσει καρδιακή προσβολή, αρρυθμία, ανωμαλίες στον καρδιακό ρυθμό, και κυκλοφοριακή κατάρρευση».

Στη Βικτώρια, από τις πυρκαγιές του Μαύρου Σαββάτου του 2009 έχασαν τη ζωή τους 173 άτομα. «Ήταν καταστροφικό», λέει η Hunter. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ο καύσωνας που προηγήθηκε – κατά τη διάρκεια του οποίου καταγράφηκε νέα μέγιστη θερμοκρασία στην πολιτεία – σκότωσε ακόμη περισσότερους, με αποτέλεσμα περίπου 374 επιπλέον θανάτους.

«Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν ένας κίνδυνος συνδέεται με μια δεδομένη θερμοκρασία», λέει ο Jay, επειδή εξαρτάται από διάφορους άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της έντασης του ανέμου και της υγρασίας. «Αν υπάρχει περισσότερη υγρασία στον αέρα, είναι πιο δύσκολο να εξατμιστεί ο ιδρώτας που παράγουμε, ο οποίος είναι ο μόνος τρόπος για να διατηρούμε τη δροσιά μας όταν κάνει ζέστη».

«Τα ρούχα μπορούν να εμποδίσουν την εξάτμιση του ιδρώτα», προσθέτει – ένα πρόβλημα για όσους εργάζονται σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα. Η ηλικία είναι επίσης ένας παράγοντας: «Ιδιαίτερα πάνω από τα 75, η ικανότητά μας να ιδρώνουμε είναι αρκετά μειωμένη, πράγμα που σημαίνει ότι διατρέχετε πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο υπερθέρμανσης του οργανισμού».

3. Πώς να αποτρέψετε το θερμικό στρες

Οι αρχές δημόσιας υγείας συνιστούν στους Αυστραλούς πολίτες να παραμένουν καλά ενυδατωμένοι, πίνοντας έξι έως οκτώ ποτήρια νερό την ημέρα και να αποφεύγουν τα αλκοολούχα, ζεστά ή ζαχαρούχα ποτά. Τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες ιατρικές παθήσεις που ενδέχεται να απαιτούν περιορισμό της πρόσληψης υγρών πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.

Οι ηλικιωμένοι, τα μωρά, τα άτομα με χρόνιες παθήσεις ή οι έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες είναι πιο ευαίσθητοι στις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης.

Η ομάδα του Jay έχει αναπτύξει ένα δωρεάν εργαλείο,, το HeatWatch που παρέχει εξατομικευμένες βαθμολογίες θερμικού κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις καιρικές συνθήκες, και δίνει αριθμητικά στοιχεία με βάση «πόσο ζέστη πιστεύουμε ότι θα κάνει, πόσο αφυδατωμένοι θα γίνετε, πόσο θα πρέπει να εργαστεί η καρδιά σας».

Παράλληλα, η Hunter προτείνει τα σπίτια και τα εργασιακά περιβάλλοντα να διατηρούνται όσο το δυνατόν πιο δροσερά, είτε με κλιματισμό είτε με ανεμιστήρες, ενώ τα συχνά ντους μπορούν επίσης να βοηθήσουν, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της θερμότητας που χάνει το σώμα σε ζεστά περιβάλλοντα οφείλεται στην εξάτμιση του ιδρώτα.

Και πάνω από όλα, σύμφωνα με τη Hunter, ηρεμία. Λόγω των επιπτώσεων τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία, η επιστήμονας προτείνει να «περάσουμε την ημέρα ήρεμα», σημειώνοντας πως αυτές δεν είναι ημέρες ούτε για άσκηση αλλά ούτε και να βρισκόμαστε εκτός σπιτιού.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ