10 δωρεάν δράσεις για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς
- 22 ΣΕΠ 2026
Ευκαιρία να γνωρίσουμε σπουδαίας αξίας μνημεία που βρίσκονται εκτός ραντάρ, να περπατήσουμε μέσα σε περιζήτητες συλλογές μουσείων και αρχαιότητες χωρίς εισιτήριο, να ακολουθήσουμε περιπατητικές διαδρομές και βιωματικές δράσεις «εκτός των τειχών», να κάτσουμε στο ίδιο τραπέζι με τους ειδικούς, να συζητήσουμε και να αναρωτηθούμε για όλες τις απειλές που αντιμετωπίζει η πολιτιστική κληρονομιά στον καιρό των πολλαπλών κρίσεων – απειλές που δεν αφορούν μόνο τις εμπόλεμες ζώνες, αλλά και τα μνημεία στην ίδια μας την πόλη.
Παράθυρο σε όλα τα παραπάνω ανοίγουν φέτος οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ένας διεθνής θεσμός που κρατάει από το 1984.
Η θεματική που ενώνει σαν συνδετικός ιστός όλες τις (πολλές) δράσεις που προγραμματίζονται σε μουσεία, ιδρύματα και χώρους πολιτισμού, είναι το «Κληρονομιά σε κίνδυνο: Αναβιώστε, Αντισταθείτε, Επανασχεδιάστε».
Όπως εξηγεί το Συμβούλιο της Ευρώπης, οι κίνδυνοι οι οποίοι απειλούν σήμερα την πολιτιστική και φυσική κληρονομιά περιλαμβάνουν την κλιματική αλλαγή, την αστικοποίηση, την εγκατάλειψη και την απώλεια παραδόσεων. Μέσα σε αυτό το κλίμα ανασφάλειας, όμως, υπάρχουν κοινότητες και φορείς που βρίσκουν τρόπους να διασώσουν ή να επαναφέρουν στη ζωή τα πολύτιμα ίχνη του παρελθόντος, να αντισταθούν στην απώλεια και να επανασχεδιάσουν τη σχέση μας με την κληρονομιά.
Στην Αθήνα και την Αττική, οι αγωνίες αυτές λαμβάνουν πολλές, διαφορετικές εκφάνσεις: μνημεία τα οποία έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα αλλά παραμένουν ακέραια, κτίρια που εγκαταλείφθηκαν ή κινδυνεύουν να χαθούν, ιστορικές γειτονιές που μεταμορφώνονται ραγδαία, σπήλαια τα οποία είναι πολύτιμα αλλά δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό, ιστορίες από τα μαύρα χρόνια της Κατοχής που έμειναν στο περιθώριο.
Παρακάτω, διαλέξαμε τις δράσεις που ξεχωρίζουν από το πρόγραμμα.
Ελεύθερη είσοδος στο Μουσείο Ακρόπολης
Συνεπές και φέτος στη συμμετοχή του στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, το πιο δημοφιλές μουσείο της πόλης προσφέρει ελεύθερη είσοδο σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους, αλλά αποκλειστικά για συγκεκριμένες ώρες (την Κυριακή 27/9, 17:00-20:00), και παράλληλα συντονίζει δύο ξεναγήσεις στην αρχαία γειτονιά της νότιας κλιτύος που αναπτύσσεται in situ στη βάση του κτιρίου, μέσα από τους δρόμους και τα ερείπια των σπιτιών τα οποία διατηρήθηκαν ακριβώς όπως βρέθηκαν κατά την ανασκαφή.
Βέβαια, για τις ξεναγήσεις αυτές («Ιστορίες καθημερινότητας σε μία γειτονιά της αρχαίας Αθήνας», στις 25 και 26/9) απαιτείται η προμήθεια εισιτηρίου.
Ξεναγήσεις με ελεύθερη είσοδο στο Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού
Το συγκρότημα που αποτελεί την έδρα του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού στην Πλάκα είναι από μόνο του λόγος για επίσκεψη: πρόκειται για ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο από την παλιά συνοικία Βρυσάκι που διασώθηκε από τις κατεδαφίσεις και αποκαταστάθηκε. Ευκαιρία για ένα ταξίδι στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν της Πλάκας, μαζί με το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν του ελληνικού πολιτισμού που εκπροσωπεί το κρατικό μουσείο (μέσα του 17ου έως τον 20ό αιώνα), με τις δύο δωρεάν ξεναγήσεις «γνωριμίας» που είναι προγραμματισμένες για το ευρύ κοινό στις 25/9 (11:00 & 13:00, κράτηση θέσης στο 210 3223355).
Να σημειώσουμε ότι η είσοδος θα είναι ελεύθερη για τους συμμετέχοντες της ξενάγησης, ενώ ελεύθερη είσοδος για το ευρύ κοινό θα ισχύει στις 26 και 27/9.
Ξενάγηση στα αριστουργήματα του Μουσείου Γουλανδρή
Πολλά από τα ονόματα που έμειναν στην ιστορία της τέχνης έζησαν ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους και πολιτισμούς, μεταφέροντας στα έργα τους μνήμες, επιρροές και στοιχεία που τους έκαναν να ξεχωρίσουν: ο Max Ernst, ο Vincent van Gogh, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και ο Paul Gauguin είναι μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα που περιλαμβάνονται στη συλλογή του Μουσείου Γουλανδρή και αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν στη σχετική θεματική ξενάγηση που είναι προγραμματισμένη, μεταξύ άλλων, για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η συμμετοχή είναι δωρεάν, αλλά απαιτείται η προμήθεια εισιτηρίου για την είσοδο στο μουσείο. Απαραίτητη ηλεκτρονική προκράτηση εδώ.
Ελεύθερη είσοδος και διημερίδα στην Εθνική Πινακοθήκη
Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συλλέκτες της ρωσικής πρωτοπορίας και η συλλογή του έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάσωση έργων που διαφορετικά θα είχαν εξαφανιστεί. Ο λόγος για τον Γεώργιο Κωστάκη, στον οποίο είναι αφιερωμένη η διημερίδα που πραγματοποιείται στην Εθνική Πινακοθήκη (στο πλαίσιο της έκθεσης «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος»), περιλαμβάνοντας ομιλίες, προβολή ταινίας, μουσική και ξεναγήσεις.
Παράλληλα, η είσοδος στην Εθνική Πινακοθήκη είναι ελεύθερη όλο το Σαββατοκύριακο.
Εκδήλωση αφιερωμένη στον «μάγο του κλαρίνου» Πετρο-Λούκα Χαλκιά
Στην καρδιά της Πλάκας, στην ατμοσφαιρική αυλή του αρχοντικού όπου υπήρξε η ιστορική οικία του Γεωργίου Λασσάνη και σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων θα αντηχήσει η βαριά κληρονομιά της Ηπείρου και του πιο δεξιοτέχνη κλαρινιτζή που γέννησε. Έναν χρόνο μετά τον θάνατο του Πετρο-Λούκα Χαλκιά, το μουσείο και το ΥΠΠΟΑ τιμούν τη μνήμη του ανθρώπου που δοξάστηκε σαν θρύλος. Στην εκδήλωση συμμετέχει και ο ηθοποιός Τάσος Νούσιας.
Την Παρασκευή 25/9, απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής εδώ.
Γνωριμία με τον αρχαιολογικό χώρο της Μονής Δαφνίου
Στη μέση περίπου της αρχαίας Ιεράς Οδού, στις παρυφές του όρους Αιγάλεω, στέκει ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς που έχει περάσει από διαφορετικές εποχές, χρήσεις και καταστροφές μέσα στους αιώνες (λεηλασίες, σεισμοί, πόλεμοι), αποτελώντας έτσι ένα από τα πιο ενδεικτικά παραδείγματα για τη θεματική «Κληρονομιά σε κίνδυνο». Είναι η Μονή Δαφνίου και σε όλη την περιπετειώδη ιστορία της πρόκειται να ανατρέξει η καθ’ ύλην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, προσφέροντας παράλληλα μια καλή «πρώτη γνωριμία» με το μοναδικό μνημείο που πολλοί αγνοούν.
Την Παρασκευή 25/9, στις 11:00. Υπεύθυνη εκδήλωσης: Άννα Πιανάλτο.
Βιωματικός, φιλοσοφικός περίπατος στο παραλιακό μέτωπο του Πειραιά
Με έμπνευση από την Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη, το πρότζεκτ πeripatos αξιοποιεί την περιπλάνηση και τον αναστοχασμό στον δημόσιο χώρο για τη βαθύτερη κατανόηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, έξω από τα βιβλία και τις στείρες πληροφορίες. Μια δοκιμή θα σε πείσει: στο πρόγραμμα για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς περιλαμβάνεται και ένας «βιωματικός, φιλοσοφικός περίπατος στο παραλιακό και αστικό μέτωπο του Πειραιά» από την ομάδα, όπου οι συμμετέχοντες θα κληθούν να συνδέσουν την ανθεκτικότητα του ιστορικού Πειραιά με την προσωπική ανθεκτικότητα του ατόμου.
Το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27/9. Έναρξης διαδρομής: Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (πληροφορίες στο 6948807797).
Καταβύθιση στο Σπήλαιο Λεονταρίου του Υμηττού
Ένα από’ τα σπήλαια τα οποία αποδείχθηκαν εξαιρετικά πολύτιμα για τους μελετητές και την κατανόηση της σπηλαιοκατοίκησης στην Αττική είναι το Σπήλαιο Λεοντάρι στα ανατολικά του Υμηττού: ευρήματα που ήρθαν στο φως μαρτυρούν ανθρώπινη παρουσία ήδη από τη Νεολιθική εποχή, ενώ επιβεβαιώνεται ότι αυτό το σπήλαιο συνέχισε να χρησιμοποιείται κατά την Εποχή του Χαλκού, τη Γεωμετρική, την Αρχαϊκή, την Κλασική, μέχρι και τη σημερινή εποχή. Κανονικά, το σπήλαιο δεν αποτελεί οργανωμένο επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, αλλά ανοίγει κατ’ εξαίρεση για επίσκεψη συνοδεία ειδικών επιστημόνων.
Την Κυριακή 27/9, στις 11:00.
Διαδρομή μνήμης στο Γ’ Νεκροταφείο Αθηνών
Μια περιήγηση στα μαύρα χρόνια της γερμανικής κατοχής, μέσα από τα πρόσωπα και τις ιστορίες που κρύβονται στο Γ’ Νεκροταφείο Αθηνών. Αποτέλεσμα μιας βαθιάς ιστορικής μελέτης σε αρχειακές πηγές, καθώς και εκτενούς επιτόπιας έρευνας στους χώρους του κοιμητηρίου, η περιήγηση αυτή αποκαλύπτει τραυματικές ιστορίες που παρέμεναν για χρόνια κάτω από το χαλί: ιστορίες για τον λιμό, τις εκτελέσεις αλλά και την Αντίσταση στην Αθήνα. Υπεύθυνη εκδήλωσης: Γεωργία Αντωνοπούλου. Διοργάνωση: OPANDA.
Το Σάββατο 26/9 (17:30). Σημείο εκκίνησης: Θηβών και Κοτυόρων.
Μια βόλτα στα εγκαταλελειμμένα ιστορικά κτίρια του Ψυχικού
Το Ψυχικό δεν είναι μόνο οι μεγάλες μονοκατοικίες και οι καταπράσινοι δρόμοι μιας κηπούπολης που άρχισε να αναπτύσσεται τη δεκαετία του 1920. Είναι και τα κτίρια που εγκαταλείφθηκαν, αλλοιώθηκαν ή κατεδαφίστηκαν, αφήνοντας κενά στην αρχιτεκτονική ιστορία της περιοχής. Η βόλτα που διοργανώνει η Monumenta για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς ακολουθεί τα ίχνη αυτής της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής ιστορίας, με έμφαση στον αρχιτεκτονικό πλούτο που μαραζώνει και στα κτίρια που κινδυνεύουν να χαθούν.
Την Κυριακή 27/9, στις 11:30. Σημείο εκκίνησης: Το παλιό αναψυκτήριο Blue Bell (σήμερα πολιτιστικός χώρος του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού).
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.