John Maus, όταν ο υπαρξισμός συναντάει την electronica

«Ξέρω ότι ακούγομαι σαν αυτάρεσκος μαλάκας αλλά ποτέ δεν μου άρεσε η διδασκαλία. Βρέθηκα στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης για το διδακτορικό μου στην Πολιτική Φιλοσοφία και παράλληλα δούλευα ως λέκτορας. Στο μεταξύ βαριόμουν όλο και περισσότερο. Το μόνο που έκανα ήταν να διαβάζω στο αμφιθέατρο κάτι σημειώσεις ή αποσπάσματα από βιβλία. Δεν κατάφερα να προσαρμοστώ. Οπότε τα παράτησα εντελώς και άρχισα να γράφω μουσική, στίχους και να κάνω περιοδείες. Και εγκατέλειψα τους Γάλλους στοχαστές, τον Ντεριντά και τον Ντελέζ για να δημιουργήσω κάτι όμορφο και μοναδικό». Κάπως έτσι ο John Maus αντάλλαξε μία έδρα στο Πανεπιστήμιο με μία θέση στη μουσική σκηνή.

Ο John Maus αποτελεί μία ξεχωριστή περίπτωση στην σύγχρονη μουσική. Σε αντίθεση με τον Slavoj Žižek που τον αποκαλούν ποπ φιλόσοφο ο John Maus θα μπορούσε να διεκδικήσει τον τίτλο του φιλόσοφου της ποπ. Στην αρχή της πορείας του βρέθηκε από την Μινεσότα όπου μεγάλωσε με τους ήχους των Nirvana, του Syd Barrett αλλά και της μπαρόκ μουσικής να σπουδάζει στο Ινστιτούτο Τεχνών του Λος Άντζελες μαζί με τον συμφοιτητή και φίλο του Ariel Pink, πειραματική μουσική σύνθεση.

Συναντήθηκε με τους Animal Collective, συνεργάστηκε με τον Paddy Bear και κυκλοφόρησε δύο δίσκους το Songs και το Love is Real που η κριτική τα θεώρησε «αδεξιους ηχητικούς πειραματισμούς με στίχους που κρύβουν κακόγουστο χιούμορ».

Όμως από τη μιά η βαθιά μελαγχολική φωνή του και από την άλλη η μουσική φτιαγμένη από παλιομοδίτικα συνθεσάιζερ δημιούργησαν λίγο θόρυβο γύρω από το όνομα του. Κι αυτό που προκαλούσε αίσθηση ήταν οι ζωντανές του εμφανίσεις όπου στεκόταν μόνος στη σκηνή, πίσω του ακουγόταν οι προηχογραφημένες συνθέσεις κι αυτός ούρλιαζε, τραγουδούσε, έψελνε, ενώ το σώμα του, το μόνο του όπλο, συστρεφόταν, κουνιόταν σπασμωδικά σε μία προσπάθεια να συγχρονιστεί με τον ρυθμό της drum machine.

Πάντως ο Maus απογοητευμένος από την απήχηση που είχε η μουσική του, βρέθηκε στη Χαβάη να προσπαθεί να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα. Αφού έλειψε για έξι χρόνια από το πανεπιστήμιο δουλεύοντας τη μουσική του, επέστρεψε και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του το 2014 με τίτλο Communication and Control μελετώντας τον τρόπο που η κυριαρχία μέσω της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας χρησιμοποιεί τα μέσα επικοινωνίας για τον έλεγχο των πολιτών. Ένα ζήτημα που δέκα περίπου χρόνια μετά, απασχολεί όλο και πιο πολύ την επικαιρότητα.

Αλλά ο Maus τα παράτησε κυρίως επειδή δεν ήθελε να γράφει στριφνά δοκίμια. Εκτιμούσε ότι η εποχή είχε ανάγκη έναν ριζοσπαστικό λόγο ενάντια στη αυγή μίας νέας τάξης πραγμάτων. Ο συνδυασμός των στίχων με την ποπ μουσική- παλιομοδίτικη αλλά αναγνωρίσιμη καθώς το post punk και ο ήχος των συνθεσάιζερ έρχονται και επανέρχονται ως αναβίωση άρα είναι οικείος- μπορούσε να κάνει τις προτάσεις του να ακουστούν από όσους αναζητούν μία εναλλακτική λύση στον παραπαίοντα καπιταλισμό.

Ξεκίνησε την εκστρατεία του με τον δίσκο We Must Become Pitiless Censors of Ourselves βασισμένο στο δοκίμιο του μέντορά του, του Γάλλου φιλοσόφου Αλέν Μπαντιού Δεκαπέντε Θέσεις για την σύγχρονη τέχνη. Με αυτόν τον δίσκο κέρδισε την αναγνώριση και μπόρεσε να εξηγήσει στο κοινό ότι «αυτός ο συνεχής βομβαρδισμός πληροφορίας μέσα από τα ψηφιακά μέσα μας κάνει ανώδυνους και ευτυχισμένους καταναλωτές εικόνων και συμβάντων. Και κανείς δεν θα το σταματήσει παρά μόνο εμείς οι ίδιοι».

Ενώ απαντώντας σε όσους θεώρησαν υπερβολική την θέση του περί φιλοσοφίας μετά μουσικής, εξήγησε ότι «κανένα είδος τέχνης δεν μπορεί να γίνει κατανοητό, αν δεν βάλουμε τα δυνατά μας να σκεφτούμε γύρω από αυτό». Όπως φαίνεται δεν έχει ξεχάσει την τέχνη της διδασκαλίας.

Ακολούθησαν δύο άλλοι δίσκοι το Screen Memories και το Addendum που δεν προκάλεσαν ανάλογη αίσθηση άλλωστε τους είχε γράψει πριν το We Must Become…. Ώσπου κατέφτασε τον περσινό Σεπτέμβριο το Later Than You Think. Αυτός ο δίσκος -τον οποίον θα παρουσιάσει αύριο- αποτελείται από ένα σύνολο σκοτεινών ηλεκτρονικών συνθέσεων που βασίζεται στη φιλοσοφία του Άρτουρ Σοπενχάουερ, του πατέρα του υπαρξισμού. «Ο θάνατος είναι αναπόφευκτος» εξηγεί για την κεντρική ιδέα του δίσκου. «Είναι κάτι που πρέπει να το έχεις συνέχεια στο μυαλό σου. Θα πρέπει να στοχάζεσαι πάνω στην θνητότητα. Μόνο έτσι παραμένεις προσγειωμένος στην πραγματικότητα».

Ένα ερώτημα διαπερνά το έργο του Maus. Αν οι μεγάλοι συνθέτες έβλεπαν τη μουσική τους να συνομιλεί με τις ιδέες ενός φημισμένου φιλοσόφου, ο Μπετόβεν με τις θέσεις του Χέγκελ, ο Βάγκνερ με τα απελευθερωτικά γραπτά του Νίτσε, γιατί σήμερα οι φιλόσοφοι απομακρύνθηκαν από την μουσική; Πως εδώ και δεκαετίες οι σύγχρονοι φιλόσοφοι αδυνατούν να συμβαδίσουν με το πανκ των Ramones ή το ηλεκτρονικό ξέσπασμα των Prodigy; Έτσι ανέλαβε ο ίδιος την αποστολή να συνδέσει την φιλοσοφία με την μουσική.

Όταν όμως αναφέρεσαι στον John Maus δεν μπορείς να μην σταθείς στα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου του 2021 όταν οι οπαδοί του Donald Trump εισέβαλλαν οπλισμένοι στο Καπιτώλιο. Ο Maus βρισκόταν εκεί μαζί με τον Ariel Pink, χωρίς φυσικά να λάβει μέρος στην εισβολή.

Αργότερα εξήγησε ότι βρισκόταν στην Ουάσιγκτον και πήγε στο σημείο των ταραχών από περιέργεια. Και το όλο συμβάν θα περνούσε απαρατήρητο αν δεν δήλωνε ότι έδωσε χρήματα στην προεκλογική εκστρατεία του Trump, ώστε να λάβει το χρίσμα του υποψήφιου Προέδρου των Ρεπουμπλικάνων. Πέρα από το οξύμωρο της δωρεάς σε έναν πάμπλουτο επιχειρηματία και το γεγονός ότι η αισθητική του ως μουσικού δεν ταιριάζει στο τραμπούκικο στυλ του τωρινού Aμερικανού Προέδρου, ο Maus έδωσε και μία αλλόκοτη εξήγηση.

Όπως υποστήριξε έδωσε αρχικά χρήματα για την υποψηφιότητα του Bernie Sanders και εξοργίστηκε καθώς για δεύτερη φορά οι Δημοκρατικοί μεθόδευσαν την ήττα του Sanders στις εσωκομματικές εκλογές για την υποψηφιότητα του Προέδρου. Γι’ αυτό και αποφάσισε να στηρίξει τον Trump.

Η εξήγησή του δεν έπεισε. Πολλοί θαυμαστές του απομακρύνθηκαν. Το 2023 το φεστιβάλ ElectroniCON στο Knockdown Center της Νέας Υόρκης ακύρωσε την εμφάνισή του, καθώς οι άλλοι μουσικοί διαμαρτυρήθηκαν για την παρουσία «ενός ναζί». Και χρειάστηκε να μιλήσει πολύ στα μέσα ενημέρωσης και να κάνει δεκάδες αναρρτήσεις στα social media για να καταφέρει να αντιστρέψει το κλίμα. Πάντως ο Maus παραμένει πολιτικά «αριστερά της αριστεράς» και συνεχίζει να θεωρεί ότι το πιο ελπιδοφόρο κίνημα ήταν το Occupy Wall Street του 2011.

Άλλωστε ένας μουσικός που έχει γράψει τραγούδια όπως το “Rights For Gays” και το “Cop Killer”- για το οποίο σημειώνει ότι αναφέρεται στο πως να εξοντώσεις τον μπάτσο που κρύβεις μέσα σου- δεν μπορεί να έχει σχέση με τους τύπους του MAGA.

Ο John Maus εμφανίζεται αύριο το βράδυ (16/5) στο ARCH Club. Έναρξη 21.00. Εισιτήρια 25 ευρώ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ