Οι 16 μεγάλες εκθέσεις αυτού του φθινοπώρου

Εκεί που λέγαμε ότι αυτό το καλοκαίρι θα κρατήσει για πάντα, πυκνά σύννεφα μαζεύτηκαν στον ουρανό.

Μαζί με τα νερά από τα πρωτοβρόχια, πέφτουν με φόρα πάνω μας και οι ανακοινώσεις για εγκαίνια εικαστικών εκθέσεων με ονόματα και συνεργασίες που προκαλούν έκπληξη, επιβεβαιώνοντας ότι η Αθήνα κρατάει τα πιο δυνατά χαρτιά της για την περίοδο του φθινοπώρου: Ο William Kentridge κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο με την έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείου, ένας κήπος στο Ψυχικό που ανοίγει απρόσμενα στο κοινό με μια ομάδα γυναικών εικαστικών, ο Τάσσος Βρεττός αποδεινύει ότι τα δέντρα «χορεύουν», η Belle Époque αναβιώνει στο Μουσείο του Ιδρύματος Γουλανδρή, ενώ ένα διεθνές καλλιτεχνικό πρότζεκτ καταφτάνει στις προσφυγικές γειτονιές της Αθήνας για να αναδείξει τις ιστορίες που γεννήθηκαν από τη μετακίνηση των πληθυσμών.

Πάρτε χαρτί και μολύβι, γιατί η λίστα είναι μακρά.

Μυρτώ Ξανθοπούλου: Αιώνιος ανεμιστήρας / MOMus – Μουσείο Άλεξ Μυλωνά

Κάνε λίγο ησυχία – το ακούς;

Ένας οικείος, μηχανικός βόμβος ηχεί πίσω από την πόρτα του Μουσείου Άλεξ Μυλωνά στο Θησείο, στροβιλίζοντας στον αέρα λέξεις και ανολοκλήρωτες εκφράσεις μαζί με υλικά απορρίμματα, μνήμες και όνειρα. Είναι ο «αιώνιος ανεμιστήρας» που τέθηκε σε λειτουργία από την προσφάτως βραβευμένη Μυρτώ Ξανθοπούλου.

Συνεχίζοντας τη συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης και τον θεσμό της Art Athina για το Βραβείο Νέου Καλλιτέχνη, το αθηναϊκό παράρτημα της οικογένειας MOMus παρέχει τον χώρο στην νικήτρια εικαστικό για να ξεδιπλώσει τον κόσμο της. Στην προκειμένη περίπτωση, η Μυρτώ Ξανθοπούλου συγκροτεί ένα ιδιοσυγκρασιακό κρυπτόλεξο γύρω από την ποιητική της καθημερινότητας. Με μια μελαγχολική και συγχρόνως παιγνιώδη διάθεση, αφήνει μηνύματα και ημιτελείς προτάσεις σαν από φανταστικούς διαλόγους που έμειναν στη μέση, επάνω σε μικρές και μεγάλες γλυπτικές κατασκευές από πεταμένα υλικά.

Η έννοια του αρχείου, τα πολλαπλά νοήματα και τα δίπολα των αντιθέσεων παίζουν καθοριστικό ρόλο στο έργο της, που παραμένει με τόλμη ανοιχτό στην παρανόηση. Σχέδια, εγκαταστάσεις και κατασκευές, μεσαίας και μεγάλης κλίμακας, συνθέτουν την αφήγηση σε ένα ενιαίο εικαστικό περιβάλλον, σε επιμέλεια του Γιάννη Μπόλη.

MOMus – Μουσείο Άλεξ Μυλωνά
10/9–25/10
Τρ.–Τετ. & Παρ.–Σάβ.: 10:00–18:00, Πέμ.: 12:00–20:00, Κυρ.: 10:00–18:00
Γενική είσοδος: 7 €, μειωμένο εισιτήριο: 4 €

Winter Nights / Living Room Athens

Στο πλαίσιο της σύγχρονης ακαδημαϊκής έρευνας, κερδίζει ολοένα και περισσότερο χώρο το ecological grief: ένας εξειδικευμένος ψυχολογικός όρος για το πένθος το οποίο συνδέεται με βιωμένες ή αναμενόμενες απώλειες από την κλιματική αλλαγή. Είναι το πένθος για την ανείπωτη καταστροφή στη Δαδιά, για τις θάλασσες που παραδίδονται σε ξενικά είδη, για τα καμπανάκια της λειψυδρίας που χτυπούν απειλητικά.

Μήπως όμως τελικά το πένθος αυτό αφορά και την ίδια τη σχέση με τη φύση που απωλέσαμε ως ανθρωπότητα στη Δύση;

Το παραπάνω ερώτημα βρίσκεται στον συναισθηματικό και εννοιολογικό πυρήνα του Winter Nights, της διεθνούς έκθεσης που επιμελείται η Ελένη Ρήγα και παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο Όσλο, προτού συνεχίσει το ταξίδι της στην Αθήνα και μετά στην Ισλανδία. Η έκθεση συγκεντρώνει καλλιτέχνες από τις τρεις χώρες, εξετάζοντας (σε κάθε στάση με νέο τρόπο) τη σχέση ανθρώπου και φύσης μέσα από εποχικές τελετουργίες, ανιμιστικές κοσμοαντιλήψεις και την έννοια της οικολογικής μνήμης. Στην έκδοση της Αθήνας, το research-led πρότζεκτ επικεντρώνεται στον κυκλικό χρόνο, τις εποχιακές μεταβολές και τη σχέση μας με τη φύση, σε παραγωγή του A-DASH.

Living Room Athens
17/9–10/10/2026
Πέμ.–Παρ.: 18:00–21:00, Σάβ.: 13:00–18:00 και κατόπιν ραντεβού

Μαργαρίτα Μυρογιάννη: Οδός Ιάσονος, Μεταξουργείο / The Breeder

Ένας κύκλος είκοσι πέντε χρόνων, μια ολόκληρη «δεύτερη» ζωή, κλείνει με αυτή την έκθεση για τη Μαργαρίτα Μυρογιάννη.

Επισκέφτηκε πρώτη φορά την οδό Ιάσονος στο Μεταξουργείο το 2001, έναν δρόμο που «ερωτεύτηκα από την αρχή». Ακολούθησαν αμέτρητες νυχτερινές περιπλανήσεις, γνωριμίες, ιστορίες, βράδια ανάμεσα σε άντρες που έψαχναν να αγοράσουν απόλαυση και γυναίκες που διατηρούσαν την αξιοπρέπειά τους μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες. Με ειλικρίνεια και γνήσιο ενδιαφέρον, η εικαστικός θέλησε να γνωρίσει «τις κόρες της Αφροδίτης, τις Ιέρειες του έρωτα, την Ασπασία, τη Τιμάνδρα, τη Λούλου, τις ηρωίδες για τις οποίες διάβαζα από την εφηβεία μου, να ακούσω τα μυστικά τους, να μπω στον κόσμο τους, να μάθω από αυτές», όπως αναφέρει στο συνοδευτικό κείμενο.

Έτσι, υπήρξε και η ίδια κομμάτι αυτού του οικοσυστήματος που επιβιώνει στις παρυφές της κοινωνίας και τώρα, με την έκθεση στη γκαλερί The Breeder, παρουσιάζει το αποτέλεσμα της όλης διαδικασίας: ένα σύνολο έργων με δεκάδες φωτογραφίες και μπρούτζινα γλυπτά, με έμφαση στις μικρές λεπτομέρειες που δίνουν τη μεγάλη εικόνα της πραγματικότητας.

The Breeder
24/9–31/10
Τρ.–Παρ.: 11:00–19:00, Σάβ.: 11:00–17:00
Είσοδος ελεύθερη

Rachel Feinstein: Fates / Gagosian Athens

Στην πρώτη ατομική της έκθεση στη χώρα, η διεθνώς καταξιωμένη Αμερικανίδα Rachel Feinstein μεταφέρει μοτίβα από την κλασική ελληνική τέχνη στον σημερινό κόσμο, μαζί με αγωνίες γύρω από τη γυναικεία ταυτότητα, τη μνήμη και τη σχέση μας με το παρελθόν.

Παρουσιάζει ακουαρέλες με σκηνές που είναι μυθολογικές και ταυτόχρονα καθημερινές, παίρνει παραστάσεις από αρχαία αγγεία και τις μεταφέρει πάνω σε κοίλους όγκους σαν αμφορείς, φτιάχνει τις δικές της επιτύμβιες στήλες με μυθολογικές μορφές ζωγραφίζοντας πάνω σε καθρέφτες, ενώ τον ρόλο του απόλυτου πρωταγωνιστή της έκθεσης στη Gagosian θα έχουν δύο καρυάτιδες σε φυσικό μέγεθος, οι οποίες, όπως διαβάζουμε, θα παραπέμπουν στην Ελένη της Τροίας και στην Petra von Kant του Fassbinder.

24/9-9/1
Τρ.-Σάβ.: 11:00-19:00
Είσοδος ελεύθερη

Τάσος Βρεττός: ?Trees Dance! / Nitra Gallery

Χορεύουν τα δέντρα; Χορεύουν τα δέντρα!

Με τα δύο σημεία στίξης παράδοξα ενταγμένα στον τίτλο, η έκθεση για τη νέα φωτογραφική ενότητα του καταξιωμένου Τάσου Βρεττού συστήνει έναν τρόπο αναπαράστασης και κατανόησης της φύσης πέρα από τα αναμενόμενα: σε συνέχεια της έρευνάς του πάνω στη σχέση της επιτελεστικότητας και της σωματικότητας με τη φωτογραφία, ο Βρεττός τώρα παρεμβαίνει στις ρυθμίσεις της μηχανής και, χωρίς καμία εκ των υστέρων ψηφιακή επεξεργασία, αποδίδει τα δέντρα σαν σώματα σε κίνηση, σε περιστροφή, οριακά σε έκσταση.

Μια απόδειξη για τις δυνατότητες της αναλογικής φωτογραφίας και, παράλληλα –το ακόμη σημαντικότερο– μια ανατρεπτική, απελευθερωμένη θεώρηση της φύσης: όχι ως παθητικού σκηνικού, όπως έχει μάθει να την αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος, αλλά ως δυναμικού υποκειμένου με αυτόνομη παρουσία και δική του ενέργεια. Μια προσέγγιση που υπαινίσσεται μια ανιμιστική αντίληψη του φυσικού κόσμου.

Nitra Gallery
24/9–10/11
Τρ.–Παρ.: 11:00–19:00, Σάβ.: 11:00–17:00
Είσοδος ελεύθερη

Céleste Boursier-Mougenot: Clinamen / Onassis Mandra

Τρεις στρογγυλές πισίνες, εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ που επιπλέουν ελεύθερα μέσα στο νερό, παράγοντας λεπτούς, κρυστάλλινους ήχους όποτε τσουγκρίζουν απαλά μεταξύ τους.

Αυτά είναι τα υλικά με τα οποία ο Γάλλος εικαστικός, μουσικός και συνθέτης Céleste Boursier-Mougenot χτίζει το clinamen – ένα έργο το οποίο από την πρώτη παρουσίαση το 1997 έχει ταξιδέψει σε μουσεία και πολιτιστικούς οργανισμούς όλου του κόσμου, προσφέροντας μια διαφορετική συνθήκη γαλήνης και ανασκόπησης στον θεατή, αναλόγως με το μέρος όπου παρουσιάζεται. Τώρα, θα είναι η πρώτη φορά που το πολυταξιδεμένο έργο θα βρεθεί σε ανοιχτό χώρο, κάτω απ’ τον ουρανό της Αττικής, δίπλα από τη βουή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Κι αν βρέξει; Ο ήχος της βροχής θα γίνει μέρος αυτής της τυχαίας παρτιτούρας.

«Με ενδιαφέρει να δίνω μορφή στις αισθήσεις των επισκεπτών, προσφέροντάς τους κατεύθυνση αλλά και χώρο για να ονειροπολήσουν», όπως εξηγεί ο καλλιτέχνης.

Onassis Mandra
26/9–5/12
Τετ.–Κυρ.: 11:00–14:30 & 17:30–21:30
Εισιτήριο: 5€

Lex Hortorum, Ο νόμος του κήπου / Ιδιωτική κατοικία στο Ψυχικό

Ο Lex Hortorum, αλλιώς «νόμος του κήπου», αποτελούσε έθιμο στην Ιταλία της Αναγέννησης, με ρίζες στην Αρχαία Ρώμη: οι ιδιοκτήτες παραχωρούσαν δημόσια πρόσβαση στους κήπους τους, οι οποίοι θεωρούνταν τόποι αναψυχής, στοχασμού και φιλοσοφικής συνύπαρξης.

Η ομώνυμη ομαδική έκθεση μεταφέρει αυτή την ιδέα στο σήμερα και ανοίγει στο ευρύ κοινό τον κήπο μιας όμορφης μονοκατοικίας στο Ψυχικό, στρέφοντας εμμέσως την προσοχή στον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα της περιοχής, σε μια εποχή που οι παλιές κατοικίες και οι κήποι τους υποχωρούν μπροστά στη νέα οικοδομική ανάπτυξη. Σε επιμέλεια της Ελένης Κούκου και με τη συμμετοχή 13 καλλιτέχνιδων και καλλιτεχνικών σχημάτων (Anthromorph, Κατερίνα Ζαχαροπούλου, Μαλβίνα Παναγιωτίδη κ.ά.), τα έργα απλώνονται στον κήπο και συνομιλούν με τα δέντρα, το χώμα και τα στοιχεία της οικίας του ’50, δημιουργώντας έτσι μια έκθεση που ανακαλύπτεις ενώ περπατάς.

30/9–1/11
Τετ. & Κυρ.: 18:00–21:00
Διεύθυνση: Ανθέων 15, Ψυχικό
Είσοδος ελεύθερη

Elina Belou: Life of a sunflower

Μοιάζουν αρχικά με γνώριμα αγγεία, αλλά όσο τα παρατηρείς τόσο απομακρύνονται από την ιδέα του χρηστικού αντικειμένου και αποκτούν μια αυτόνομη, σχεδόν ανθρωπόμορφη διάσταση. Διακρίνεις οργανικές καμπύλες, λαιμούς και άκρα στο σώμα τους, ενώ παράλληλα φέρουν πάνω τους λουλούδια, κλαδιά και άλλα φυσικά στοιχεία.

Η Γαλλίδα Elina Belou δημιουργεί με αυτόν τον τρόπο ολόκληρες «οικογένειες». Μετά τη συμμετοχή της στη Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής στη Ρόδο, η εικαστικός υπογράφει την πρώτη της ατομική έκθεση στην ιστορική γκαλερί Bernier/Eliades, αποκαλύπτοντας τον κόσμο της. Μεγαλωμένη στα Πυρηναία και επηρεασμένη από τους κύκλους της φύσης, αντιμετωπίζει τα αγγεία σαν ζωντανά σώματα. Τα κομψά έργα της παραπέμπουν την ίδια στιγμή σε αναθήματα, τελετουργίες και βωμούς, με μια σκόπιμα ανοιχτή προσέγγιση που αφήνει τον θεατή να δώσει τη δική του ερμηνεία.

1/10-17/11
Τρ.-Παρ.: 11:00-18:30, Σάβ.: 12:00-16:00
Είσοδος ελεύθερη

Tishan Hsu: New Work (2026) / The Intermission

Συνεχίζοντας το μοντέλο συνεργασίας με κορυφαίες γκαλερί του εξωτερικού για ατομικές παρουσιάσεις περιζήτητων καλλιτεχνών, το The Intermission φέρνει τον Tishan Hsu από τη Βοστώνη – έναν καλλιτέχνη που εξερευνά τα θολά όρια ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνολογία πολύ πριν γίνει κουλ.

Τη δεκαετία του ’80, υπήρξε από τους πρώτους Κινεζο-Αμερικανούς που γνώρισαν επιτυχία στη σκηνή της Νέας Υόρκης, συνδυάζοντας ζωγραφική και γλυπτική σε έργα όπου τα ανθρώπινα σώματα μετατρέπονταν σε τεχνολογικά υβρίδια. Τη δεκαετία του 2000, υπήρξε από τους πρώτους που ενέταξαν στην πρακτική τους το Photoshop, ενώ σήμερα συνεχίζει την έρευνά του με τη χρήση εικόνων από Τεχνητή Νοημοσύνη, τις οποίες επεξεργάζεται και μετασχηματίζει στη συνέχεια ο ίδιος, με τρόπο που να τονίζει ακόμη περισσότερο τα δυσδιάκριτα όρια μεταξύ εικονικής και αληθινής πραγματικότητας.

Αυτή την πρόσφατη ενότητα έργων πρόκειται να φιλοξενήσει η γκαλερί του Πειραιά.

1/10-19/12
Τετ.-Σάβ.: 12:00-20:00
Είσοδος ελεύθερη

Kylie Manning: Υπό νεφελώδη ουρανό / Ίδρυμα Θεοχαράκη

Δουλεύει με τη σχολαστικότητα των μεγάλων ζωγράφων του 19ου αιώνα: αφού τεντώσει τις λινές επιφάνειες, απλώνει το υπόστρωμα με διαδοχικές στρώσεις, τις οποίες τρίβει μία προς μία, έπειτα προσθέτει τις χρωστικές με τα χέρια της και, όσο η επιφάνεια παραμένει νωπή, σκουπίζει με πανί. Επανέρχεται με «γεμάτα» πινέλα για τις λεπτομέρειες και στο ενδιάμεσο περνάει ξανά στρώσεις από ειδικά έλαια, προσδίδοντας έτσι μια αίσθηση λάμψης στη σύνθεση, σαν να αναδύονται οι μορφές μέσα από το φως.

Και με αυτή τη διαδικασία προκύπτουν τα φανταστικά ζωγραφικά έργα της Αμερικανίδας Kylie Manning. Μεγαλωμένη ανάμεσα στις παγωμένες ακτές της Αλάσκας και τα ηλιοκαμένα τοπία του Μεξικού, η Manning μεταφέρει στη ζωγραφική της τη μνήμη διαφορετικών γεωγραφιών, με βασικούς άξονες το φως, τον χρόνο, το κλίμα και τη μνήμη. Ανθρώπινες μορφές αναδύονται και χάνονται μέσα σε αυτά τα πολυεπίπεδα ζωγραφικά πεδία, αιχμαλωτίζοντας το βλέμμα του θεατή. Στην πρώτη (θεσμική) ατομική έκθεση της ζωγράφου στη χώρα, συγκεντρώνονται έργα που δημιουργήθηκαν ειδικά για την Αθήνα, μαζί με έργα από την Pace Gallery και ιδιωτικές συλλογές, σε επιμέλεια του Άκη Κόκκινου (ιδρυτή του οργανισμού DEO στη Χίο).

6/10-21/2
Δευ.-Τετ. & Παρ.-Κυρ.: 10:00-18:00, Πέμ.: 10:00-20:00
Εισιτήριο: 10€

Αλέκος Λεβίδης: Ζωγραφική 1961–2026. Δια βίου παιχνίδι / Μουσείο Μπενάκη – Πειραιώς

Είναι η ώρα για την, όπως έγραφε ο Μάνος Στεφανίδης, «καθυστερημένη δικαίωση» του Αλέκου Λεβίδη – έναν από τους τελευταίους σπουδαίους παραστατικούς ζωγράφους της χώρας, ακούραστο εργάτη των ακρυλικών και των λαδιών σε μια εποχή που η παραστατική ζωγραφική συχνά αντιμετωπιζόταν ως κατάλοιπο μιας ξεχασμένης εποχής.

Όπως εξηγεί, από μικρό παιδί η ζωγραφική ήταν για τον ίδιο μια διαδικασία που, όπως κάθε ώρα παιχνιδιού για τα παιδιά, απαιτούσε προσήλωση, δημιουργική φαντασία και επιμονή, ενώ του προσέφερε βαθιά και γόνιμη απόλαυση. Αυτή η δημιουργική εσωστρέφεια, που οδηγεί στη μέθεξη, δεν έπαψε να συντροφεύει τον Λεβίδη. Έγινε ένα παιχνίδι διά βίου – ένα παιχνίδι όπου συνενώνονταν ρεαλιστικές μορφές για να δημιουργήσουν μη-ρεαλιστικές, συχνά μυθολογικές ή ιστορικές συνθέσεις, σε ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα, όπου η ιστορία, η μνήμη, ο μύθος και το παρόν συνυπάρχουν.

Στην πολυαναμενόμενη αναδρομική έκθεση του Αλέκου Λεβίδη στο Μπενάκη, μια έκθεση που επιμελείται ο ίδιος σε συνεργασία με τη Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη, πρόκειται να παρουσιαστούν περισσότερα από πεντακόσια (500!) έργα, φιλοτεχνημένα από τα νεανικά του χρόνια μέχρι σήμερα.

Μουσείο Μπενάκη – Πειραιώς 138
8/10–14/2
Πέμ.: 10:00–18:00, Παρ.–Σάβ.: 10:00–22:00, Κυρ.: 10:00–18:00
Εισιτήριο: 9 €, μειωμένο εισιτήριο: 7€

Δανάη Στράτου: Αφάλες / annexM

Αφιερωμένη στη μνήμη της Άννας Καφέτση, η έκθεση αυτή αποτελεί το ύστατο εγχείρημα στον σχεδιασμό του οποίου συμμετείχε η πρώην διευθύντρια του annexM και ιδρυτική διευθύντρια του ΕΜΣΤ, πριν από τον πρόωρο θάνατό της.

Πρόκειται για μία καινούργια site-specific εγκατάσταση σε εξωτερικό χώρο από τη Δανάη Στράτου που δοκιμάζει τα στεγανά της Δύσης για τον βιολογικό ρυθμό και τη σχέση του ανθρώπου με τις δυνάμεις της φύσης – αντί να τις αντιμάχεται ή να προσπαθεί να τις εξευμενίσει, όπως πασχίζει ο άνθρωπος του δυτικού Κόσμου, το έργο διεκδικεί μια συνθήκη όπου όλα τα στοιχεία (το ορυκτό, το υδάτινο, το ανθρώπινο και το κοσμικό) συνυπάρχουν αρμονικά. Συντονίζονται.

Θα πρωταγωνιστούν τρεις μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις στην Υπηρεσιακή Αυλή του Μεγάρου: ένας ελλειπτικός δίσκος από ακατέργαστο αλάτι, μία φωτογλυπτική εγκατάσταση της Σελήνης, συγχρονισμένη σε πραγματικό χρόνο με τις φάσεις της, και η εγκατάσταση Breathe από τη συλλογή του ΕΜΣΤ (ένα έργο-παραλληλισμός της Στράτου ανάμεσα στην ανθρώπινη αναπνοή και τις φυσικές διεργασίες της Γης). Τη διανοητική άσκηση που προτείνει ολοκληρώνουν δύο γλυπτικές αποδόσεις ενός βότσαλου από τις Αφάλες της Ιθάκης, μία φωτογραφική εγκατάσταση των φάσεων της Σελήνης και ένα ηχοτοπίο με ποιητικά αποσπάσματα της μητέρας της, της γλύπτριας Ελένης Πόταγα.

Μέγαρο Μουσικής – Υπηρεσιακή Αυλή
8/10–31/1
Τρ.–Τετ., Παρ.–Κυρ.: 12:00–20:00, Πέμπτη: 13:00–21:00
Είσοδος ελεύθερη

ΑΜΑΝ ΑΜΑΝ / Tavros & Πνευματική Εστία Νίκαιας

Σε μια εποχή που η Ευρώπη αυστηροποιεί τη μεταναστευτική της πολιτική και μπαίνουν ξανά στο στόχαστρο οι «ξένοι», υπάρχει ένα διεθνές καλλιτεχνικό πρότζεκτ σε εξέλιξη που, αντί για τα σύνορα που χωρίζουν τους λαούς, κοιτάει όσα ενώνουν παλιούς και νέους γείτονες: ιστορίες, μουσικές, μνήμες, γλώσσες και καθημερινές συνήθειες που πέρασαν από τη μία ακτή στην άλλη και, στην πορεία, ενσωματώθηκαν, όπως άλλωστε συμβαίνει από τις απαρχές της ανθρώπινης ιστορίας.

Ο λόγος για το ΑΜΑΝ ΑΜΑΝ, το οποίο αναπτύσσεται σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βερολίνο, Μόναχο, Φρανκφούρτη, Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη, με την ελληνική παρουσία να συντονίζεται από τον μη κερδοσκοπικό χώρο Tavros, σε δύο γειτονιές που έχουν διαμορφωθεί από διαδοχικά κύματα προσφυγικής και μεταναστευτικής εγκατάστασης, τον Ταύρο και τη Νίκαια.

Μέσα από νέες αναθέσεις που δημιουργήθηκαν ειδικά για την έκθεση, οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες (Ζάφος Ξαγοράρης, Larissa Araz, Βαλίνια Σβορώνου, Vartan Avakian, Marina Papazyan κ.ά.) προσεγγίζουν μικροϊστορίες ανθρώπων και κοινοτήτων, για να αναδείξουν όλα αυτά τα σημεία σύνδεσης και τις πολιτισμικές ανταλλαγές που γεννήθηκαν μέσα από τη μετακίνηση. Αλήθεια, πόσα από αυτά ποντάραμε ότι είναι «δικά μας»; Επιμέλεια: Μαρία-Θάλεια Καρρά, Ειρήνη Φουντεδάκη.

9/10-30/1
Τετ.-Παρ.: 16:00-20:00, Σάβ.: 12:00-17:00
Είσοδος ελεύθερη

William Kentridge: Μιμήσου τον ύπνο των λίθων / Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Δεν έχει υπάρξει ξανά αντίστοιχης εμβέλειας συνεργασία για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: ο μεγάλος William Kentridge, μία από τις κορυφαίες φωνές της σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως, με έργα στις συλλογές του MoMA, του Λούβρου, της Tate Modern, της Whitechapel Gallery, με επανειλημμένες συμμετοχές σε Documenta και Μπιενάλε ανά τον κόσμο, ετοιμάζει αυτό το φθινόπωρο «απόβαση» ανάμεσα στους κούρους, τις σφίγγες και τις επιτύμβιες στήλες του Μουσείου.

Αφετηρία της έκθεσης «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων» αποτελεί ο αρχαίος μύθος της καθόδου του Ορφέα στον Κάτω Κόσμο για να επαναφέρει στη ζωή την Ευρυδίκη: ένας μύθος που φέρνει στο προσκήνιο τα διαχρονικά ερωτήματα της απώλειας, της μνήμης και της ίδιας της ζωής.

Η ερμηνεία του William Kentridge αποδίδεται υπαινικτικά πάνω σε μια πομπή από ατσάλινες υβριδικές μορφές (αμέσως μετά την παρουσίασή τους στην πρόσφατη Frieze), μια σειρά από χάρτινες σιλουέτες δέντρων και, για αποκορύφωμα, ένα διόραμα με κινούμενες εικόνες (σήμα κατατεθέν της τέχνης του Kentridge). Να σημειώσουμε ότι το περιεχόμενο της έκθεσης συνομιλεί και ουσιαστικά ολοκληρώνεται με τη νέα παραγωγή του «Ορφέα» του Μοντεβέρντι, σε σκηνοθεσία του ίδιου του Kentridge, που θα παρουσιαστεί στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

30/10-24/1
Τετ.-Δευ.: 08:00-20:00, Τρ.: 13:00-20:00
Εισιτήριο για το μουσείο: 20 €

Belle Époque / Μουσείο Β&Ε Γουλανδρή

Η οικονομία της προσοχής έχει μελετηθεί από τους δημιουργούς πολύ πριν το Instagram και το TikTok.

Για τον κόσμο της Γηραιάς Ηπείρου, πρέπει να ανατρέξουμε στην εποχή του ραγδαίου εκσυγχρονισμού και της πολιτιστικής άνθησης που ακολούθησε μετά τη λήξη του Γαλλοπρωσικού Πολέμου (1871), με επίκεντρο το Παρίσι και τη Δυτική Ευρώπη. Πρόκειται για την περίοδο που αργότερα καθιερώθηκε να αποκαλούμε «Belle Époque», με μία διάθεση νοσταλγίας για την ευημερία που έφερε στα αστικά κέντρα: το ηλεκτρικό ρεύμα, το τηλέφωνο, ο κινηματογράφος, τα αυτοκίνητα, τα πολυκαταστήματα, τα καφέ και τα θέατρα διαμόρφωσαν μια νέα πραγματικότητα, η οποία πολιτισμικά συνοδευόταν από την ανάδυση μιας νέας μαζικής κουλτούρας.

Με τους νέους όρους του θεάματος, η αφίσα εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία επικοινωνίας. Δεν περιείχαν απλώς πληροφορίες – δημιουργούσαν επιθυμίες, διαμόρφωναν πρότυπα και αποτύπωναν τις έντονες, συχνά αντικρουόμενες όψεις της νέας αστικής ζωής. Πειστήρια σήμερα του κλίματος της εποχής, περίπου 90 αφίσες και άλλα έντυπα έργα σημαντικών καλλιτεχνών της εποχής, όπως οι Henri de Toulouse-Lautrec, Alfons Mucha, Théophile-Alexandre Steinlen και Pierre Bonnard, μεταξύ άλλων, θα παρουσιαστούν στο επερχόμενο αφιέρωμα του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή στο παράρτημα της Αθήνας.

Ίδρυμα Β&Ε Γουλανδρή – Μουσείο Αθήνας
31/10–15/2
Τετ.–Πέμ. & Σάβ.–Δευ.: 10:00–18:00, Παρ.: 10:00–20:00
Γενική είσοδος: 10 €, μειωμένο εισιτήριο: 7 €

Hera Büyüktaşcıyan: Rehearsal / ΕΜΣΤ

Για το υπόλοιπο του έτους, από πλευράς ΕΜΣΤ, ανακοινώθηκε μεν μια μικρή παράταση για την επόμενη mega-έκθεση «The Cosmopolitans» (που θα αποτελέσει το επιστέγασμα του νέου θεματικού κύκλου γύρω από τις εξωστρεφείς φωνές της ελληνικής καλλιτεχνικής σκηνής), αλλά στο μεταξύ, για «ζέσταμα», διοργανώνεται ατομική έκθεση στο όνομα της διεθνώς καταξιωμένης (Ελληνο-Αρμένισας) Hera Büyüktaşcıyan, που εδώ και δύο δεκαετίες μετατρέπει ίχνη της ιστορίας σε οπτική ποίηση.

Με συμμετοχές, μεταξύ άλλων, στη Μπιενάλε της Βενετίας και την Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης, εκθέσεις στην Tate Modern και το New Museum, αλλά και βραβευμένη με το Emerging Artist Prize στη Μπιενάλε του Τορόντο (2019), η Hera Büyüktaşcıyan έχει ξεχωρίσει για τον τρόπο με τον οποίο ανασύρει αθέατες ιστορίες από την ευρύτερη περιοχή της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εφαρμόζει εκτενή ιστορική έρευνα, ανιχνεύει ίχνη σαν αρχαιολόγος και έπειτα τα μεταπλάθει σε εντυπωσιακές εγκαταστάσεις, μέσα από τις οποίες κάνει ορατές ιστορίες και μνήμες που έχουν αποσιωπηθεί ή χαθεί.

Από 10/12
Τρ.-Τετ. & Παρ.: 11:00-19:00, Πέμ.: 11:00-22:00, Σάβ.-Κυρ.: 11:00-19:00
Εισιτήριο: 10€

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ