Τα γλωσσικά παιχνίδια της Barbara Kruger για πρώτη φορά στην Ελλάδα
- 29 ΑΠΡ 2026
Ποια είναι τα μηνύματα που έχει να αφήσει στο «εδώ» και «τώρα» η γυναίκα που έχτισε τον μύθο της κάνοντας τέχνη που είναι «απειλή για το μάτι»; Η γυναίκα που υπονόμευσε το λαμπρό αμερικάνικο όνειρο στο απόγειο του καπιταλισμού (με έργα όπως το Shop Therefore I Am) και έδωσε φωνή στη γυναικεία χειραφέτηση με το πόστερ «το σώμα σου είναι πεδίο μάχης» που είχε τοιχοκολλήσει μια νύχτα του 1989 στους δρόμους της Νέας Υόρκης και εξελίχθηκε σε παγκόσμιο σύμβολο για τον φεμινιστικό αγώνα;
Τόσες δεκαετίες αργότερα και η τέχνη της Barbara Kruger έχει τον ίδιο σκοπό: να λειτουργεί σαν σπίθα που πυροδοτεί αντιδράσεις, όχι σε κάποιο εξειδικευμένο κοινό που επισκέπτεται με τα καλά του τις γκαλερί, αλλά στον απλό random κόσμο που κινείται στην πόλη πηγαίνοντας ή γυρνώντας π.χ. από τη δουλειά του.
Το στοίχημα πέτυχε, από αυτή την άποψη.
Μπροστά στα (δεκατρία) νέα μεγάλης κλίμακας έργα τα οποία δημιούργησε η εμβληματική Kruger συγκεκριμένα για το αθηναϊκό κοινό και την πρώτη στα χρονικά παρουσίαση της ίδιας στην Ελλάδα (ομολογουμένως, μία από τις πολυαναμενόμενες εκθέσεις της θερινής σεζόν), καλείσαι να εγκαταλείψεις τις παραδεδομένες βεβαιότητες και τις σταθερές για το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας, αφήνοντας ελεύθερη τη φαντασία σου.
Γραμμένα στα ελληνικά από στρατηγική επιλογή της ίδιας, τα μηνύματα παίζουν με εννοιακά δίπολα.
Τι σημαίνει «αλήθεια» και τι «μύθος» και πώς οι δύο κάποτε αντιθετικές έννοιες έχουν γίνει σήμερα ανταλλάξιμες, στην εποχή των fake news; Γιατί η «εγρήγορση» μπορεί να ταυτίζεται με τον «ύπνο», σε μια κοινωνία που έχει διαμορφωθεί με πρότυπο την ακούραστη παραγωγικότητα και την διαρκή εξέλιξη σε επίπεδο επαγγελματικό και κοινωνικού στάτους; Πώς το «τώρα» είναι «τότε» και το «σωστό» είναι «λάθος»;
Σημείωση: Σωστές και λάθος απαντήσεις – μόνο χώρος για διαφορετικές ερμηνείες και συζητήσεις μέχρι να δύσει ο ήλιος, κάτω απ’ τα ελαιόδεντρα στην Εσπλανάδα όπου στήθηκε το μεγαλύτερο μέρος της έκθεσης Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση) στο ΚΠΙΣΝ.
Μέσα στο μεσογειακό τοπίο του Πάρκου στα αριστερά από το Κανάλι, τα έργα υπαγορεύουν σιωπηλά μια στάση. Τυπωμένα σε πράσινο και λευκό φόντο (αντί του κόκκινου που αποτέλεσε trademark για την αιχμηρή τέχνη της τις προηγούμενες δεκαετίες) τραβούν απευθείας το μάτι – χωρίς βέβαια να το «απειλούν» όπως έκαναν παλιότερα έργα της. Δίνουν τη σπίθα για στοχασμό.
Όπως σχολίασε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου η Έλλη Ανδριοπούλου, διευθύνουσα σύμβουλος του ΚΠΙΣΝ, «τα έργα της Barbara Kruger μάς καλούν να σταθούμε και να επανεξετάσουμε έννοιες που βρίσκονται στον πυρήνα της συλλογικής μας ύπαρξης – την εξουσία, την ταυτότητα, τη συναίνεση, τη δημοκρατία». Έννοιες διαχρονικές αλλά και επίκαιρες, με διαφορετικές προεκτάσεις, ανάλογα με τα βιώματα και τις προσλαμβάνουσες του κάθε ατόμου.
«Αφήνουν χώρο να σκεφτούμε ποιος μιλάει, ποιος ακούγεται και πώς διαμορφώνονται ευρύτερα οι σχέσεις εξουσίας στον δημόσιο χώρο», όπως σχολίασε η Γαβριέλλα Τριανταφύλλη. διευθύντρια καλλιτεχνικού προγραμματισμού και παραγωγής στο ΚΠΙΣΝ.
Την παράσταση κλέβει αναμφίβολα το κολοσσιαίο “mural” που έχει ντύσει τον πλαϊνό τοίχο της Εθνικής Βιβλιοθήκης, απέναντι – ένα έργο το οποίο ξεπερνά τα 90 μ. σε μήκος και (όπως μετέφεραν εκπρόσωποι της ομάδας παραγωγής) υπήρξε κατασκευαστικά ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα, με χρήση αντίβαρων και ενός τεράστιου μεταλλικού σκελετού που παραμένει αόρατος στο τελικό αποτέλεσμα.
Από απόσταση αναγνωρίζεις τι γράφει: «Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση», περιλαμβάνοντας από κάτω μια σειρά ιμότζι.
Διάφορες σκέψεις έρχονται στο μυαλό, μπροστά σε αυτό το αιχμηρό μήνυμα. Η περηφάνια του έθνους οδηγεί συχνά σε υποτίμηση άλλων λαών. Και ατομικά η περηφάνια, όποτε φτάνει σε αλαζονεία, πατάει στη μείωση των υπολοίπων – δεν μπορείς να είσαι ανώτερος, εάν δεν υπάρχει κατώτερος.
«Αυτό που προσπαθεί η Kruger είναι να μας προειδοποιήσει και να μας ενθαρρύνει να εστιάσουμε την προσοχή μας σε μια συγκεκριμένη στιγμή, ένα συγκεκριμένο γεγονός», όπως σχολιάζει η επιμελήτρια της έκθεσης Κατερίνα Σταθοπούλου «τη λεπτή γραμμή που χωρίζει τελικά την περηφάνια από την υποτίμηση και την αλαζονεία – μια μάχη συνεχόμενη όχι μόνο στην Αμερική, αλλά και παγκοσμίως».
Το ενδιαφέρον είναι ότι όσο περνάς χρόνο μπροστά στα έργα και τα εννοιολογικά δίπολα, τόσο αρνείται το μυαλό να σταματήσει να εφευρίσκει νέους παιγνιώδεις αφορισμούς όπως αυτούς που σκέφτεται η Kruger. Όπως είπαμε, το στοίχημα πέτυχε: σαν σπίθα που πυροδοτεί αντιδράσεις.
***
ΙΝΦΟ
Barbara Kruger
Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση)
28 Απριλίου-1 Νοεμβρίου
Είσοδος ελεύθερη.
Πληροφορίες εδώ.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.