Τίποτα δεν ξεκινά από το μηδέν: Η αλήθεια της Παλαιστίνης στη μεγάλη οθόνη

Όπως τίποτα δεν προκύπτει εκ του μηδενός, έτσι και το αποκορύφωμα του τρόμου που βιώνουν σήμερα οι Παλαιστίνιοι με τη συνεχιζόμενη γενοκτονία από το Ισραήλ δεν εμφανίστηκε από το πουθενά, και ούτε βέβαια από την τρομοκρατική ενέργεια της 7ης Οκτωβρίου, όπως επιμένει το καθεστώς Νετανιάχου.

Για να σκιαγραφήσουμε έστω αδρά την πολύπαθη ιστορία του παλαιστινιακού λαού, θα πρέπει να ανατρέξουμε έναν ολόκληρο αιώνα, ξεκινώντας μάλλον από τα χρόνια της αποικιοκρατίας των Βρετανών, τότε που η εικόνα της Δύσης για την Παλαιστίνη διαμορφωνόταν ουσιαστικά μέσα από το βλέμμα εκείνων που την κυβερνούσαν, όπως μεταφέρει το συγκινητικό ντοκιμαντέρ Partition της Diana Allan.

Πρέπει να σταθούμε αναπόφευκτα στη Νάκμπα του 1948 και στο μεγάλο τραύμα του πρώτου μαζικού εκτοπισμού που βίωσαν οι Παλαιστίνιοι με τον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο που ξέσπασε μετά την ίδρυση του Ισραήλ. Το τραύμα αυτό που μένει ανεπούλωτο, τόσο για τους 750.000+ ανθρώπους που έγιναν πρόσφυγες καταφεύγοντας στη Δυτική Όχθη, στη Γάζα, στην Ιορδανία, στον Λίβανο, στη Συρία κ.ά. (όπως αποτυπώνει το Haifa του Rashid Masharawi), αλλά και για όσους έμειναν πίσω, όπως μεταφέρει στο αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ The Time That Remains ο Elia Suleiman).

Τότε είναι που ιδρύεται η UNRWA από τον ΟΗΕ, ως ένας έκτακτος μηχανισμός για την παροχή άμεσης βοήθειας στους πρόσφυγες. Εβδομήντα πέντε χρόνια αργότερα, ο οργανισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μέρος της ζωής εκατομμυρίων Παλαιστινίων – ένα ιστορικό παράδοξο που βρίσκεται στον πυρήνα του UNRWA, 75 Χρόνια Προσωρινής Ιστορίας των Lyana Saleh και Nicolas Wadimoff.

Παράλληλα, θα πρέπει να ανατρέξουμε στον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967 και στην ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης που συνεχίζεται μέχρι σήμερα (μια πραγματικότητα που αποτυπώνει χαρακτηριστικά το Private του Saverio Costanzo), έπειτα στη δεκαετία του 1990 και τις προσδοκίες που γεννήθηκαν γύρω από την ειρηνευτική διαδικασία και τελικά διαψεύστηκαν (όπως βλέπουμε στο Chronicle of a Disappearance του Elia Suleiman) και κάπως έτσι να φτάσουμε από γενιά σε γενιά στο σήμερα, σε μια συνθήκη όπου εκκρεμότητες του παρελθόντος εξακολουθούν να διαμορφώνουν το παρόν των Παλαιστινίων.

Όλα αυτά, μπροστά στη μεγάλη οθόνη, με το Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας.

Τρεις χώροι της πόλης, ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στη μνήμη

Για πέμπτη χρονιά και ενώ στη Λωρίδα της Γάζας στερεύουν τα αποθέματα, το Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας επιστρέφει και εκπέμπει την αλήθεια ενός πολύπαθου λαού, πέρα από τις «αθώες» απαγορεύσεις των αλγορίθμων. Μάλιστα, η φετινή διοργάνωση σημειώνεται σε μια ιδιαίτερη συγκυρία, όσο το συγκλονιστικό Naza σπάει διεθνώς τα ταμεία.

Τρεις χώροι της πόλης στηρίζουν το κινηματογραφικό εγχείρημα: ο κινηματογράφος Τριανόν, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης φιλοξενούν ένα πρόγραμμα το οποίο ξεπερνά τη συνηθισμένη λογική ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ: Προβολές, αφιερώματα, αρχειακό υλικό, συζητήσεις, ποίηση και ζωντανή μουσική συνθέτουν ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να κοιτάξει την Παλαιστίνη όχι ως μια αποκομμένη από το παρελθόν επικαιρότητα, αλλά ως μια ιστορία που συνεχίζεται.

Γιατί, όπως λέει και το φετινό μότο, «Nothing comes from nothing»: τίποτα δεν ξεκινά από το μηδέν.

Πρόκειται για μια φράση που λειτουργεί σχεδόν σαν οδηγός για ολόκληρο το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας: τι κληρονομούμε, τι επιβιώνει, τι εξαφανίζεται και τι αλλάζει όταν μια ιστορία περνά από τη μία γενιά στην επόμενη. Όπως φαίνεται και από τις ταινίες και τα ντοκιμαντέρ που αναφέραμε παραπάνω (όλα είναι μέρος του φεστιβάλ), κεντρική θέση στο περιεχόμενο της φετινής έκδοσης κατέχει το αρχείο, η οικογένεια, ο εκτοπισμός, η αίσθηση του ανήκειν και η ίδια η διαδικασία της μνήμης.

***

Από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου. Πλήρες πρόγραμμα και εισιτήρια εδώ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ