Στη Φιλοθέη και το Ψυχικό οι κάτοικοι καταγράφουν την αρχιτεκτονική τους ιστορία
- 9 ΦΕΒ 2026
Κάθε Παρασκευή, οι αναμνήσεις ζωντανεύουν από τα χείλη των παλιών κατοίκων στην κεντρική πλατεία του Ψυχικού. Συνταξιούχοι τραπεζικοί υπάλληλοι και απόγονοι προσφύγων από τη Μικρά Ασία ανασύρουν πληροφορίες και γεγονότα από το καταπράσινο upper class προάστιο όπου συναντήθηκαν πριν δεκαετίες οι ζωές τους, με επίκεντρο των αφηγήσεων τα πολλά ιστορικά κτίρια τα οποία έχουν σημαδέψει την ταυτότητα της περιοχής, όσο και την ταυτότητα των ίδιων.
Κάθε κτίριο αφηγείται από μια διαφορετική συναρπαστική ιστορία, ένα κομμάτι από το μακρύ παρελθόν της περιοχής, αρκεί να υπάρχει το κατάλληλο αυτί για να την ακούσει.
Τι συμβαίνει; Σε μια εποχή που οι επενδύσεις στο real estate και το ελλιπές θεσμικό πλαίσιο για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αφήνουν μετέωρα όσα ιστορικά κτίρια δεν έχουν κριθεί διατηρητέα, με κίνδυνο να κατεδαφιστούν ανά πάσα στιγμή μόλις βρεθεί «ευκαιρία», ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού προσπαθεί να προλάβει την κατάσταση, προτού να είναι αργά και τα αποτελέσματα αμετάκλητα, όπως δυστυχώς έχει συμβεί με χιλιάδες σπουδαία οικοδομήματα του μοντερνισμού μετά την πανδημία.
Με άλλα λόγια, ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού έχει συνάψει συνεργασία με την εξειδικευμένη ομάδα της Monumenta και τις τρέχουσες εβδομάδες υλοποιεί ένα εκτενές πρόγραμμα καταγραφής της αρχιτεκτονικής του κληρονομιάς, αποτελώντας τον πρώτο δήμο που έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα σε αυτή την πρωτοβουλία. «Στόχος, σε πρώτη φάση, είναι η καταγραφή και η δημιουργία [ενός πλήρους] αρχείου και σε δεύτερη φάση το τι ενέργειες μπορούμε να κάνουμε για την προστασία και την ανάδειξη [των ιστορικών κτιρίων]», δήλωσε η δημοτική Αρχή.
Στα όρια του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού, εντοπίζονται ουσιαστικά τρεις διακριτές περιοχές, με διαφορετικό DNA και ιστορία, απ’ όπου θα περάσει σταδιακά η ομάδα της Monumenta, συλλέγοντας προφορικές ιστορίες και αποτυπώνοντας τα κτίρια τα οποία ανεγέρθηκαν ανάμεσα στο 1924 και το 1970.
Είναι το Ψυχικό το οποίο αποτελεί μία από τις πρώτες περιοχές που οικοδομήκαν πέριξ του κέντρου της πρωτεύουσας με βάση τα αγγλικά πρότυπα των κηπουπόλεων, είναι ακολούθως η Φιλοθέη της οποίας η προνομιούχα ταυτότητα ανάγεται στο γεγονός ότι οικοδομήθηκε για να στεγάσει τους υπαλλήλους της Εθνικής Τράπεζας (με τη συμβολή αρχιτεκτόνων όπως οι Αριστοτέλης Ζάχος, Κίμωνας Λάσκαρης, Δημήτρης Πικιώνης) και τέλος το Νέο Ψυχικό το οποίο δημιουργήθηκε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και το μείζον πρόβλημα στέγασης στην πρωτεύουσα, με την ταυτότητα του προσφυγικού συνοικισμού.
Καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για τρία παραδείγματα που διέγραψαν παράλληλες πορείες, με περίπου ίδιο σημείο εκκίνησης και δυστυχώς ανάλογα επίφοβη κατάληξη: να διαγραφούν σπουδαία ίχνη της ιστορίας τους με τις κατεδαφίσεις, χωρίς μέριμνα για το αν θα έπρεπε πρώτα να αξιολογηθούν να κριθούν διατηρητέα.
Το σενάριο δεν είναι φανταστικό, είναι πραγματικό.
Όπως μετέφερε η δημοτική Αρχή σε δημοσιογραφικά Μέσα, τα τελευταία χρόνια έχουν μετρήσει πάνω από 200 κατεδαφίσεις στον Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού. Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν κομψές μονοκατοικίες του Μεσοπολέμου που θυσιάστηκαν, δίνοντας τη θέση τους σε πανομοιότυπες, σύγχρονου design πολυκατοικίες με σκοπό το κέρδος και τη μεγιστοποίηση της επενδυτικής απόδοσης των ακινήτων στον καιρό της υψηλής στεγαστικής ζήτησης. Παρότι έτσι αυξάνεται το τσιμέντο σε μία ήδη κορεσμένη πρωτεύουσα, παρότι έτσι χάνεται η αρχιτεκτονική κληρονομιά.
Το ερευνητικό πρόγραμμα καταγραφής αποτελεί μια προσπάθεια αναχαίτισης αυτής της εξέλιξης από πλευράς της τοπικής αυτοδιοίκησης (ελπίζουμε να ακολουθήσουν και άλλοι δήμοι το παράδειγμα), τη στιγμή μάλιστα που η κεντρική κυβέρνηση κινείται καταφανώς εναντίον τους και ενάντια στην ως τώρα δικαιοδοσία τους επί του κτιριακού αποθέματος, αφαιρώντας από εκείνους τις πολεοδομίες. Πού θα οδηγήσει άραγε αυτή νέα εποχή ταχείας ανοικοδόμησης της πρωτεύουσας εφόσον παραμείνει ανεξέλεγκτη, αν όχι σε μια επιδείνωση των ήδη γνωστών προβλημάτων της πόλης;
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.