Στην Terra Kota, η κεραμίστρια Κωνσταντίνα Παπαδημητρίου προτιμά να βλέπει ήρεμα χέρια από τέλεια έργα

Το 9:00-17:00 μπορεί να έχει περαστεί ως κάτι νορμάλ, αλλά δεν είναι. Ακριβώς όπως και στα εφηβικά χρόνια, όταν πλησιάζει το σχόλασμα, μαθητές και μαθήτριες που η ζωή μεταμόρφωσε σε εργαζόμενους και εργαζόμενες, γίνονται καπνός. Στο διάστημα που μεσολαβεί, από τις 17.00 μέχρι τις 9.00, αναζητούν, μάλλον μάταια, τη χαμένη ανεμελιά.

Κάποιες φορές, τη βρίσκουν να κάθεται σιωπηλά μέσα σε μαθήματα κεραμικής, μουσικών οργάνων, αθλημάτων κι άλλων σχολικών μαθημάτων στο σχολείο που η ενηλικίωση βαφτίζει χόμπι.

Η Κωνσταντίνα Παπαδημητρίου δεν ήθελε να υπεραναλύει στη ζωή της κάτι προλόγους σαν τον παραπάνω και προτίμησε να περάσει απευθείας στην επόμενη παράγραφο. Στο κυρίως θέμα, πρωταγωνιστής ήταν ο πηλός, μια ιστορία που ξεκίνησε από σπόντα, σε ένα μάθημα επιλογής στην Αρχιτεκτονική σχολή. Μπήκε στην αίθουσα με μικρή καθυστέρηση, κρατώντας ένα φρέντο εσπρέσο στο χέρι. Μπορεί να απολογήθηκε για την αργοπορία, αλλά τελικά, είχε φτάσει πάνω στην ώρα.

Δεκαέξι σεζόν μετά, συνέβησαν πολλά και διάφορα. Στυλοβάτες και σταθεροί πυλώνες, οικογένεια και φίλοι, που της έδεσαν απαλά και προσεκτικά την ζώνη ασφαλείας όταν ο δρόμος έγινε ανώμαλος. Όταν επέστρεψε στην άσφαλτο, συνειδητοποίησε πως η δική της λεωφόρος είναι φτιαγμένη από πηλό. Και κάπως έτσι, εγένετο Terra Kota. Καμιά φορά, πρέπει να σπάσεις αυγά για να δεις φανταστικά πλάσματα να βγαίνουν από μέσα.

Μας φιλοξένησε στον χώρο της και διηγήθηκε στο OneMan την ιστορία της στον κόσμο της κεραμικής, μίλησε για το καμίνι στην Terra Kota που θέλει να σε βγάλει από το καμίνι της πόλης και υπενθύμισε ότι τα ήρεμα χέρια είναι πιο σημαντικά από τα τέλεια έργα.

Choose Life

Η απογοήτευσή μου με το τι σπούδασα και ότι ο υπολογιστής ήταν το μόνο μέσο. Με άγχωνε πολύ να βρίσκομαι σε ένα περιβάλλον γραφείου. Το θάρρος για να βρω τον πρώτο μου χώρο, μου τον έδωσε μια περιπέτεια υγείας που είχα.

Με έκανε να αντιληφθώ πολύ καλύτερα το ποια είμαι, τους ανθρώπους που θέλω να έχω στη ζωή μου και το τι με κάνει χαρούμενη γενικώς. Είναι αστείο αλλά έφτασα στο σημείο να λέω ευτυχώς που είχα την οικογένεια που έχω, γονείς και αδερφός ήταν μαζί μου, πηλός.

Είχα τελειώσει το μεταπτυχιακό μου, έφυγα από το γραφείο που ήμουν και άνοιξα τον πρώτο χώρο. Έλεγα ποιο ήταν το χειρότερο, να μη μπορώ να βιοποριστώ. Εντάξει, έλεγα Κωνσταντίνα, δεν βγαίνεις, θα κάνεις κάτι άλλο. Θα κρατούσα τον πηλό, είναι ένα στοιχείο που δε θα φύγει ποτέ, με ακολουθεί από το 2010, στη σχολή μου.

Ήταν μάθημα επιλογής και με έσωσε. Από αρχιτεκτονική 1,2,3, AutoCAD και υπολογιστές, όλοι ήταν καλοί και κυνηγούσαν το καλύτερο σχέδιο. Εγώ έλεγα, λίγο μακέτα δεν θα κάνουμε; Από παιδάκι είχα δυσκολία να συγκεντρωθώ με το διάβασμα. Έπαιρνα πλαστελίνες και πολυμερικό πηλό και έκανα κατασκευούλες. Πώς κατάφερα και το έκανα δουλειά, απορώ και εγώ με την τύχη μου. Είναι και θέμα τύχης.

Και το όνομα αυτού, Terra Kota

Όταν ήμουν 18, είχα ακούσει ένα τραγούδι που έλεγε “We was like Mork & Mindy, I told her I was from space, and this girl believe me”. Περιέγραφε το πώς σε μια σχέση όταν είσαι ερωτευμένος, ακόμα και να αναφέρεις ότι είσαι εξωγήινος, θα γίνει πιστευτό. Και είναι και οκέι.

Έψαξα και βρήκα ότι ήταν μια πολύ παλιά σειρά στην οποία έπαιζε ο Robin Williams στα νιάτα του και ήταν εξωγήινος, είχε κατέβει με ένα διαστημόπλοιο που έμοιαζε με ραγισμένο αυγό και άνοιγε και μέσα από κάτι σπασμένο, βγήκε ο έρωτας της ζωής του, παρότι εξωγήινος ήταν ο μόνος που την κατάλαβε ποτέ.

Μου αρέσει το παιχνίδι και η σύνδεση με την κότα και το αυγό, αλλά το ραγισμένο αυγό έχει να κάνει καθαρά με αυτό το τραγούδι κι αυτή τη σειρά και γιατί μέσα από κάτι σπασμένο μπορεί να προκύψει κάτι φανταστικό. Το τραγούδι είναι των Blakroc, για την ιστορία. Και λέγεται “Tellin’ Me Things”.

Όταν δημιουργώ, είτε γυαλώνω, είτε κι όταν καθαρίζω το χώρο, έχει πολύ λάντζα η κατάσταση, δεν έχω άγχος ποτέ. Ούτε λέω, τώρα θα πέσει. Αυτά που με αγχώνουν πιο πολύ είναι αν περνάει καλά ο μαθητής, αν τα εξηγώ καλά, αν αργώ τις παραγγελίες. Σε συνάρτηση με τον πηλό, δεν υπάρχει άγχος, με ηρεμεί και με γειώνει, πώς αλλιώς, γη είναι.

Έχω μεγάλη χαρά να βλέπω την εξέλιξή τους. Μαθητές με ζόρικα χέρια που έχουν μεγάλη εξέλιξη. Όταν βγαίνει κάτι όμορφο δικό τους από το καμίνι, παίρνεις μεγάλη ικανοποίηση.

Εν αρχή ην το Χάος. Περίπου

Για να σταθείς οικονομικά στα καλλιτεχνικά στη χώρα, χρειάζεται είτε ένα μπάτζετ από οικογένεια, στα 25 μου δούλευα, έβγαζα κάποια χρήματα αλλά δε μπορούσα να τα στηρίξω όλα μόνη. Δίνεις και περιμένεις να σου δώσει πίσω. Πέρασαν δύο χρόνια που έμπαινα μέσα.

Μετά για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα ήμουν ίσα βάρκα ίσα πανιά και έχουμε πέντε χρόνια τώρα που μπορώ με χαρά να πω ότι βιοπορίζομαι από αυτό. Δε μπορείς να εφησυχαστείς και να πεις ότι θα κάνω την τέχνη μου, ήρεμα. Είναι πολυτέλεια να το πιστεύεις. Κάνω 4 μαθήματα την εβδομάδα, σε γεμίζει και σε αδειάζει ταυτόχρονα. Κάνεις χονδρικές, τα πάντα. Τα κάνω όλα. Μέχρι να σταθείς στα πόδια σου.

Η μεγαλύτερη μου δυσκολία είναι να μανατζάρω τον εαυτό μου. Όλα είναι κινητό ρε γαμώτο, Tik Tok και Instagram, είναι μακριά από μένα, καταλαβαίνω ότι όταν το πλησιάζω στρεσάρομαι και με αρρωσταίνει. Το μόνο που με στεναχωρεί είναι πως αν ένα «καλό» Tik Toker, σε κάνει και καλό καλλιτέχνη.

Μπορείς να τα κάνεις και τα δύο καλά, δεν λέω. Εγώ δεν είμαι καλή στα σόσιαλ. Μου φαίνεται λίγο περίεργο να γίνονται όλα εμπορικά, από τις προσωπικές στιγμές μέχρι την δουλειά. Θέλω να πιστεύω ότι όλοι οι καλλιτέχνες θα μπορούν να έχουν δουλειά και θεωρώ ότι θα βρουν το εργαστήρι που τους ταιριάζει.

Είμαι τυχερή για τους μαθητές και τις μαθήτριες που έχω. Έκανα και φίλους μέσα από την δουλειά, είναι σημαντικό για μένα. Στην Αθήνα είναι πολύ εύκολο να κλειστείς και είναι πολύ ωραίο να μπορώ να κοινωνικοποιούμαι την ώρα της δουλειάς. Με συγκινεί.

Πηλός θα πει υπομονή

Παρατηρώ πολύ τον κόσμο. Από τα χέρια του άλλου μπορείς να καταλάβεις πολλά. Είναι φοβερό το πόσες προσδοκίες έρχονται μαζί με την ενηλικίωσή μας. Όταν ήμασταν παιδιά, δεν το είχαμε αυτό. Δε μας ένοιαζε αν θα πέσει κάτι, μόνο η διαδικασία.

Το λέω αυτό στα μαθήματα, πέτα το, ζωγράφισέ το όπως θέλεις. Μικροί, κάναμε ό,τι μας κατέβει στο κεφάλι, μαθαίναμε κιθάρα, μπάσκετ, εγώ πήγαινα πισίνα. Έρχονται μαθητές και λένε είμαστε άσχετοι, να το ξέρεις. Φοβάσαι την αποτυχία γιατί έχεις μάθει να κρίνεσαι, από δουλειές και εργοδότες.

Αν έστω και λίγο προσφέρω στον κόσμο αυτό που νιώθω για τον πηλό, είναι σημαντικό ρε γαμώτο. Πραγματικά αφήνεσαι, δεν αντιλαμβάνεσαι πώς περνούν τρεις ώρες. Αφοσιώνονται στον εαυτό τους. Χαίρομαι πολύ όταν ξεχνούν το κινητό και δεν κοιτάζουν ρολόγια.

Αυτό πρέπει να κάτσει ούτως ή άλλως. Τα δύο καμίνια που χρειάζεται ένα αντικείμενο για να βγει, είναι στις 4 μέρες. Πρέπει να σεβαστείς την χημεία του πράγματος, σου δίνει τους χρόνους του, με γοητεύει αυτό. Ποτέ δεν ξέρεις ακριβώς. Φτιάχνω κάποια γυαλιά μόνη μου, ακόμα και την ίδια φόρμα να βάλω, μια σύσταση να σου ξεφύγει στη χημεία του υαλώματος, μπορεί να βγει λίγο πιο σκούρο, λίγο πιο πράσινο, ποτέ δεν ξέρεις.

Ανοίγω καμίνι όπως άνοιγα τις τυχερές σακούλες παλιά. Ακόμα κι αν δω λάθη μέσα, θα χαρώ το ίδιο. Έχω περάσει κι αυτή τη γέφυρα, παλιά απογοητευόμουν και επανέφερα την ερώτηση αν είμαι αρκετά καλή. Τώρα λέω δύο ραγισμένες κούπες; Ε και; Θα τις πάρω σπίτι να πιώ καφέ.

Χρηστικά αντικείμενα και τέχνη

Υπάρχει κόσμος που θεωρεί ότι τα χρηστικά αντικείμενα δεν είναι τέχνη. Και εγώ νιώθω πιο πολύ χειρωνάκτης, παρά καλλιτέχνης. Με γοητεύει ότι πριν 16 χρόνια μπήκα αργοπορημένη με ένα φρέντο εσπρέσο σε ένα μάθημα επιλογής και μας είπε ένας έρμος καθηγητής σε 30 άτομα, «λοιπόν, πάρτε αυτό, είναι πηλός, θα φτιάξουμε όλοι μαζί σήμερα μια κούπα με ένα κυκλαδίτικο πρόσωπο».

Δεν το πίστευα ότι δύο μήνες μετά έπινα καφέ εκεί μέσα. Φαίνεται απλό αλλά το ότι έφτιαξα που είχα σπίτι μου και το άγγιζα, το έβλεπα, τα βαθουλώματα του χεριού μου, ήταν μια φανταστική εμπειρία, ναρκωτικό.

Όταν μπλέκεις με χημείες κάνεις λάθη, πήγα σε δάσκαλο, έκανα μαθήματα, για να καταλάβω τι γίνεται. Μετά αλλάζεις κοσμοθεωρία, υπάρχει εξέλιξη. Ψάχνεις και βρίσκεις τον εαυτό σου μέσα σε αυτό.

Βλέπω ένα κουπάκι, μεγάλωσα με τον πηλό δίπλα μου, η κεραμική μπήκε στη ζωή μου στην ενηλικίωση και με άλλαξε, πηγαίνουμε μαζί έκτοτε. Ξέρεις πόσες φορές έχω πιει καφέ εδώ και θυμάμαι να λέω τι διάμετρο να κόψω και ήθελα να είναι ακριβώς στο χέρι μου, όχι ότι υπάρχει κάτι που είναι ποτέ ακριβές. Είναι ωραίο να λένε ιστορίες τα αντικείμενα.

Το μάθημα είναι μάθημα. Και για τους δύο

Από τα έργα που είχα κάνει στο πρώτο σεμινάριο το 2010, είχα πάρει ένα δώρο στη μητέρα μου που κι εκείνη το χάρισε εν αγνοία της στην κυρία που μας βοηθάει στο σπίτι. Ήθελα η αρχή να βρίσκεται στα Γιάννενα κι αυτός ο τόπος, που μεγάλωσα, είναι πολύ σημαντικός και βρίσκεται σε κάθε έργο. Δεν το καταλάβαινα και μέσα από το feedback των μαθητών μου, είδα το στοιχείο της παράδοσης. Μια φόρμα σαν παλιό τσουκάλι.

Λέω στους μαθητές να μη φοβούνται την πλαστικότητα του υλικού. Είναι πολύ εύκολο να φοβάσαι, χώμα και νερό είναι, πάλλεται. Να νιώθουν άνεση, να ξέρουν τον τρόπο που θα φτάσουν εκεί που θέλουν. Το πιο σημαντικό όμως είναι να στο τέλος του τριώρου να τσαλακώνουν τον πηλό κι ας μη βγήκε, να λένε ότι πέρασαν καλά, χωρίς να έχεις φτιάξει κάτι. Είναι λίγοι οι μαθητές που το κάνουν αυτό. Υπάρχει αυτή η απόλαυση που περιμένεις στο να λες ότι έφτιαξα κάτι. Να δεις ότι πάραξες κάτι.

Είναι όμως και κάποιο λίγοι που αν δεν βγει, θα το χαλάσουν και θα πουν ότι θα παιδευτώ μέχρι να μου βγει. Απογοητευόμουν πολύ κι όταν κάτι στράβωνε το έκανα μολυβοθήκη, ή μπολάκι για τον γάτο μου. Είχα ένα δάσκαλο όμως πολύ αυστηρό που μου έλεγε πέτα το. Σου είπα να κάνεις μπουκάλι αυτό τι είναι; Πέτα το. Άρχισα να ανακυκλώνω.

Με βοήθησε πολύ. Αν δεν φύγει κάτι, δε μπορεί να έρθει κάτι καινούργιο. Για πολλά χρόνια έβγαζα στραβά μπολ, τα κρατούσα και δεν εξελισσόμουν, μέχρι που άρχισα να πετάω. Όλα όμως. Στο σπίτι μου έχω αυτή τη στιγμή τα λιγότερα κεραμικά που φαντάζεται ότι έχει μια κεραμίστρια. Είχα αυτή την ανάγκη, να ξεκινάω από το μηδέν.

Ωδή στο μακαρόνι και τον τροχό. Κυρίως τον τροχό

Στο πρώτο μάθημα, εξηγώ τις τρεις βασικές τεχνικές του Hand building και δουλεύω τη μια από αυτές, το μακαρόνι. Τη θεωρώ πολύ σημαντική γιατί αντιλαμβάνεσαι τη χημεία του πράγματος, γιατί τρέμει, γιατί πάλλεται, γιατί στεγνώνει, πώς ενώνω πηλό με πηλό, γιατί ραγίζει.

Ωδή στο μακαρόνι το πρώτο μάθημα, αλλά κάπως ταξιδεύεις και μέσα από τις άλλες τεχνικές, ανοίγεις φύλλο, σα να κάνεις πίτα και στο τέλος περνάμε κι από το τσιμπητό, την τρίτη τεχνική. Το μακαρόνι λέει πολλά και για τον άνθρωπο που έρχεται. Μου έχουν τύχει και πολύ σκληρά χέρια. Τον κατεδάφιζαν. Δεν πειράζει, πάμε, μαλάκωσε τα χέρια σου.

Στα μαθήματα δημιουργείται ένα community. Είναι τέλειο να βλέπεις κλειστούς και εσωστρεφείς χαρακτήρες να κάνουν φίλους εδώ, να φέρνουν γλυκά, κρασιά, πατατάκια, να προσφέρουν στην μικρή μας οικογένεια.

Αν μου έλεγες, Κωνσταντίνα, μπορείς να κάνεις μόνο μια από τις τρεις τεχνικές και τον τροχό, θα διάλεγα σίγουρα τον τροχό γιατί βρήκα την Κωνσταντίνα εκεί. Είναι πολύ δύσκολος και γοητευτικός ταυτόχρονα. Οι πρώτοι μήνες ήταν αρκετά δύσκολοι, εξελίχθηκα πολύ όταν άρχισα να πετάω αλλά και να διδάσκω. Στον τροχό, κρατάς μέχρι και την ανάσα σου. Αν είσαι αλλού, κάνε κάτι άλλο».

Βρείτε την Terra Kota σε Facebook & Instagram.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ