Τα 10 πιο εντυπωσιακά κτίρια του φετινού Open House
Ποδαρικό στην αναδυόμενη «πολιτεία» του Ελληνικού, πολλά παραδείγματα δημιουργικής επανάχρησης και ένα πρωτοποριακό διαμέρισμα στην Ηλιούπολη που δίνει την αίσθηση μονοκατοικίας, ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά έργα του φετινού προγράμματος.
- 1 ΑΠΡ 2026
Έφτασε εκείνη η στιγμή του έτους που Αθηναίες και Αθηναίοι σταματούν να προσπερνούν με βιαστικό βήμα τα κτίρια στους δρόμους – αντίθετα, ψάχνουν με απορία πού βρίσκονται τα κτίρια του προγράμματος του Open House που τους κίνησαν το ενδιαφέρον, διαπιστώνοντας τελικά πόσο άδικο είναι να καταξιώνουμε την πόλη μας σαν ένα απέραντο γκρίζο χαλί που υπολείπεται αρχιτεκτονικής αξίας και οράματος.
Ειδικά η φετινή θεματική δείχνει τον δρόμο προς το μέλλον: με τίτλο Emerging City – η πόλη που αναδύεται, το επικείμενο Open House εστιάζει σε όσα αναδύονται και επαναπροσδιορίζουν το αστικό τοπίο της πρωτεύουσας.
Εστιάζει στη νέα γενιά αρχιτεκτόνων, στα πρόσφατα υλοποιημένα κτίρια , στις καινοτόμες επαναχρήσεις υφιστάμενων κτιρίων και στη σύγχρονη αστική δημιουργικότητα που διαμορφώνει την πόλη του σήμερα και του αύριο, αποτελώντας «μια ανοιχτή πρόσκληση για το κοινό να ανακαλύψει τη νέα, διαρκώς εξελισσόμενη ταυτότητα της Αθήνας», όπως αναφέρεται στο συνοδευτικό κείμενο.
Οι ξεναγήσεις στο εσωτερικό των δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων είναι προγραμματισμένες για το Σαββατοκύριακο 4 και 5 Απριλίου, όπως πάντα σε γκρουπ και με δωρεάν συμμετοχή, χωρίς ανάγκη προκράτησης. Παρακάτω, οι επιλογές που μας τράβηξαν παραπάνω το ενδιαφέρον.
Πανεπιστήμιο στο Ελληνικό
Ποδαρικό στην αναδυόμενη «πολιτεία» του Ελληνικού κάνει το Open House, σε ένα κτίριο από τις πρώην εγκαταστάσεις του Αεροδρομίου που ανακατασκευάστηκε σε καινοτόμο πανεπιστημιακό campus και εκφράζει την ευρύτερη αρχιτεκτονική φιλοσοφία της mega-ανάπλασης.
Βρίσκεται δίπλα στον ιστορικό τερματικό σταθμό του Eero Saarinen, που κρίθηκε διατηρητέος. Στην εποχή λειτουργίας του αερολιμένα, η υποδομή (των 12.300 τ.μ.) αποτελούσε ένα σύμπλεγμα από data centre και γραφεία της Olympic Airways – αντί της κατεδάφισης, σε μία προσέγγιση σύμφωνη με τις αρχές της κυκλικής αρχιτεκτονικής και τη μείωση του παραγώμενου άνθρακα, η ομάδα των buerger katsota architects επέλεξε τον δύσκολο δρόμο της διατήρησης στον αρχικό φέροντα οργανισμό, κομίζοντας τελικά ένα έργο ενδεικτικό για τις δυνατότητες της επανάχρησης.
Το βασικό στοίχημα ήταν ο εσωστρεφής, κλειστός και μηχανοκεντρικός χαρακτήρας του προϋπάρχοντος κτιρίου να μεταμορφωθεί σε ένα ανοιχτό, συνεργατικό και βιώσιμο ακαδημαϊκό περιβάλλον.
Κεντρικό ρόλο στη νέα χωρική ροή και κυκλοφορία του κτιρίου διαδραματίζει η κρεμαστή χαλύβδινη σκάλα που τοποθετήθηκε για να δημιουργήσει έναν νέο κοινωνικό και διαδραστικό πυρήνα στο Πανεπιστήμιο.
29η, Ελληνικό. Ωράριο 04/04 στις 11:00-17:00.
Alpha Bank Campus
Είναι δεδομένο το αίσθημα ενθουσιασμού, όποτε αποκτάμε πρόσβαση σε εμβληματικά ακίνητα τραπεζών, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για δύο από τα παλαιότερα.
Αυτή είναι η περίπτωση των κτιρίων που ανοίγουν για πρώτη φορά στο φετινό Open House, κομμάτι του μεγάλου ιστορικού συγκροτήματος που σήμερα αποτελεί το λεγόμενο Alpha Bank Campus στο κέντρο της πόλης: το ένα από τα δύο είναι η εμβληματική έδρα της Ιονικής Τράπεζας που οικοδομήθηκε το μακρινό 1913 και είναι ένα από τα παλαιότερα της κατηγορίας (μαγεύει η μεγάλη αίθουσα συναλλαγών με τη θολωτή γυάλινη οροφή και τους περιμετρικούς κίονες), ενώ το δεύτερο είναι της Λαϊκής Τράπεζας.
Τα δύο αυτά κτίρια είχαν ενοποιηθεί το 1958, ενώ σήμερα, μετά την εκτεταμένη αποκατάσταση του 2005, έχουν επανέλθει στην αυθεντική τους μορφή, αποπνέοντας όλη την αίγλη και τη μεγαλοπρέπεια από τις αρχές του 20ου αιώνα.
Για την είσοδο στο κτίριο απαιτείται ταυτότητα. Πανεπιστημίου 45 & Πεσμαζόγλου, Πεσμαζόγλου 12 Ωράριο: 04/04 στις 10:00-16:00
Kouloura House
Ένα εξαιρετικό παράδειγμα ανακαίνισης κατοικίας του 1950 που ξεφεύγει από τα προκαθορισμένα μονοπάτια, με κύριο στοιχείο τη διάτρητη κεραμική πρόσοψη που κάνει το οίκημα να «αναπνέει» – αλλά και να ξεχωρίζει στην ήσυχη γειτονιά του Παλαιού Φαλήρου, ανάμεσα σε άλλες μονοκατοικίες.
Πρόκειται για ένα εμπνευσμένο έργο από την αρχιτεκτόνισσα Anna Delgiado του Architectural Bureau 11 με τη συμβολή της Olga Kuzmina, μία παρέμβαση η οποία έγινε αφενός με σεβασμό στον πρώιμο μοντερνιστικό χαρακτήρα που είχε το κτίριο (διατηρήθηκαν στοιχεία όπως ξύλινες γρίλιες, μωσαϊκά) και αφετέρου με τόλμη για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες κατοίκησης (ανάγκη για ιδιωτικότητα και σκίαση), μάλιστα με έναν ευφάνταστο αλλά ταυτόχρονα διακριτικό τρόπο.
Το αποτέλεσμα είναι μια νοσταλγική ισόγεια μονοκατοικία πίσω από τον διάτρητο μανδύα της πρόσοψης, μια κατοικία η οποία ανοίγεται προς τον μπροστά κήπο και ταυτόχρονα παραμένει «προστατευμένη» από τα βλέμματα, επανακαθορίζοντας τη σχέση του μέσα με το έξω.
Τηλέμαχου 21, Πάροδος 1, Παλαιό Φάληρο. Ωράριο 04/04 στις 12:00-18:00.
The Heritage
Διεθνώς διακεκριμένο με βραβείο στα European Property Awards, αυτό το αρχιτεκτονικό έργο στην Κηφισιά απηχεί μια σύγχρονη προσέγγιση στην αστική κατοικία υψηλών προδιαγραφών, σε ένα ακίνητο με βαρύ παρελθόν.
Πρόκειται για πρώην θερινή κατοικία της Ασπασίας Μάνου από τη βασιλική οικογένεια – ένα πλουσιοπάροχο ακίνητο το οποίο ύστερα από δεκαετίες, διαφορετικές χρήσεις και μια περίοδο εγκατάλειψης, πέρασε στην τωρινή (βραβευμένη) φάση, με μια εκτεταμένη επένδυση την περίοδο 2022-2025 από την Hellenic Properties, σε συνεργασία με τους 1Architects (Δημήτρης Αγιοστρατίτης).
Στα χέρια τους, το υφιστάμενο κτίριο μετατράπηκε σε επτά σύγχρονες κατοικίες υψηλής ποιότητας, χωρίς να χαθεί η ιστορική ταυτότητα και ο χαρακτήρας του κτιρίου, με ζωντανές τις λεπτομέρειες από τη νεοκλασική αθηναϊκή παράδοση.
Τοποθετημένο στην ανώτατη στάθμη του κτιρίου, το Penthouse αποτελεί την κορύφωση του έργου, με έμφαση στη θέα, το φως και την αίσθηση ελευθερίας.
Π. Τσαλδάρη 18, Κηφισιά. Ωράριο: 04/04 στις 10:00-15:00.
Community House
Πώς μπορείς να αναδιαμορφώσεις μια τριώροφη κατοικία σε ένα υβριδικό μοντέλο οικογενειακής κατοίκησης, αλλά με χωρική αυτονομία;
Η απάντηση βρίσκεται στο Community House στου Παπάγου, ένα έργο σχεδιασμένο από τους Νama Architects μεταξύ 2020-2023. Αντί του καθιερωμένου μοντέλου των οροφοδιαμερισμάτων (που χαρακτηρίζει πολλές απ’ τις οικογενειακές πολυκατοικίες), στο ανακατασκευασμένο κτίριο αναπτύχθηκαν σε κάθετο μεν άξονα οι δύο κατοικίες αλλά με αντιδιαμετρικό προσανατολισμό.
Συνδέονται μέσω ενός εσωτερικού πυρήνα κλιμακοστασίου, ενώ ένα δίκτυο κοινόχρηστων υπαίθριων χώρων με μια κύρια αυλή, οι εξώστες και το φυτεμένο δώμα λειτουργούν ως καταλύτες για κοινωνική αλληλεπίδραση.
Συνολικά, το έργο εκφράζει ένα σύγχρονο μοντέλο αστικής κατοίκησης που δίνει έμφαση στην ανθρώπινη κλίμακα και τις διαπροσωπικές σχέσεις.
Ζακυνθινού 8, Παπάγου. Ωράριο 05/04 στις 12:00-18:00.
P4 Workshop Space
Ακόμη ένα παράδειγμα δημιουργικής επανάχρησης στο «νεκρό» απόθεμα του κέντρου, που αποδεικνύει ότι υπάρχουν λύσεις ακόμη και σε περιορισμένα τετραγωνικά μέτρα.
Πρόκειται για δύο εγκαταλελειμμένα, μακρόστενα καταστήματα στο ισόγειο πολυκατοικίας της δεκαετίας του ’60, τα οποία μετατράπηκαν στον ενιαίο, πολυεπίπεδο χώρο εργασίας και παρουσίασης όπου στεγάζεται το γραφείο P4architecture.
Εφαρμόστηκε διάρθρωση σε τρία επίπεδα –το υπόγειο με το εργαστήριο μακέτας και βιβλιοθήκη υλικών, το ισόγειο που αποτελεί τον κεντρικό χώρο συνδιαλλαγής και παρουσιάσεων, ενώ στο πατάρι βρίσκονται τα γραφεία–, αλλά το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι ο χώρος παραμένει ενιαίος, χωρίς κλειστά δωμάτια, διατηρώντας την αίσθηση του εργαστηρίου.
Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης (που συνδέει παράλληλα όλα τα επιμέρους επίπεδα) αποτελεί η κεκλιμένη ξύλινη κερκίδα που λειτουργεί ως κεντρικός πυρήνας της καθημερινότητας στο αρχιτεκτονικό γραφείο, αλλά και ως πυρήνας της όλης ιδέας.
Ναυάρχου Νοταρά 60. Ωράριο: 04 και 05 /04 στις 12:00-16:00.
Βαλλιάνιο Μέγαρο – Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος
Μια ανάσα πριν ολοκληρωθούν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης στο εμβληματικό κτίριο που στέγαζε για χρόνια την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, το φετινό Open House να προσκαλεί για ξενάγηση.
Δεν χρειάζονται συστάσεις, αλλά ας τις κάνουμε: ένα εμβληματικό νεοκλασικό κτίριο της λεγόμενης «Αθηναϊκής Τριλογίας» το οποίο σχεδιάστηκε το 1888 από τον Δανό αρχιτέκτονα Theophil Hansen και ολοκληρώθηκε το 1903 με την επίβλεψη κατασκευής από τον Ernst Ziller.
Με τη μνημειακή του σύνθεση δωρικού ρυθμού, με τη χαρακτηριστική διπλή μαρμάρινη κλίμακα αναγεννησιακού ύφους και την επιβλητική πρόσοψη, απηχεί όλη τη δόξα, όλο το όραμα των Ευρωπαίων αρχιτεκτόνων για τη διαμόρφωση της ταυτότητας στη νεοσύστατη πρωτεύουσα, σε άμεσο διάλογο με το αρχαίο παρελθόν.
Πανεπιστημίου 32, Αθήνα. Ωράριο: 04/04 15:00-19:00 και 05/04 στις 10:00-14:00
Χώροι γραφείων Campeon Gaming HQ
Λειτουργικότητα, αίσθηση ανοιχτού χώρου και high-end εμπειρίες, σε ένα ανακατασκευασμένο τραπεζικό κτίριο που μετατράπηκε σε χώρους γραφείων.
Πρόκειται για τα σύγχρονα γραφεία για την Campeón Gaming που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα από την ομάδα των ARCHI4M. Πάνω από 600 τ.μ σε τρία επίπεδα, τα οποία επανασχεδιάστηκαν για να προσφέρουν άνετο και λειτουργικό περιβάλλον εργασίας με άπλετο φυσικό φως, open space διατάξεις αλλά και ευέλικτους χώρους συνεργασίας.
Γυάλινα χωρίσματα στα γραφεία, μια φωτιζόμενη βιβλιοθήκη με τριγύρω έντονα χρώματα αλλά και high-end εξοπλισμός με προσοχή στις λεπτομέρειες είναι μερικά από τα στοιχεία που θα ξεχωρίσουν όσοι επιλέξουν τη ξενάγηση.
Eυπόλιδος 8. Ωράριο: 04/04 12:00-18:00 και 05/04 στις 12:00-18:00.
Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά
Ένα κόσμημα του Πειραιά το οποίο ανοίγει πρώτη φορά στις ξεναγήσεις του Open House.
Με ιστορία μεγαλύτερη από δύο αιώνες, το διώροφο νεοκλασικό κτίριο που σήμερα στεγάζει τη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά είχε σχεδιαστεί αρχικά για μια σειρά από υπηρεσίες (ταχυδρομείο, τηλεγραφείο και τηλεφωνείο), με πρότυπο το Ταχυδρομικό μέγαρο στη Γενεύη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κάλυψη του χώρου με μεταλλική στέγαση και ο φωτισμός που επιτυγχάνεται μέσω γυάλινου ανοίγματος στην οροφή. Κατά τα άλλα, χαρακτηρίζεται από αυστηρή µνηµειακότητα, τόσο ως προς τη διαμόρφωση των ανοιγμάτων (με αετωματική επίστεψη) όσο και ως προς τις εισόδους με τα πρόπυλα.
Πρόσφατα ολοκληρώθηκε εκτεταμένη ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση, με απόλυτο σεβασμό στην ιστορικότητα του κτιρίου.
Νοταρά 28, Πειραιάς. Ωράριο: 04/04 στις 10:00-16:00.
Veil
Ήταν το έργο για το οποίο μιλούσαν περισσότερο στο περσινό Open House – και όχι άδικα.
Πρωτοεμφανιζόμενο τότε, το πρωτότυπο «αραχνοΰφαντο» αρχιτεκτόνημα μέσα στον ιστό των Πατησίων ήταν ένα αίνιγμα. Πλέον είναι ένα ζωντανό παράδειγμα ότι η αθηναϊκή πολυκατοικία μπορεί να επανεφευρεθεί με σύγχρονους όρους.
Η καινοτόμα ιδέα που εφάρμοσε το αρχιτεκτονικό γραφείο Arid στην πρώην διπλοκατοικία της οδού Καραμανλάκη έγκειται ουσιαστικά στην πρόσοψη διπλού κελύφους από διάτρητο αλουμίνιο, που καλύπτει όλο το κτίριο σαν πέπλο και διαμορφώνει μια νέα χωρική εμπειρία από μέσα.
Το φως και ο αέρας που περνάει διαμορφώνουν μια αίσθηση ελευθερίας και ανοιχτότητας από μέσα, σε αντίθεση με τον υπόλοιπο πυκνοδομημένο ιστό.
Φιλαδελφέως 1 & Καραμανλάκη, Πατήσια. Ωράριο: 04 και 05/04 στις 13:00-19:00.
Διαμέρισμα στην Ηλιούπολη
Ένα διαμέρισμα εντός πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη που δίνει την εντύπωση μιας μικρής μονοκατοικίας με κήπο
Τα διαχωριστικά απουσιάζουν στρατηγικά, δίνοντας τη θέση τους στην ανοιχτότητα και την ελευθερία: αντί για τοίχους και πόρτες, τα δωμάτια χωρίζονται από μεγάλα συρόμενα υαλοστάσια, αντί για χολ-διάδρομος υπάρχει ένας διαμπερής χώρο κίνησης και εισόδου (με ύψος 2.50 έως 5.00 μέτρα) που λειτουργεί σαν εσωτερική αυλή, ενώ υπαίθριοι φυτεμένοι χώροι επεκτείνουν το βλέμμα και την εμπειρία κατοίκησης προς τα έξω.
Παράλληλα, το έργο ενσαρκώνει αρχές βιοκλιματικού σχεδιασμού, επιτρέποντας τον φυσικό αερισμό και το άπλετο φυσικό φως.
Το καλύτερο όλων; Ότι το έργο αυτό δεν είναι τωρινό – σχεδιάστηκε το 1979 και κατασκευάστηκε μεταξύ 1980 και 1982 από τον αρχιτέκτονα Παντελή Χερουβείμ, που είναι και ο ιδιοκτήτης-ένοικος. Ο ίδιος μελέτησε τις μόνιμες κατασκευές αλλά και όλα τα έπιπλα του διαμερίσματος. Ανοίγει πρώτη φορά στο Open House.
Λεωφ. Ελευθερίου Βενιζέλου 167, Ηλιούπολη. Ωράριο 04 και 05/04 στις 14:00-19:00.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.