Τι θα γίνει με τον ιστορικό κινηματογράφο Παλάς στο Παγκράτι
- 22 ΜΑΙ 2026
Να σταθούμε σε ανάλογα παραδείγματα που έρχονται από ευρωπαϊκές πόλεις οι οποίες γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις συνέπειες του υπερτουρισμού:
Στο κέντρο του Παρισιού, ο ανεξάρτητος κινηματογράφος La Clef διασώθηκε πανηγυρικά έπειτα από τον αγώνα που έδωσαν κάτοικοι και άνθρωποι του πολιτισμού, απέναντι στα σχέδια πώλησης. Στη Γλασκώβη, απορρίφθηκε η επιχείρηση κατεδάφισης του αιωνόβιο Vogue Cinema με παρέμβαση τελικά της ίδιας της κυβέρνησης. Στο Λονδίνο άνοιξε ξανά τις πόρτες του πέρσι το ιστορικό EMD/Granada Walthamstow ως πολιτιστικό πολυχώρος, έπειτα από την αγορά και την αποκατάσταση του κτιρίου με έξοδα του δήμου.
Και στην Αθήνα; Τι ακριβώς χρειάζεται για να γλιτώσει ένα ακίνητο πολιτιστικής κληρονομιάς από την επενδυτική αξιοποίηση; Υπάρχει τελικά κάτι που να σταματήσει τη μετατροπή του ευρύτερου αστικού κέντρου σε ένα τεράστιο λούνα παρκ για χάρη του τουρισμού και του real estate;
Δυστυχώς, η πρόσφατη γνωμοδότηση από το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Πολιτισμού για τον μη χαρακτηρισμό του σινέ Παλάς στο Παγκράτι ως διατηρητέου μνημείου δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Το μόνο θετικό είναι ότι βρισκόμαστε σε μια (πολιτική και κοινωνική) συγκυρία όπου κανείς δεν φαίνεται πρόθυμος να παραδώσει αμαχητί τα όπλα, αφήνοντας ένα τόσο ιστορικό και ταυτοτικό σημείο να μετατραπεί κατά τραγική ειρωνεία σε σούπερ μάρκετ.
Πόσο ιστορικό είναι το σινέ Παλάς, αρχικά;
Πρόκειται για μια από τις παλαιότερες κινηματογραφικές αίθουσες της πόλης. Φαίνεται να δημιουργήθηκε γύρω στο 1924 με θερινή και χειμερινή αίθουσα (αεροφωτογραφία από το 1929 που επικαλείται η Monumenta, αποτυπώνει το σινεμά ήδη χτισμένο), ενώ περίπου μια δεκαετία ο σπουδαίος αρχιτέκτονας, με έργα αναφοράς την περίοδο του Μεσοπολέμου, Βασίλειος Κασσάνδρας ανέλαβε την ανακατασκευή της κλειστής αίθουσας – η art deco διακόσμηση αποτελεί μέχρι σήμερα το σήμα κατατεθέν του Παλάς, μαζί και οι χειρόγραφες χάρτινες ταμπέλες που υπήρχαν πάντα στην είσοδο.
Πότε σταμάτησε να λειτουργεί;
Τις τελευταίες δεκαετίες, στο πλαίσιο της γενικότερης κάμψης της προσέλευσης του κόσμου στο σινεμά, το σινέ Παλάς υπολειτουργούσε, με εμφανή τα σημάδια του χρόνου στο «σώμα» του. Μάλιστα, η χειμερινή αίθουσα αντιμετώπιζε ζητήματα στατικότητας, έχοντας σταματήσει τη λειτουργία της ελλείψει χρημάτων για τα έργα συντήρησης. Με το χτύπημα της πανδημίας και τον θάνατο του ιδιοκτήτη Ματθαίου Πόταγα το 2021 (του παλαιότερου αιθουσάρχη και ιδιοκτήτη κινηματογραφικής αίθουσας στη χώρα ως τότε), το μέλλον του Παλάς έγινε εξαιρετικά αμφίβολο – χωρίς παρέμβαση από το κράτος ήταν πολύ πιθανή η πώληση από τους κληρονόμους, για λόγους βιωσιμότητας.
Πωλήθηκε το κτίριο του Παλάς;
Έτσι έλεγαν οι δημοσιογραφικές πηγές το 2024, πυροδοτώντας τον αγώνα για τη διάσωση του Παλάς που παραμένει σε εξέλιξη: ρεπορτάζ του Capital είχε αποκαλύψει την υπογραφή προσυμφώνου για τη δημιουργία καταστήματος σούπερ μάρκετ στον ιστορικό κινηματογράφο Παλάς, χωρίς έκτοτε να έχει επιβεβαιωθεί το σενάριο αυτό επίσημα. Να επισημάνουμε ότι σε κάθε περίπτωση από την ανακατασκευή εξαιρείται το επίπεδο του θερινού σινεμά στην ταράτσα του κτιρίου – εκτός αν κατεδαφιστεί, βέβαια.
Γιατί εξαιρείται από την ανακατασκευή συγκεκριμένα ο θερινός του Παλάς;
Διότι, τη δεκαετία του 1990 τα Υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος είχαν προχωρήσει σε μια πρωτοπόρα ενέργεια κηρύσσοντας διατηρητέα μια σειρά από ιστορικά θερινά σινεμά της πόλης – ανάμεσα σε αυτά και το Παλάς, απαγορεύοντας έτσι την αλλαγή της χρήσης του χώρου του υπαίθριου κινηματογράφου, ακόμα κι αν το υπόλοιπο κτίριο αλλάξει χρήση. Με την τωρινή απόφασή του ΚΣΜΝ, σημειώνεται λοιπόν καταρχήν το παράδοξο ότι ίδιας παλαιότητας αίθουσα που μάλιστα φέρει την υπογραφή σημαντικού αρχιτέκτονα κρίνεται ως μη σημαντική.
Ποια είναι η θέση του Δήμου Αθηναίων;
Τόσο επί Μπακογιάννη όσο και επί Δούκα υπήρχε ξεκάθαρη στήριξη του Δήμου Αθηναίων, ώστε να αντιμετωπιστεί ο κινηματογράφος ως ενιαίο σύνολο και να χαρακτηριστεί διατηρητέα και η χρήση της χειμερινής αίθουσα,(πέραν του προστατευόμενου θερινού τμήματος), ώστε να αποτραπεί η κατεδάφισή του. Συγκεκριμένα, υπήρξε ομόφωνο ψήφισμα τον Μάιο του 2024, συμπλέοντας με τις διεκδικήσεις κατοίκων του Παγκρατίου για να μη χαθεί το τελευταίο (πέραν του multiplex) χειμερινό σινεμά της γειτονιάς.
Πώς αιτιολογεί την απόφαση του το Κεντρικό Συμβούλιο Ανωτέρων Μνημείων;
Μέσα σε λίγες μόλις γραμμές, στηρίζει την απόφαση του μη χαρακτηρισμού ως μνημείου στο ότι το Παλάς «αποτελεί κοινού κτιριακού τύπου κλειστή αίθουσα κινηματογράφου συνοικιακού χαρακτήρα και δεν φέρει αξιόλογα στοιχεία από αρχιτεκτονική, τυπολογική, μορφολογική, καλλιτεχνική και ιστορική άποψη» ώστε να πληρεί τις σχετικές προϋποθέσεις διατήρησης.
Και τώρα;
Σε συνέχεια της απόφασης, η Διεύθυνση Κτιριακής Υποδομής του Δήμου Αθηναίων υπέβαλε προς τη ΔΑΟΚΑ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας την αναλυτική ιστορική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση υπέρ του συνολικού χαρακτηρισμού του κινηματογράφου ως διατηρητέου κτιρίου. Από πλευράς του, ο Δήμος Αθηναίων αναμένει από το Υπουργείο Πολιτισμού να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί για την προστασία ενός ιστορικού χώρου πολιτισμού της Αθήνας. Χωρίς κινητοποίηση και συμμετοχή ανθρώπων του πολιτισμού, δυσκολεύει η ανατροπή των εξελίξεων.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.