Η ναρκοληψία δεν είναι αστείο κι όμως το Χόλιγουντ συνεχίζει να την αντιμετωπίζει έτσι
- 22 ΣΕΠ 2026
Ο Homer Simpson δεν χρειάστηκε ποτέ κρεβάτι για να κοιμηθεί. Θα ήταν το τρενάκι roller coaster σε κάποιο λούνα πάρκ, η πλάτη ενός χταποδιού στο βυθό της θάλασσας, ακόμα και στο γραφείο του στο Πυρηνικό Εργοστάσιο του Σπρίνγκφιλντ. Για τους λάτρεις της σειράς, οι ξαφνικοί ύπνοι του υπήρξαν για χρόνια ένα ακίνδυνο και επαναλαμβανόμενο αστείο. Αν όμως ο Homer ήταν πραγματικό πρόσωπο, αυτές οι επαναλαμβανόμενες ακαταμάχητες προσβολές ύπνου πιθανόν δεν θα αντιμετωπίζονταν με την ίδια πλάκα.
Κάτι αντίστοιχο είδαμε και στη live-action εκδοχή της Χιονάτης το 2025. Ο νάνος Υπναράς παρουσιάζεται ως «ναρκοληπτικός με καταπληξία», ο οποίος ροχαλίζει στη μέση μιας συζήτησης ή κοντεύει να πέσει στο κενό σε ένα ορυχείο, νομίζοντας ότι ξαπλώνει στο κρεβάτι του, πριν τον σώσει ένας άλλος νάνος.
Τόσο η περίπτωση των Simpsons όσο και της Χιονάτης δεν αποτελούν εξαιρέσεις, καθώς βασιζόμενοι σε μια πολύ απλή και στερεοτυπική συνταγή, απεικονίζουν με έναν συγκεκριμένο τρόπο τη ναρκοληψία.
Η Χιονάτη μάλιστα ανήκει στις 56 παραγωγές που κυκλοφόρησαν από το 1983 έως το 2025 και στις οποίες εμφανίζονται χαρακτήρες με ναρκοληψία, συχνά με σκοπό να προκαλέσουν γέλιο.
Αυτό αποκαλύπτει μία νέα ανάλυση με τίτλο “A Representation Wake-up Call: Narcolepsy in Fictional Narrative Entertainment”, η οποία δημοσιεύτηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ναρκοληψίας που τιμάται κάθε χρόνο στις 22 Σεπτεμβρίου.
Η ανάλυση διεξήχθη από το Norman Lear Center της Σχολής Επικοινωνίας και Δημοσιογραφίας Annenberg του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας – το οποίο μελετά τον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία του θεάματος επηρεάζει την κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ζωή – και από το Project Sleep, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό υπεράσπισης των δικαιωμάτων των ασθενών, που έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις διαταραχές του ύπνου.
Αν και λιγότερες από τις μισές παραγωγές που αναλύθηκαν ήταν κωμωδίες, το 80% χρησιμοποίησε τη ναρκοληψία ως επαναλαμβανόμενο αστείο. Μεταξύ των 41 χαρακτήρων που απεικονίστηκαν ως πάσχοντες από ναρκοληψία, το 68% παρουσιάστηκε ως ανίκανο ή αναξιόπιστο.
«Κανείς δεν θέλει να γίνεται αντικείμενο χλευασμού», δήλωσε η πιστοποιημένη ψυχολόγος ιατρικής ύπνου Δρ Shelby Harris, κλινική αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ιατρικό Κολλέγιο Άλμπερτ Αϊνστάιν στο Μπρονξ, η οποία θεραπεύει άτομα με ναρκοληψία.
«Ήταν πραγματικά απίστευτο να βλέπεις πόσο αναίσθητη μπορεί να είναι η βιομηχανία του θεάματος. Αν ήμουν ασθενής με ναρκοληψία και έβλεπα αυτές τις ταινίες ή τις σειρές, θα ένιωθα ντροπή και θα αισθανόμουν ότι με υποτιμούν», είπε χαρακτηριστικά η επιστήμονας.
To 82% των χαρακτήρων με ναρκοληψία που συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση παρουσίαζαν υπερβολικές κρίσεις ύπνου, αναφέρει η συν-συγγραφέας της έκθεσης Julie Flygare και συγγραφέας του βιβλίου Wide Awake and Dreaming, ενός αυτοβιογραφικού έργου για την εμπειρία της με τη ναρκοληψία τύπου 1.
«Πρόκειται απλά για ένα κινηματογραφικό τέχνασμα, όπου βλέπεις κάποιον να πέφτει προς τα πίσω, μετά ακούγεται ένας δυνατός θόρυβος και στη συνέχεια τον ακούς να ροχαλίζει. Αυτό δεν συμβαίνει. Δεν πέφτουμε στο πάτωμα σαν σανίδα, ούτε σταματάμε ξαφνικά να μιλάμε και αρχίζουμε να ροχαλίζουμε, ούτε πέφτουμε μέσα στο πιάτο μας.
Η εξάντληση που προκαλεί η ναρκοληψία είναι λιγότερο εμφανής στους εξωτερικούς παρατηρητές, καθώς συνήθως διαρκεί αρκετά λεπτά, δίνοντάς μας χρόνο να καθίσουμε ή να ξαπλώσουμε. Όταν εμφανίζεται η καταπληξία, τα γόνατά μας μπορεί να λυγίσουν και να καταρρεύσουμε στο έδαφος, αλλά έχουμε πλήρη συνείδηση», εξηγεί.
Η επιρροή του Χόλιγουντ είναι τόσο διάχυτη, σύμφωνα με τους ειδικούς, που οι ανακριβείς απεικονίσεις της ναρκοληψίας μπορούν ακόμη και να επηρεάσουν την απόφαση των ασθενών να αναζητήσουν θεραπεία.
Την ίδια στιγμή, οι πάσχοντες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επαγγελματική τους ζωή, κυρίως λόγω εξάντλησης αλλά και λόγω του στίγματος που υφίστανται στον χώρο εργασίας τους.
Οι Simpsons αποδεικνύουν ότι μπορεί να γίνει σωστά
Σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχουν θετικές απεικονίσεις της ναρκοληψίας στο Χόλιγουντ, αλλά είναι σπάνιες. Μία από αυτές είναι η ταινία The Mysterious Benedict Society, η οποία κερδίζει θετικά για την κατά κύριο λόγο ακριβή απεικόνιση των ομοζυγωτικών δίδυμων αδελφών που ζουν με ναρκοληψία τύπου 1.
Όμως, η πραγματική έκπληξη έρχεται από τους Simpsons.
Ο εκτελεστικός παραγωγός και showrunner, Al Jean, απάντησε σε ένα tweet της Julie Flygare, όταν εκείνη έμαθε ότι οι Simpsons σχεδίαζαν να αναδείξουν το θέμα της ναρκοληψίας στην πρεμιέρα της 27ης σεζόν το 2015, με τίτλο Every Man’s Dream.
«Η Julie μου έστειλε ένα tweet λέγοντας μου: “Ελπίζω αυτή η απεικόνιση να είναι καλή, και όχι η τυπική τηλεοπτική απεικόνιση της ναρκοληψίας”, και της απάντησα: “Τι νομίζεις ότι πρέπει να πούμε;”», είπε ο Jean στο CNN. «Το εκτίμησα πραγματικά, γιατί είναι εύκολο να σου ξεφύγουν πράγματα όταν γυρίζεις 20 έως 24 επεισόδια το χρόνο. Ήταν σημαντικό να απεικονίσουμε σωστά τη ναρκοληψία. Στην πραγματικότητα, προσπαθούμε να είμαστε πιο ακριβείς ακόμα και από ιατρικές σειρές όπως το The Pitt», είπε χαρακτηριστικά ο παραγωγός.
Στο επεισόδιο, ο Homer υποβάλλεται σε μια σειρά εξετάσεων στο νοσοκομείο, μεταξύ των οποίων και μια οσφυονωτιαία παρακέντηση, μια διαδικασία που συχνά απαιτείται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης της ναρκοληψίας. Είναι μάλιστα η μόνη τηλεοπτική ή κινηματογραφική παραγωγή στην έκθεση που περιλαμβάνει μια πραγματική διαγνωστική εξέταση. Φυσικά, δεν λείπει και η χιουμοριστική διάθεση, με τον Bart μόλις ακούει τη διάγνωση να σπεύδει να «βγάλει» τον πατέρα του από την πρίζα και τον ίδιο τον Homer στη συνέχεια να αρνείται να κάνει οποιαδήποτε δουλειά, δείχνοντας το χαρτάκι της διάγνωσης.
Σύμφωνα με ειδικούς, το συγκεκριμένο επεισόδιο της δημοφιλούς σειράς μπορεί πράγματι να αποτελέσει πρότυπο για την τόσο αναγκαία αλλαγή που απαιτείται στον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία του θεάματος παρουσιάζει ιατρικές παθήσεις.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.