Θρηνούν τελικά τα δελφίνια; Μελέτες δείχνουν πως ναι
- 4 ΑΥΓ 2026
Ένα θηλυκό δελφίνι κολυμπάει στα νερά του ποταμού Leschenault στη Δυτική Αυστραλία αλλά συμπεριφέρεται διαφορετικά. Οι επιστήμονες εντοπίζουν μία συμπεριφορά θλίψης σε αυτήν. Μοιάζει να πενθεί. Στην πλάτη της μεταφέρει το νεκρό μικρό της για μέρες μετά τον θάνατό του. Δίπλα της κολυμπούν κι άλλα δελφίνια, θρηνώντας μαζί της το τέταρτο μικρό που χάνει.
Ο αυστραλιανός μη κερδοσκοπικός φιλανθρωπικός οργανισμός Geographe Marine Research, ο οποίος κατέγραψε το βίντεο με drone εντόπισε τη Fraggle, ένα θηλυκό δελφίνι, να θρηνεί για την απώλεια του μικρού της, που είχε γεννηθεί μόλις πριν από δύο εβδομάδες. Περίμεναν πως θα έρθει αυτή η μέρα, καθώς είχαν παρατηρήσει ότι το μικρό της είχε υψηλό αναπνευστικό ρυθμό, αλλά ήλπιζαν πως η Fraggle θα είχε την ευκαιρία να γίνει ξανά μητέρα.
Όταν πρόσφατα παρατηρήσαμε ότι το μικρό της είχε υψηλό αναπνευστικό ρυθμό, δυστυχώς ξέραμε ότι αυτή η μέρα θα έρθει. Τα δελφίνια κρατούν τα νεκρά μικρά τους κατά τη διάρκεια μιας περιόδου πένθους που μπορεί να διαρκέσει πολλές ημέρες· σε κάποιο στάδιο, όμως, πρέπει να τα αφήσει και να τραφεί για να επιβιώσει· αυτή η μέρα πλησιάζει.
Το μικρό, σύμφωνα με τους επιστήμονες του οργανισμού, γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του χειμώνα, περίοδο κατά την οποία η επιβίωσή του μοιάζει περισσότερο με πρόκληση.
Πρόκειται για το τελευταίο περιστατικό καταγραφής δελφινιού να κουβαλά το νεκρό μικρό του κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «περιόδου πένθους», η οποία μάλιστα μπορεί να διαρκέσει πολλές ημέρες, έως ότου οι μητέρες τους τα αφήνουν για να τραφούν και τελικά να επιβιώσουν. Αυτή η εικόνα έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα παρόμοιων καταγραφών, οι οποίες αναγκάζουν την επιστημονική κοινότητα να θέσει ένα βασικό και σχεδόν υπαρξιακό ερώτημα:
Βιώνουν τελικά πένθος τα δελφίνια;
Όταν το 2016 ένα ενήλικο δελφίνι αναδύθηκε από τα βάθη της Μεσογείου και για περισσότερο από μία ώρα, έσπρωχνε, χτυπούσε ελαφρά και περιτριγύριζε τη νεκρή σύντροφό του, οι επιστήμονες που παρακολουθούσαν ό,τι συνέβαινε από ένα παρακείμενο σκάφος, έμειναν άφωνοι.
Οι φοιτητές που επέβαιναν στο σκάφος ήταν σίγουροι ότι το δελφίνι πενθούσε. Αλλά ήταν αυτό πένθος ή κάποια άλλη αντίδραση; Σε μια νέα μελέτη, οι ερευνητές προσπαθούν να διαλευκάνουν ένα μυστήριο που απασχολεί τους συμπεριφορικούς βιολόγους εδώ και 50 χρόνια.
Το πένθος, τουλάχιστον στους ανθρώπους, αποτελεί αντίδραση στη μόνιμη διακοπή ενός ισχυρού κοινωνικού ή οικογενειακού δεσμού. Αν και θεωρείται ότι οι χιμπατζήδες, οι μπαμπουίνοι και οι ελέφαντες βιώνουν αυτό το σύνθετο συναίσθημα, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη αρκετά σχετικά με αυτό σε άλλα ζώα.
Υπάρχουν δεκάδες φωτογραφίες και βίντεο στο YouTube που απεικονίζουν συμπεριφορά που μοιάζει με θλίψη στα δελφίνια: Ορισμένες μητέρες έχουν παρατηρηθεί να μεταφέρουν τα νεκρά μικρά τους στο στόμα ή στην πλάτη τους για μια εβδομάδα ή και περισσότερο, ακόμη και όταν το σώμα έχει αρχίσει να αποσυντίθεται· έχουν επίσης παρατηρηθεί μερικά ενήλικα αρσενικά να κρατούν νεκρά μικρά στο στόμα τους.
O βιολόγος κητοειδών Giovanni Bearzi από το Dolphin Biology and Conservation στο Πορντενόνε της Ιταλίας και οι συνεργάτες του από άλλα ιδρύματα ανέλυσαν 78 επιστημονικές αναφορές από το 1970 έως το 2016 σχετικά με αυτού του είδους τις συμπεριφορές, τις οποίες ονόμασαν «συμπεριφορά προσοχής σε νεκρά ζώα». Διαπίστωσαν ότι μόλις 20 από τα 88 είδη κητοειδών (δελφινιών και φαλαινών) επιδίδονται σε τέτοιες συμπεριφορές. Από αυτά, τα περισσότερα ήταν δελφίνια των γενών Sousa και Tursiops.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης μια συσχέτιση μεταξύ των εκδηλώσεων που μοιάζουν με πένθος και του μεγέθους και της πολυπλοκότητας του εγκεφάλου των κητοειδών· τα δελφίνια, τα οποία ζουν σε πιο δομημένες κοινωνικές ομάδες, έχουν γενικά μεγαλύτερους και πιο πολύπλοκους εγκεφάλους από ό,τι οι μπαλαινοφόρες φάλαινες.
Αν και η συσχέτιση αυτή μπορεί απλώς να αντανακλά το γεγονός ότι οι περισσότερες μελέτες επικεντρώθηκαν στα δελφίνια, υποδηλώνει ωστόσο ότι η συμπεριφορά που μοιάζει με θλίψη ενδέχεται να εξελίσσεται μόνο σε ζώα με μεγάλους, πολύπλοκους εγκεφάλους και κοινωνίες, αναφέρουν οι ερευνητές.
Είναι όμως δυνατόν οι ερευνητές να αποδείξουν ότι κάποιο από τα δελφίνια ή τις φάλαινες πενθεί πραγματικά; Η Jane Goodall και άλλοι έχουν αποδείξει σε μεγάλο βαθμό ότι οι χιμπατζήδες πενθούν, συλλέγοντας λεπτομερείς περιγραφές περιστατικών θανάτου. Για παράδειγμα, ένας νεαρός χιμπατζής που δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τον θάνατο της μητέρας του στο Εθνικό Πάρκο Gombe Stream της Τανζανίας έγινε νωθρός, αρνούνταν το φαγητό, αρρώστησε και τελικά πέθανε έναν μήνα αργότερα. Συμπεριφορές πένθους έχουν εντοπιστεί επίσης σε θηλυκούς μπαμπουίνους, έπειτα από την ανάλυση των επιπέδων ορμονών του στρες τους πριν και μετά την απώλεια ενός στενού συντρόφου ή ενός νεογνού.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν αντίστοιχα λεπτομερή στοιχεία για τα κητοειδή. Έτσι, ο Bearzi και οι συνεργάτες του υποστηρίζουν ότι, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουμε ότι αισθάνονται αυτά τα ζώα, το ζήτημα της θλίψης – και της κατανόησής τους για τον θάνατο- παραμένει ανοιχτό. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η θλίψη περιορίζεται στους ανθρώπους, από εξελικτική άποψη.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.