Γιατί βίωσε τέτοιες καταστροφές η Άνω Γλυφάδα μετά τη σφοδρή κακοκαιρία

Οι εικόνες οι οποίες μεταδίδονται από τη χθεσινή κακοκαιρία (21/1) είναι πραγματικά αδιανόητες για τα δεδομένα μιας ευρωπαϊκής μητρόπολης που δηλώνει ότι βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης.

Τα βίντεο από τους δρόμους, ειδικά στην Άνω Γλυφάδα, μία από τις πιο ακριβές οικιστικές περιοχές του Λεκανοπεδίου, αποτυπώνουν στιγμές απόλυτου χάους, θυμίζοντας συνέπειες που μόνο ένας βομβαρδισμός φανταζόμασταν ως τώρα ότι μπορούσε να επιφέρει: σε συνέχεια της σφοδρής βροχόπτωσης που ξέσπασε, τόνοι από φερτά υλικά, τεράστιες πέτρες και κοτρόνες κατέβηκαν ορμητικά από το βουνό, προκαλώντας ένα ντόμινο καταστροφών μέσα σε λίγες ώρες και κάνοντας όλη την περιοχή απροσπέλαστη.

Πεζοδρόμια και δρόμοι θάφτηκαν κάνω απ’ τις λάσπες, οχήματα παραδόθηκαν στην ανεξέλεγκτη ορμή των νερών, αυλές μονοκατοικιών και ισόγεια βρέθηκαν αποκλεισμένα, στο έλεος της τύχης. Ο τραγικός απολογισμός στην περιοχή επισφραγίστηκε δυστυχώς και από τον θάνατο μίας 56χρονης γυναίκας, η οποία φαίνεται να παρασύρθηκε από τον χείμαρρο καταλήγοντας χτυπημένη και εγκλωβισμένη κάτω από ένα όχημα (όπως μεταδίδουν αυτόπτες μάρτυρες), με αποτέλεσμα να χάσει τόσο άδικα τη ζωή της.

Πολλοί κάτοικοι της περιοχής, ανάμεσά σε αυτούς και ο δήμαρχος Γλυφάδας, κάνουν λόγο για μία πρωτοφανή καταστροφή, δηλώνοντας ότι «αυτό το κακό δεν έχει ξαναγίνει από το 1980». Την ίδια στιγμή, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η καταστροφή δεν ήταν αναμενόμενη στον καιρό της κλιματικής αλλαγής, ειδικά για μια περιοχή που συνορεύει με τον καταπατημένο και επανειλημμένα κατεστραμμένο από τις πυρκαγιές Υμηττό. Η φονική καταστροφή στην Άνω Γλυφάδα δεν ήρθε από το πουθενά.

Πόσο νερό έπεσε στη Γλυφάδα;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κακοκαιρία για την Αττική ήταν αντίστοιχα σφοδρή με εκείνη του Μπάλλου το 2021: κατά μέσο όρο στο Λεκανοπέδιο έπεσαν πάνω από 140 χιλιοστά νερού σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο, ενώ συγκεκριμένα στη Γλυφάδα το ύψος βροχής ξεπέρασε μέσα σε λίγες ώρες τα 175 χιλιοστά, «σχεδόν το μισό ετήσιο ύψος βροχής της περιοχής», όπως τόνισε σε ανάρτηση ο μετεωρολόγος και βουλευτής της ΝΔ, Γιάννης Καλλιάνος, χωρίς το νούμερο αυτό να έχει επιβεβαιωθεί ακόμη από επίσημη υπηρεσία.

Ποια είναι η συνοικία της Τερψιθέας που αποτέλεσε το επίκεντρο των καταστροφών;

Η Τερψιθέα αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση για τη διαχρονική καταπάτηση των περιαστικών δασών της Αττικής. Μία περιοχή η οποία δεν ήταν αρχικά εντός του αστικού ιστού, αλλά δημιουργήθηκε μεταγενέστερα. Σύμφωνα με την «Μελέτη Διερεύνησης Οικιστικής Αξιοποίησης των Εκτός Σχεδίου Περιοχών Γύρισμα Τερψιθέας και Ανάληψη Τερψιθέας» από το αποθετήριο του ΕΜΠ, η πλειονότητα των κατοικιών ανεγέρθηκε χωρίς άδειες αλλά διέπονται σήμερα από καθεστώς εξαίρεσης από κατεδάφιση, έχοντας καταλάβει ουσιαστικά τους πρόποδες του βουνού.

Από πού κατέβηκαν τα φερτά υλικά που κατέκλεισαν τους δρόμους;

Από τις πλαγιές του Υμηττού και πιο συγκεκριμένα, όπως επισημαίνουν δημοσιεύματα, από τη γραμμή του ορεινού όγκου που «ταυτίζεται με τη γραμμή της φωτιάς από τον Ιούλιο του 2022», όταν στον Υμηττό είχαν καεί 4.500 στρέμματα. Και φυσικά δεν ήταν η μοναδική φορά που το βουνό αυτό βρέθηκε στο έλεος της φωτιάς, χάνοντας χιλιάδες –πολύτιμα για τη συγκράτηση των νερών και του χώματος σε μεγάλες νεροποντές– δέντρα.

Πόσες φορές έχει καεί ο Υμηττός τα τελευταία χρόνια;

Σημαντικές καταστροφές από πυρκαγιές βιώνει ο Υμηττός από το 1995, παράλληλα με την πίεση από την οικιστική καταπάτηση. Πιο εκτενείς ήταν οι καταστροφές του 1998 (3.500 στρεμ.), του 2015 (8.000 στρεμ) και εκείνη του 2022 (4.500 στρέμ.), χωρίς οι όποιες αναδασώσεις στο ενδιάμεσο να καλύπτουν το μέγεθος του χαμένου πρασίνου. Συνολικά, ο Υμηττός αποτελεί ίσως το πιο αποδυναμωμένο και ευάλωτο περιαστικό βουνό στο Λεκανοπέδιο, έχοντας ανάγκη για εκτεταμένα αντιπλημμυρικά έργα, έργα τα οποία έχουν ήδη καθυστερήσει.

Δεν είχαν γίνει αντιπλημμυρικά έργα στη Γλυφάδα;

«Έχουμε κάνει πολλά αντιπλημμυρικά έργα σε όλη την Άνω Γλυφάδα και είναι προγραμματισμένα και άλλα», απάντησε ο δήμαρχος Γλυφάδας Γ. Παπανικολάου, μετά την οργή των πολιτών για τη φονική καταστροφή. Την ίδια στιγμή, πολλοί κάτοικοι αρνούνται την ύπαρξη αντιπλημμυρικών έργων, ενώ στο Παρατηρητήριο Έργων της Περιφέρειας Αττικής (όπου είναι αναρτημένα όλα τα ολοκληρωμένα και εν εξελίξει έργα) δεν φαίνεται πινέζα για αντιπλημμυρικά έργα στη Γλυφάδα – το μοναδικό υλoποιημένο αντιπλημμυρικό έργο είναι στη Φυλή.

Γιατί όμως καταγράφηκαν τόσα μπάζα και όχι μόνο νερά;

Μιλώντας σε πρωινή εκπομπή για τις εικόνες που καταγράφηκαν στην περιοχή της Γλυφάδας, ο καθηγητής Γεωλογίας Ευθύμιος Λέκκας εξήγησε ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε η γεωλογική δομή του νοτίου τμήματος του Υμηττoύ. Πιο συγκεκριμένα, η νότια ζώνη του βουνού αποτελείται κυρίως από ασβεστόλιθους και σχιστόλιθους – πετρώματα που διαβρώνονται εύκολα και παράγουν μεγάλες ποσότητες φερτών υλικών.

Και γιατί δεν είχαν παρασυρθεί σε προηγούμενες έντονες βροχοπτώσεις;

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, Γ. Παπανικολάου, «είναι από τα μπάζα που πάει και αφήνει ο καθένας [στο βουνό] – εμείς ως δήμος τόσες φορές έχουμε προσπαθήσει να πάμε και να καθαρίσουμε το βουνό, αλλά δεν μπορούμε να δράσουμε από μόνοι μας χωρίς το Δασαρχείο».

Από την άλλη, κάτοικοι και ανεξάρτητες οργανώσεις εστιάζουν σε ένα άλλο στοιχείο που εκθέτει την δημοτική Αρχή: ότι έπειτα από τη διεύρυνση των περιφερειακών δρόμων για την αντιπυρική προστασία του Υμηττού, τα χώματα παρέμεναν στοιβαγμένα στην άκρη και με την πρώτη δυνατή βροχόπτωση, όπως ήταν λογικό, παρασύρθηκαν προς τον αστικό ιστό.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ