Τι είναι το «άγχος σκοπού» και μήπως υποφέρεις κι από αυτό;

Σε έρευνα του Harvard Graduate School of Education σε νέους 18 έως 25 ετών, το 58% δήλωσε ότι τον προηγούμενο μήνα είχε αισθανθεί πως η ζωή του είχε λίγο ή καθόλου νόημα ή σκοπό. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό: ένας στους δύο είπε ότι η ψυχική του υγεία επηρεάζεται αρνητικά επειδή δεν ξέρει τι να κάνει με τη ζωή του.

Κάπου στο Reddit, ο χρήστης Prize_Woodpecker7418 που νιώθει ότι έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ανησυχώντας, έψαχνε απλώς να δει αν είναι μόνος σε όλο αυτό.

Δεν είναι.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις ποσοστά και στατιστικά για να πειστείς ότι τέτοιου είδους σκέψεις είναι πολύ διαδεδομένες και απασχολούν πάρα πολλούς που αγωνίζονται να βρουν έναν σκοπό στη ζωή τους, που οι ψυχολόγοι τις έχουν ονομάσει ως purpose anxiety, ή άγχος σκοπού.

Ο σκοπός είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους με τους οποίους δίνουμε νόημα στη ζωή μας. Μόλις καθοριστεί, «γίνεται το αρχιτεκτονικό πλαίσιο, το σχέδιο για το πώς να οργανώσεις τη ζωή σου», λέει ο καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέισον, Todd B. Kashdan, ο οποίος μελετά πώς οι άνθρωποι αναζητούν και ζουν σύμφωνα με τον σκοπό τους.

Τι είναι ο σκοπός και γιατί προκαλεί άγχος;

Ο όρος «άγχος σκοπού» δεν χρησιμοποιείται συχνά στην ψυχολογία, αλλά αποτελεί μια γνωστή έννοια τόσο στους ερευνητές όσο και στους κλινικούς ψυχολόγους.

Ο όρος φαίνεται να επινοήθηκε το 2014 από έναν μεταπτυχιακό φοιτητή ψυχολογίας που μελέτησε το θέμα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν μια αίσθηση σκοπού στη ζωή τους, αλλά «σχεδόν πάντα αντιμετωπίζουν άγχος σκοπού κατά τη διάρκεια της αναζήτησής τους, ανεξάρτητα από την ηλικία του αναζητούντος».

«Μερικές φορές αυτό το άγχος πηγάζει από ορισμένες παρεξηγήσεις σχετικά με το τι είναι στην πραγματικότητα ο σκοπός και τον ρόλο που διαδραματίζει στη ζωή μας», λέει ο Δρ. Kashdan. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι συχνά θεωρούν τον σκοπό ως κάτι που ωφελεί μόνο τους ίδιους. Ωστόσο, οι άνθρωποι αποκομίζουν τα μεγαλύτερα ψυχολογικά οφέλη όταν επιδιώκουν έναν σκοπό που ωφελεί και τους άλλους.

Επίσης, ορισμένοι άνθρωποι φαντάζονται ότι ο σκοπός αφορά κάτι ανώτερο και απαιτεί έναν υψηλό στόχο, όπως η κατάκτηση μιας υψηλής ηγετικής θέσης ή η θεραπεία μιας ασθένειας.

Όπως εξηγεί ο Patrick Hill, καθηγητής Ψυχολογίας και Εγκεφαλικών Επιστημών στο Washington University του St. Louis, αυτή η αντίληψη μπορεί εύκολα να μετατρέψει την αναζήτηση σκοπού σε ακόμη μία πηγή άγχους και ανησυχίας.

Ο σκοπός μπορεί λοιπόν, να είναι πολύ πιο μικρός και συγκεκριμένος και λιγότερο φιλόδοξος. Μπορεί επίσης να αλλάζει με τα χρόνια, ενώ κάποια περίοδο μπορεί να μην είναι καν μόνο ένας.

Πώς μπορείς να ανακαλύψεις τι σε κάνει να νιώθεις ζωντανός

Η αναζήτηση ενός σκοπού μπορεί να είναι δύσκολη. Μια έρευνα σε περισσότερους από 2.400 εφήβους της Gen Ζ, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο, έδειξε ότι περίπου το 45% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αισθάνονται έλλειψη νοήματος ή σκοπού στη ζωή τους.

Ένας τρόπος, σύμφωνα με τον Δρ. Kashdan, είναι δοκιμάζοντας διάφορες δραστηριότητες, διαβάζοντας για τα θέματα που σε ενδιαφέρουν και δίνοντας προσοχή σε ό,τι σε κάνει να νιώθεις ζωντανός. Αυτό απαιτεί επίσης περιόδους αναστοχασμού για να προσδιορίσεις ποιες από τις εμπειρίες σου φάνηκαν πιο ουσιαστικές και γιατί.

Ένας άλλος τρόπος είναι να αναζητήσεις έμπνευση σε ένα μεταμορφωτικό γεγονός της ζωής. Για παράδειγμα, ένας αθλητής που τραυματίστηκε και αναγκάστηκε να αποσυρθεί μπορεί να βρει νέο σκοπό βοηθώντας για παράδειγμα, άλλους ανθρώπους να θεραπεύσουν το σώμα τους.

Τέλος, υπάρχει και η λεγόμενη «κοινωνική μάθηση», που σημαίνει να παρατηρείς και στη συνέχεια να μιμείσαι τη θετική συμπεριφορά των άλλων. Το ίδιο θετικό αποτέλεσμα έχει και η αντίστροφη διαδικασία· να προσέχεις τους ανθρώπους που σου προκαλούν έντονη ενόχληση ή ηθική αποστροφή, αποφεύγοντας να κάνεις αυτό που κάνουν.

«Όσο πιο περίεργος είσαι, όσο περισσότερες ερωτήσεις κάνεις και όσο περισσότερο συγκρίνεις τον τρόπο που ζουν οι άλλοι με τη ζωή που θεωρείς ιδανική για σένα, τόσο περισσότερη ενέργεια και κίνητρο αποκτάς για να δοκιμάσεις στην πράξη μια διαφορετική εκδοχή της δικής σου ζωής», εξηγεί ο ψυχολόγος.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ