Το κόλπο του 1 λεπτού που θα σε κάνει να εκτιμήσεις τη ζωή που έχεις

Όταν ένας από τους θεραπευόμενους της κλινικής ψυχολόγου Karen Stewart αρχίζει να παραπονιέται για τη δουλειά του, εκείνη τον διακόπτει κάνοντας του την εξής ερώτηση: «Τι θα γινόταν αν ξυπνούσες αύριο και λάμβανες ένα γράμμα που έλεγε ότι οι υπηρεσίες σου δεν χρειάζονται πλέον;».

«Αμέσως η έκφρασή τους άλλαξε», αναφέρει η Dr. Stewart μιλώντας στο TIME.

Η τεχνική του «τι θα γινόταν αν» (what if), την οποία η ίδια εφαρμόζει και στον εαυτό της ονομάζεται νοητική αφαίρεση. Στόχος της τεχνικής αυτής είναι να υπενθυμίσει την αξία μιας σχέσης ή μιας κατάστασης ή οτιδήποτε μπορεί να ενοχλεί κάποιον.

Τι είναι η νοητική αφαίρεση

Η νοητική αφαίρεση (mental subtraction) είναι μια βασική γνωστική λειτουργία που μας επιτρέπει να απομονώσουμε τις γενικές έννοιες από τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Παράλληλα, αποτελεί μια ισχυρή τεχνική της θετικής ψυχολογίας που αποσκοπεί στην αύξηση της ευγνωμοσύνης και της εκτίμησης.

Η τεχνική αυτή έχει κινηματογραφική ιστορία. Οι συγγραφείς της έρευνας του 2008 εμπνεύστηκαν από την ταινία It’s a Wonderful Life, όπου ο πρωταγωνιστής, George Bailey, βλέπει πόσο χειρότερη θα ήταν η ζωή όλων αν δεν είχε γεννηθεί ποτέ.

Στα πειράματα που διεξήχθησαν, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να φανταστούν ότι ένα θετικό γεγονός στη ζωή τους δεν είχε συμβεί ποτέ. Κάποιοι από τους συμμετέχοντες ανέφεραν συχνά ότι ένιωθαν περισσότερα θετικά συναισθήματα, ενώ άλλοι αναλογίζονταν απλώς το γεγονός αυτό.

Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού και μία εκ των συγγραφέων της μελέτη για τη νοητική αφαίρεση, Minkyung Koo εξηγεί ότι η νοητική αφαίρεση λειτουργεί διακόπτοντας μία άλλη ψυχολογική διαδικασία, που ονομάζεται ηδονική προσαρμογή.

«Από τη φύση μας συνηθίζουμε τα γεγονότα της ζωής, είτε είναι καλά είτε κακά. Αυτή η προσαρμογή είναι χρήσιμη ύστερα από δυσάρεστες εμπειρίες, καθώς ο πόνος με τον χρόνο εξασθενεί. Το μειονέκτημα, όμως, είναι ότι τα θετικά γεγονότα γίνονται οικεία και παύουν να μας προσφέρουν την ίδια χαρά που μας έδιναν αρχικά», δηλώνει.

Αυτός είναι ο στόχος της νοητικής αφαίρεσης· το να φαντάζεται κάποιος ένα θετικό γεγονός που μπορεί να μην είχε συμβεί ποτέ, μαθαίνει να το εκτιμά και να το θεωρεί λιγότερο αναποφευκτο.

Σε τι διαφέρει από το journaling;

Θα έλεγε κανείς ότι μοιάζει με το journaling, μία άλλη τεχνική ευγνωμοσύνης. Δεν ισχύει όμως κάτι τέτοιο.

H καθηγήτρια από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, Suzie White εξηγεί ότι «οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την ευγνωμοσύνη ως μια καταγραφή πραγμάτων για τα οποία αισθάνονται ευγνώμονες».

Η προσαρμογή που μειώνει τη συναισθηματική επίδραση των θετικών εμπειριών μπορεί να αποδυναμώσει την πρακτική αυτή. Η Roxy Zarrabi, κλινική ψυχολόγος στο Σικάγο αναφέρει ότι κάποιοι από τους πελάτες της χρησιμοποιούν τη μέθοδο σε τέτοια συχνότητα, που καταλήγει να χάνει την αξία της.

Τη στιγμή που το journaling σε μαθαίνει να εκτιμάς όσα έχεις, η αφαίρεσή του σε βάζει στη διαδικασία να σκεφτείς πώς θα ήταν η ζωή χωρίς αυτό χωρίς να το στερηθείς πραγματικά.

Οι μελέτες, όπως επισημαίνει η Koo, μέτρησαν τις αντιδράσεις των ανθρώπων μετά από μία σύντομη άσκηση, ωστόσο δεν εξέτασαν πόσο διαρκούσε η θετική αντίδραση. Η ίδια πιστεύει ότι οι άνθρωποι πρέπει να αντιμετωπίζουν τη νοητική αφαίρεση «ως ένα χρήσιμο ψυχολογικό εργαλείο και όχι ως μια αποδεδειγμένη μακροπρόθεσμη παρέμβαση για την ευτυχία».

Σύμφωνα με την Koo, μπορούμε να εκτιμήσουμε σε πιο ουσιαστικό βαθμό τα καλά πράγματα αναλογιζόμενοι ότι αυτά ίσως να μην είχαν συμβεί ποτέ.

Η νοητική αφαίρεση μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα αν είσαι σε άσχημη κατάσταση

Η κατάλληλη στιγμή για αυτή τη θεραπεία είναι όταν είσαι σε κατάσταση εκνευρισμού. Η Zarrabi λέει ότι «μέσα σε αυτές τις καταστάσεις είναι πιο δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα».

Όταν ένας από τους ασθενείς της παραπονιέται είτε για τη δουλειά είτε για τον σύντροφό του, η Stewart χωρίς προειδοποίηση βάζει στην κουβέντα το «τι θα γινόταν αν». Η ίδια έχει διαπιστώσει ότι αυτό για το οποίο παραπονιούνται είναι αυτό που δεν θέλουν να χάσουν ποτέ στην πραγματικότητα.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να ωφελήσει και με άλλο τρόπο το άτομο. Υπενθυμίζει πόσο σημαντική είναι για κάποιον η σχέση του και συχνά προβαίνει σε κινήσεις έκφρασης των συναισθημάτων αγάπης ή ευγνωμοσύνης.

Πώς μπορεί να εφαρμοστεί σε 1 λεπτό

Δεν απαιτείται ούτε εφαρμογή ούτε κάποιο συγκεκριμένο περιβάλλον. Χρειάζονται μόνο 60 δευτερόλεπτα.

Εντόπισε τον εαυτό σου την στιγμή που παραπονιέται. Μπορείς να ξεκινήσεις από κάτι πολύ απλό όπως για παράδειγμα ένα παράπονο που έχεις από τον σύντροφό σου.
Κάνε την αφαίρεση. Πάρε τον χρόνο σου για να φανταστείς τη ζωή σου χωρίς την κατάσταση αυτή. Η Koo λέει ότι το κλειδί για αυτή τη διαδικασία είναι να φανταστείς πραγματικά την απουσία και όχι απλά να εκτιμήσεις αυτό που ήδη έχεις.

Η Stewart συμβουλεύει τους ασθενείς της, η απώλεια στο «σενάριο» να προέρχεται από κάποιον εξωτερικό παράγοντα και να μην είναι δική τους επιλογή. Όταν χάνεις κάτι με δική σου ευθύνη δημιουργούνται εντελώς διαφορετικά συναισθήματα.

Έχεις φτάσει στο σημείο που όσα σε εκνευρίζουν μπορεί να φαίνονται λιγότερο σημαντικά.

Έλα τώρα πίσω στο παρόν. Εστίασε τώρα στην κατάσταση που βιώνεις. Μπορεί να μην έχουν αλλάξει οι συνθήκες, μπορεί όμως να έχει αλλάξει η οπτική σου.

Η White προτείνει να συνδυάσεις αυτά τα 60 δευτερόλεπτα με μία καθημερινή συνήθεια όπως είναι η προετοιμασία του καφέ ή το βούρτσισμα των δοντιών.

Δράσε με όσα έχεις συνειδητοποιήσει. Σκοπός της άσκησης δεν είναι απλά να νιώσεις καλύτερα αλλά να εκτιμήσεις όσα αντιλήφθηκες.

Η Stewart προτείνει να προχωρήσεις ένα βήμα παραπέρα και να προσπαθήσει να διορθώσεις την κατάσταση που σε ενοχλεί.

Συχνά λέμε ότι έχουμε τον έλεγχο των πραγμάτων, ότι θα μπορούσαμε εύκολα να παραιτηθούμε. Τι θα συμβεί όμως όταν αυτά που φανταζόμαστε συμβούν πραγματικά;

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ