Τι είναι τα ξενικά είδη που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες (και πώς τα τρώμε)
- 22 ΑΠΡ 2026
Λεοντόψαρο, λοχίας, σαρδελόγαυρος. Μπορεί τα ονόματά τους να μην είναι τόσο γνώριμα, όμως αυτά τα ψάρια (μαζί με αρκετά ακόμη και θαλασσινά) κατοικούν στις θάλασσές μας. Τα συγκεκριμένα μάλιστα μπορείς να τα καταναλώσεις ελεύθερα (προσοχή στο καθάρισμα του λεοντόψαρου), μαγειρεύοντάς τα όπως τα ντόπια ψάρια.
Πρόκειται για ξενικά είδη, δηλαδή οργανισμοί που έρχονται από άλλες περιοχές (μεταναστεύοντας από τη Διώρυγα του Σουέζ, δραπετεύοντας από κλωβούς ψαριών κ.α.) διαταράσσουν όμως τα τοπικά οικοσυστήματα.
Οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, η υπεραλίευση και η κλιματική αλλαγή με την άνοδο της θερμοκρασίας, βοηθούν αυτά τα είδη να εγκαθίστανται και να εξαπλώνονται πιο εύκολα. Αυτό συχνά οδηγεί σε ανταγωνισμό με τα ντόπια είδη, αρνητικές αλλαγές στην τροφική αλυσίδα και τα οικοσυστήματα και οικονομικές επιπτώσεις στην αλιεία. Έτσι, η κατανάλωση των ξενικών ειδών αποτελεί πλέον κομβικό κομμάτι της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της προστασίας της βιοποικιλότητας.
Σε μια περίοδο, λοιπόν, όπου η θαλάσσια βιοποικιλότητα της Μεσογείου δοκιμάζεται όλο και πιο έντονα, η παρουσίαση του πλήρως ανανεωμένου Οδηγού Υπεύθυνης Κατανάλωσης Ψαρικών “Fish Guide” από το WWF Ελλάς, έρχεται να υπενθυμίσει ότι οι επιλογές μας στο πιάτο δεν είναι ουδέτερες. Το Fish Guide είναι ένα εύχρηστο εργαλείο που μας βοηθά να κάνουμε πιο βιώσιμες επιλογές όταν καταναλώνουμε ψάρια και θαλασσινά, συμβάλλοντας παράλληλα και στην προστασία των θαλασσών μας.
Διαθέσιμο δωρεάν διαδικτυακά, περιλαμβάνει περισσότερα από 100 είδη ψαρικών, τα οποία συναντάμε ευρέως στην αγορά, αλλά και ορισμένα μη εμπορικά είδη που όμως, αξίζει να τα εντάξουμε στη διατροφή μας. Τα είδη χωρίζονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: Mεσογειακά είδη, Ξενικά είδη, είδη υδατοκαλλιέργειας και εισαγόμενα είδη.
Ο Οδηγός προσφέρει πρακτικές συμβουλές για την εποχικότητα των ειδών, βοηθώντας μας έτσι να επιλέγουμε ψάρια και θαλασσινά την κατάλληλη περίοδο, αποφεύγοντας τους μήνες που βρίσκονται σε αναπαραγωγή ή όταν δεν επιτρέπεται η αλίευσή τους.
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Σκάρος – Sparisoma cretense (μεσογειακό)
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Με δεδομένο ότι το μέγεθος ενός ψαριού υποδηλώνει την ηλικία του και εάν έχει αναπαραχθεί έστω και μια φορά στη ζωή του, στον Οδηγό δίνονται επιπλέον και πληροφορίες σχετικά με το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος που κάθε είδος πρέπει να έχει βάσει νόμου προκειμένου να καταναλωθεί, αλλά και σχετικά με το μέγεθος της πρώτης γεννητικής του ωρίμανσης, έτσι ώστε οι καταναλωτές να έχουν όλη την πληροφορία στα χέρια τους και να μπορέσουν να κάνουν πιο υπεύθυνες επιλογές.
Συμπληρωματικά, ο Οδηγός περιέχει βασικές πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά των ειδών, τη διατροφή και τη μορφολογία τους, τις περιοχές όπου συναντώνται, αλλά και την κατάσταση των πληθυσμών τους.
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Φαγκρί βραχύπτερο – Pargus major (εισαγόμενο)
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Για πρώτη φορά, ο Οδηγός περιλαμβάνει ειδική κατηγορία αφιερωμένη στα ξενικά είδη, καθώς πλέον εντοπίζονται όλο και συχνότερα στις ελληνικές θάλασσες. Βάσει μάλιστα των πιο πρόσφατων δεδομένων, στην Ελλάδα έχουν ως σήμερα καταγραφεί πάνω από 240 ξενικά είδη. Δεδομένου ότι πρόκειται για χωροκατακτητικά είδη που αναπτύσσονται ταχύτατα και προκαλούν επιπτώσεις τόσο στο θαλάσσιο περιβάλλον, όσο και στους αλιείς (ανταγωνισμός με τα εγχώρια είδη για τη διαθεσιμότητα τροφής, ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία), η κατανάλωση των ξενικών ειδών αποτελεί πλέον κομβικό κομμάτι της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της προστασίας της βιοποικιλότητας.
Μέσω του Fish Guide, οι καταναλωτές έχουν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τα ξενικά εκείνα είδη που δεν είναι κατάλληλα για κατανάλωση, αλλά και για εκείνα που διαθέτουν ξεχωριστή γεύση και υψηλή διατροφική αξία και που αξίζει να εντάξουν στη διατροφή τους.
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Άσπρος Γερμανός/ Αγριόσαλπα – Sigarus rivulatus (ξενικό)
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος/ WWF Greece
Ο Οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διατροφική αξία των ειδών που περιλαμβάνει, με αναλυτικές πληροφορίες για τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν (π.χ. πρωτεΐνες, ω-3 λιπαρά, ενέργεια, βιταμίνες), ενώ παρουσιάζει τα δέκα είδη που υπερέχουν ανά διατροφική αξία. Τέλος, και με στόχο να μετατραπεί σε ένα εργαλείο καθημερινής πρακτικής χρήσης, το Fish Guide περιλαμβάνει συνταγές από τον σεφ Γιώργο Τσούλη, επίσημο πρεσβευτή του WWF Ελλάς για θέματα βιώσιμης διατροφής, τον Ηλία Μαμαλάκη, αλλά και άλλους μάγειρες από όλο τον κόσμο.
Η σχέση των Ελλήνων καταναλωτών με τα ψάρια και τα θαλασσινά
Για την ανανέωση του Fish Guide, το WWF Ελλάς υλοποίησε πανελλαδική έρευνα γνώμης με σκοπό να συγκεντρώσει και να αξιοποιήσει τη γνώση και τη γνώμη των καταναλωτών και των καταναλωτριών σχετικά με την αγορά ψαρικών και θαλασσινών στη χώρα μας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού αναγνωρίζει τη διατροφική αξία και τη νοστιμιά των ψαριών/θαλασσινών, στην 3η θέση μετά από τα φρούτα και τα λαχανικά, ενώ περίπου ένας στους δύο καταναλώνει ψάρια/θαλασσινά μία φορά την εβδομάδα. Αντιθέτως, η κατανάλωση ψαριών/θαλασσινών στις νέες και στους νέους είναι περιορισμένη. Επιπλέον, περίπου 6 στους 10 Έλληνες/Ελληνίδες ενδιαφέρονται ή/και προβληματίζονται για το θέμα της υπεύθυνης κατανάλωσης ψαριών, ενώ ένας στους δύο αγνοεί την ύπαρξη των ξενικών ειδών ψαριών.
Το Fish Guide θα ανανεώνεται τακτικά, ενσωματώνοντας τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα. Απευθύνεται σε όλες και όλους: καταναλωτές, επαγγελματίες της εστίασης, αλιείς και εμπόρους με σκοπό να ενισχυθεί η συλλογική ευθύνη για τη διατήρηση των θαλάσσιων πόρων, μέσα από μικρές, αλλά ουσιαστικές αλλαγές στις καθημερινές μας επιλογές.
Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου η κατανάλωση ψαριού είναι βαθιά ριζωμένη στην κουλτούρα και τη γαστρονομία, η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η υπεραλίευση, η παράνομη δραστηριότητα και η έλλειψη ενημέρωσης δημιουργούν ένα τοπίο στο οποίο ο καταναλωτής συχνά αγνοεί τον αντίκτυπο των επιλογών του. Ο Οδηγός επιχειρεί να ανατρέψει αυτή τη συνθήκη, προτείνοντας μια πιο συνειδητή σχέση με τη θάλασσα.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.