Πρώτο κρούσμα Έμπολα – Ποιος ήταν ο «ασθενής μηδέν» που νόσησε πριν 50 χρόνια
- 20 ΜΑΙ 2026
Και κάπως έτσι, ο πλανήτης απέκτησε ένα νέο, συλλογικό άγχος. Λες και η ψυχική μας υγεία δεν είναι ήδη αρκετά ετοιμόρροπη και χρειαζόταν ένα ακόμα χτύπημα για να αποτελειωθεί.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επίσημα την επιδημία Έμπολα ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC)». Δόθηκαν φυσικά και οι απαραίτητες διευκρινίσεις -έχουμε και ένα πρόσφατο συλλογικό τραύμα να διαχειριστούμε – πως οι κίνδυνοι σε παγκόσμιο επίπεδο παραμένουν χαμηλοί.
Αλλά ποιος πιστεύει ποιον εδώ που φτάσαμε; Ειδικά, όταν ακόμα και οι αξιωματούχοι της παγκόσμιας υγείας εμφανίζονται ανήσυχοι και η αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με τον αριθμό των μολύνσεων και τον βαθμό εξάπλωσης του ιού είναι σημαντική.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μέχρι σήμερα, Τετάρτη (20/05), τουλάχιστον 139 θάνατοι θεωρείται ότι συνδέονται με την επιδημία, ενώ υπάρχουν σχεδόν 600 επιπλέον ύποπτα κρούσματα. Επιπλέον, μέχρι στιγμής, μόνο 51 κρούσματα έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα στη ΛΔΚ.
Καθώς οι παγκόσμιες υγειονομικές αρχές παλεύουν με μία νέα και σοβαρή από ότι φαίνεται έξαρση του Έμπολα στη ΛΔΚ, ας πάμε 50 χρόνια πίσω και συγκεκριμένα, τότε που το ημερολόγιο έδειχνε Αύγουστος του 1976.
Βρισκόμαστε στο χωριό Yambuku της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και ο 44χρονος διευθυντής σχολείου με το όνομα Mabalo Lokela επιστρέφει σπίτι του έπειτα από μία περιοδεία δύο εβδομάδων με μια τοπική ιεραποστολή.
Λίγες μέρες μετά την επιστροφή του, εισήχθη στο τοπικό νοσοκομείο με ρινορραγίες, δυσεντερία και πυρετό. Οι γιατροί τον θεράπευσαν για ελονοσία, χορηγώντας του κινίνη, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Οι γιατροί του συνέστησαν ανάπαυση και επέστρεψε στο σπίτι του, στο χωριό Yalikonde. Η κατάσταση του Lokela επιδεινώθηκε. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, δύο εβδομάδες μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, πέθανε. Εν τω μεταξύ, άλλοι άνθρωποι που είχαν έρθει σε επαφή μαζί του άρχισαν να αρρωσταίνουν.
Τότε, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτός ο άνθρωπος θα γινόταν ο «ασθενής μηδέν» της πιο τρομακτικής επιδημίας του σύγχρονου κόσμου.
Κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών μηνών, 318 άτομα μολύνθηκαν, εκ των οποίων τα 280 έχασαν τη ζωή τους. Αυτή η επιδημία, καθώς και μια άλλη που ξέσπασε ταυτόχρονα στο Νότιο Σουδάν, εφιστούσε την προσοχή του κόσμου στην ύπαρξη μιας νέας θανατηφόρας νόσου, η οποία τελικά πήρε το όνομα του ποταμού κοντά στον οποίο βρίσκεται το Yambuku: ο ποταμός Έμπολα.
Αν και είναι σπάνια, οι επιστήμονες θεωρούν τον Έμπολα μια σοβαρή και συχνά θανατηφόρα ασθένεια που προσβάλλει τον άνθρωπο και τα πρωτεύοντα θηλαστικά. Τα ποσοστά θνησιμότητας κυμαίνονται από 25% έως 90%, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, με το ποσοστό θνησιμότητας κατά την πρώτη γνωστή επιδημία του στελέχους του Έμπολα, Bundibugyo το 2007, να ανέρχεται στο 32%.
Bundibugyo ξαναγύρισες, ε;
Ο λόγος της ανησυχίας των ειδικών δημόσιας υγείας, ως προς τη συνεχιζόμενη έξαρση του Έμπολα, είναι το στέλεχος Bundibugyo.
Υπάρχουν έξι γνωστά στελέχη στο γένος Ebolavirus, τρία από τα οποία έχουν προκαλέσει εκτεταμένες επιδημίες. Οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά το στέλεχος Bundibugyo το 2007 στην περιφέρεια Bundibugyo της Δυτικής Ουγκάντας, μια περιοχή που βρίσκεται στα σύνορα με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Το στέλεχος Bundibugyo είναι γνωστό ότι έχει προκαλέσει δύο ακόμη τεκμηριωμένες επιδημίες: την επιδημία του 2007 και μια δεύτερη στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό το 2012.
Θεωρείται ότι αναπαράγεται πιο αργά και φαίνεται να αδρανοποιεί τα κύτταρα του ανοσοποιητικού πιο αργά σε σύγκριση με άλλα στελέχη, όπως δείχνουν οι έρευνες, και αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί οι εξάρσεις που σχετίζονται με αυτό το στέλεχος έχουν υπάρξει λιγότερο θανατηφόρες. Ωστόσο, ένας πιο αργός ιός μπορεί μερικές φορές να παραμείνει στο σώμα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να προκαλέσει πιο επίμονα συμπτώματα.
Για παράδειγμα, περίπου το 12% των ατόμων που μολύνθηκαν κατά τη διάρκεια της επιδημίας στο Yambuku επέζησαν της επαφής τους με τον ιό, και πολλοί από αυτούς ζουν ακόμα και σήμερα. Στο αίμα επιζώντων του ιού εντοπίστηκαν αντισώματα κατά του Έμπολα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, τα άτομα αυτά είχαν αντισώματα ικανά να εξουδετερώσουν τον ιό, ακόμη και μετά από 41 χρόνια
Ο ιός του Έμπολα μπορεί να παραμείνει στον οργανισμό για πολύ καιρό μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, κρυμμένος σε ασυνήθιστα σημεία όπως οι βολβοί των ματιών. Ένας άνδρας επίσης, εξακολουθούσε να φέρει τον ιό στο σπέρμα του 565 ημέρες αφότου ανάρρωσε. Η ανθεκτικότητα του ιού ίσως να εξηγεί γιατί οι επιζώντες συνεχίζουν να παράγουν αντισώματα εναντίον του, πολύ καιρό αφού τον έχουν τελικά αποβάλει από τον οργανισμό τους.
Η μεγαλύτερη επιδημία του ιού Έμπολα σημειώθηκε στη Δυτική Αφρική το διάστημα 2014-16, κατά την οποία αναφέρθηκαν πάνω από 28.600 κρούσματα, αλλά επιβεβαιώθηκαν μόνο 15.261, με τους θανάτους να ξεπερνούν τους 11.000.
Μια άλλη μεγάλη επιδημία σημειώθηκε στη ΛΔΚ το 2018-20, με 3.481 κρούσματα και 2.299 θανάτους στη ΛΔΚ, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Λίγα κρούσματα αναφέρθηκαν επίσης πέρα από τα σύνορα, στην Ουγκάντα.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.