Καλοκαίρι στην Αθήνα: 10 εκθέσεις για να παραμείνεις δροσερός
Η ανενωμένη μόνιμη συλλογή του ΕΜΣΤ, μια διεθνής έκθεση σύγχρονης χαρακτικής (που όμοιά της δεν έχει υπάρξει ξανά στην Αθήνα), η πιο προσωπική αναδρομική του Γιάννη Ψυχοπαίδη και κράματα υπερτουρισμού από το τοπίο των Κυκλάδων.
- 8 ΙΟΥΛ 2026
Προβληματισμός μπροστά στη διαπίστωση ότι το τοπίο των Κυκλάδων αλλοιώνεται από τον υπερτουρισμό. Αίσθημα έκπληξης μπροστά στο ατελείωτο παζλ της μητέρας φύσης που μένει χαραγμένο στη μνήμη. Ένας κατακόκκινος ήλιος που φαίνεται σαν να χαμογελά δίπλα στα αρχαία αγάλματα και πολλές, διαφορετικές εκδοχές μιας λίμνης μέσα στα δάση της Ρωσίας.
Όχι, τα παραπάνω στιγμιότυπα δεν προϋποθέτουν βαλίτσες και ταξίδια. Είναι εικόνες και συναισθήματα που περιμένουν αυτό το καλοκαίρι το κοινό σε μουσεία και γκαλερί, προσφέροντας ανάσες στοχασμού και δροσιάς κάτω από τα κλιματιστικά συστήματα των εκθεσιακών χώρων: από τον Πειραιά και το meeting point της Πολυδεύκους μέχρι το κέντρο της πρωτεύουσας, το ανανεωμένο ΕΜΣΤ, τη λαμπερή Εθνική Πινακοθήκη, το οικοσύστημα του Μουσείου Μπενάκη, αλλά και τις εκτός ραντάρ έδρες ιδρυμάτων όπως το ΔΕΣΤΕ και η Συλλογή Γιώργου Οικονόμου, υπάρχουν πολλές σημαντικές και ενδιαφέρουσες εκθέσεις για όσους (και για όσο) θα μείνουμε πίσω να φυλάμε Θερμοπύλες.
Παρακάτω, συγκεντρώσαμε τις καλύτερες για το καλοκαίρι, γράφοντας τον λόγο που ξεχωρίζουν.
Γκαλερί The Intermission: Ruvan Wijesooriya & Nick Zinner. Passerby
Στο πλαίσιο τόσο του παράλληλου προγράμματος του Athens Photo Festival όσο και ενός προγράμματος με επίκεντρο την προφορική ιστορία στη γκαλερί του Πειραιά, μια συλλογή εκατοντάδων inside φωτογραφιών από την παλλόμενη underground μουσική σκηνή της Νέας Υόρκης στα 00s ξεδιπλώνεται για λίγες μέρες μέσα στην πρώην αποθήκη του λιμανιού στην Πολυδεύκους.
Πρόκειται για υλικό που συλλέχθηκε εκ των έσω.
Ο φωτογράφος Ruvan Wijesoor εστίασε τον φακό του στη μουσική σκηνή, ο (κιθαρίστας των Yeah Yeah Yeahs) Nick Zinner φωτογράφιζε τη ζωή στις περιοδείες και στα παρασκήνια, εξασφαλίζοντας αμεσότητα που μόνο ένα μέλος της κοινότητας θα απολάμβανε. Από κοινού, παραδίδουν ένα ζωντανό πορτρέτο μιας εποχής χωρίς FOMO και social media, μιας εποχής «όπου τα άτομα διαλύονται μέσα σε κάτι συλλογικό και η εμπειρία υπερβαίνει την καταγραφή», όπως σημειώνει στο συνοδευτικό κείμενο η επιμελήτρια Βασιλεία Κάγκα, σκιαγραφώντας την αναζήτηση της ουτοπίας σαν κάτι φευγαλέο.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι (έως 9/7): Παρ.-Σάβ.: 12.00-20.00, Κυρ.: 15.00-20.00, Δευτ.-Τρ.: 17.00-20.00,Τετ.-Πέμ.: 12.00-20.00. Είσοδος ελεύθερη.
ΕΜΣΤ: South by Southeast
Εδώ και μερικές εβδομάδες, ο όροφος της μόνιμης συλλογής στο ΕΜΣΤ έχει αναδιαμορφωθεί εκ βάθρων, διαμορφώνοντας μια νέα ταυτότητα υπό την επιμέλεια της Κατερίνας Γρέγου.
Σε μία συγκυρία με υψηλό γεωπολιτικό βάρος, το μουσείο-πρωταγωνιστής για τη σύγχρονη τέχνη στη χώρα στρέφεται «προς ανατολάς» και αφηγείται την ελληνική ταυτότητα σε συνάρτηση με την ανατολική Μεσόγειο και τους λαούς της Εγγύς Ανατολής, εστιάζοντας σε όσα μας ενώνουν. Διαρθρωμένη σε τέσσερις ενότητες και περιλαμβάνοντας περισσότερα από 120 έργα από 50 χώρες της περιοχής, η νέα έκθεση South by Southeast προσφέρει ένα ολοκαίνουργιο ταξίδι για τον επισκέπτη, με κριτική προσέγγιση, αυτοσαρκασμό και την ποιότητα στησίματος που έχουμε συνηθίσει από την ομάδα του Μουσείου.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Τρ.-Τετ. & Παρ.-Κυρ.: 11.00 -19.00, Πέμ.: 11.00-22.00. Εισιτήρια εδώ.
Συλλογή Γιώργου Οικονόμου: The Way We Live Now
Είναι θεσμοθετημένο κάθε καλοκαίρι να ανοίγει τις πόρτες του το κτίριο της Συλλογής Γιώργου Οικονόμου παραπλεύρως της Κηφισίας στο Μαρούσι, με μια έκθεση διεθνούς επιπέδου – αυτή τη φορά, το κάνει με επιλεγμένα έργα αποκλειστικά από τη συλλογή του Ιδρύματος, στην οποία περιλαμβάνονται ακριβοθώρητα ονόματα από την ευρωπαϊκή τέχνη του περασμένου αιώνα.
Σε επιμέλεια του ακαδημαϊκού και βραβευμένου με Πούλιτζερ συγγραφέα Hilton Als αλλά και της διακεκριμένης για τη συνεισφορά της στον κόσμο της τέχνης Ann Philbin (Getty Prize 2025) μαζί με τη διευθύντρια της Συλλογής Γιώργου Οικονόμου, Skarlet Smatana, η εκτενής ομαδική έκθεση The Way We Live Now ιχνηλατεί τον πολύπλοκο και πολυεπίπεδο τρόπο που δομείται μεταπολεμικά η ανθρώπινη ύπαρξη στη Δύση: πώς ζούμε ως πολιτικά όντα, ως άνθρωποι που αναζητούμε οικειότητα, ως παρατηρητές μέσα και έξω από τον κόσμο που μας δημιούργησε.
Περιλαμβάνονται έργα καλλιτεχνών με εκτόπισμα όπως David Hockney, Jenny Saville, Charles Ray, Louise Bourgeois.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Δευτ.-Παρ.: 10.00-18.00, Τετ.: 10.00-20.00. Είσοδος ελεύθερη.
Εθνική Πινακοθήκη: Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος
Σε μια φορτισμένη γεωπολιτική περίοδο, είναι ευτύχημα που η «απαγορευμένη τέχνη» της Ρωσίας βρίσκει χώρο στο πιο επίσημο και θεσμικό πολιτιστικό φορέα του ελληνικού κράτους, διατυπώνοντας ένα αφήγημα όχι βολικό για τη Δύση.
Γιατί αυτό; Διότι, με μία περιήγηση μπροστά από τα αριστουργήματα που έφερε το MoMus στην Εθνική Πινακοθήκη, συνειδητοποιείς από πόσο παλιότερα είχαν κατακτηθεί πολλές από τις «υπερβάσεις» που νομίζουμε σύγχρονες: πριν τη χειρονομιακή ζωγραφική και τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό του Jackson Pollock υπήρξε ο Alexander Rodchenko και ο κονστρουκτιβισμός· πολύ πριν ακούσουμε τον όρο «εννοιολογική τέχνη», ο Vladimir Tatlin υπερθεμάτιζε την αξία της ιδέας έναντι του αντικειμένου· πριν o Rothko γίνει διάσημος με τα μεγάλα χρωματικά πεδία και τη μονοχρωμία, υπήρξε το εεμβληματικό «Μαύρο Ορθογώνιο» του Kazimir Malevich.
Διαρθρωμένη σε τέσσερις θεματικές ενότητες (Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος) και μια σειρά από «δωμάτια», η έκθεση αποδεικνύει μεταξύ άλλων γιατί η ρωσική πρωτοπορία δεν μοιάζει με καμία άλλη πρωτοπορία της καλλιτεχνικής ιστορίας.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Δευτ., Πέμ.-Κυρ.: 10.00-18.00, Τετ.: 14.00-22.00. Εισιτήρια εδώ
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: Jeff Koons. «Αφροδίτη» του Lespugue
Αν δεν το έχεις ανεβάσει μέχρι τώρα σε story, μάλλον σε αφήνει αδιάφορο το FOMO για τη «μπαλονένια» Αφροδίτη του Jeff Koons που τους τελευταίους μήνες έχει προσγειωθεί στο αθηναϊκό έδαφος.
Ωστόσο, θα λέγαμε ότι πρέπει να το ξανασκεφτείς – όχι τόσο για το αστραφτερό γλυπτό του πασίγνωστου Αμερικανού (ο οποίος κατέχει το Ρεκόρ Γκίνες για την πιο υψηλή τιμή που έχει φτάσει έργο εν ζωή καλλιτέχνη σε δημοπρασία) και τις αναπόφευκτες φωτογραφίες, αλλά για τη διαπίστωση ότι με έναν ανεξήγητο, σχεδόν μεταφυσικό τρόπο η ανθρωπότητα μοιράζεται το ίδιο «λεξιλόγιο» σε βάθος χιλιετιών, από την εποχή των σπηλαίων – στην Αφροδίτη του Koons, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αντιπαραβάλλει παλαιολιθικές «Αφροδίτες», γυναικεία ειδώλια τα οποία έχουν βρεθεί μυστηριωδώς σε όλη την Ευρασία, από τα Πυρηναία μέχρι τα βάθη της Μογγολίας.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Δευτ., Τετ.-Κυρ.: 10.00-17.00, Κυρ.: 10.00-18.00, Τετ.: 14.00-22.00, Τρ.: Κλειστά. Εισιτήρια εδώ
Μουσείο του Ιδρύματος Γουλανδρή: Γιάννης Ψυχοπαίδης. Τοπία της Μνήμης
Έχοντας ολοκληρώσει με επιτυχία 100+ αναδρομικές, τι παραπάνω μπορεί να αφηγηθεί ένας δημιουργός για τη ζωή και το έργο του;
Να που μπορεί: Το αποτέλεσμα φέρει την επιμελητική σφραγίδα του διευθυντή του Ιδρύματος, Κυριάκου Κουτσομάλλη, αλλά με πρώτη ύλη τα έργα τα οποία καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, από το 1962 έως σήμερα, κρατούσε από προσωπική επιλογή ο Ψυχοπαίδης στη συλλογή του, «κυρίως σαν ένα στήριγμα για την επόμενη κίνηση». Μέσα από 20 κεφάλαια, τα οποία έχουν διαμορφωθεί σύμφωνα με τις αφηγήσεις και τις επεξηγήσεις του ίδιου του καλλιτέχνη, αυτή η αναδρομική μοιάζει πιο πολύ με ξενάγηση στο προσωπικό ατελιέ του μεγάλου ζωγράφου – στις αναφορές του, στα «τοπία» του, στο σύμπαν του.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Τετ.-Πέμ., Σάβ.-Δευτ.: 10:00-18:00, Παρ.: 10:00-20:00. Εισιτήρια εδώ.
Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ: Gen X. Tales from the Forgotten Generation
Είναι η τελευταία γενιά της σύγχρονης τέχνης την οποία μπορούμε να αποτιμήσουμε σήμερα ως σύνολο, με κοινές εμπειρίες, αφετηρίες, χαρακτηριστικά. Είναι η γενιά μετά την εννοιολογική τέχνη, γεννημένη μεταξύ 1960-1980 και διαμορφωμένη από την παγκοσμιοποίηση, το τέλος των μεγάλων ουτοπιών, την ψηφιακή επανάσταση, την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού, το νέο κύμα του φεμινισμού και των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων.
Είναι η γενιά που όρισε την πρωτοπορία στα art fairs, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Αιρετικοί σταρ της σύγχρονης τέχνης όπως ο Maurizio Cattelan (με την περίφημη μπανάνα στον τοίχο), η Urs Fischer, ο Olafur Eliasson, ο Gabriel Orozco, ο Wolfgang Tillmans, ο Douglas Aitken.
Όλα τους, ονόματα τα οποία περιλαμβάνονται στη συλλογή Δάκη Ιωάννου και υπό το βλέμμα μιας διεθνούς καταξιωμένης επιμελητικής τριάδας (Massimiliano Gioni, καλλιτεχνικός διευθυντής του New Museum, μαζί με τον Calvin Wang και την Taeyi Kim), παρουσιάζονται στο κοινό αυτό το καλοκαίρι, στην έδρα του Ιδρύματος στη Νέα Ιωνία. Περισσότερο από μια αναδρομή σε ένα συγκεκριμένο ηλικιακό target group, η έκθεση λειτουργεί ως ένα σχόλιο πάνω στη μετάβαση, την αίσθηση του «ενδιάμεσου» και την εμπειρία του να μεγαλώνεις σε μια εποχή όπου όλα αλλάζουν ταυτόχρονα.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Τρ., Τετ.-Πέμ.: 12.00-20.00. Κλειστά από 3/8 μέχρι 18/8. Είσοδος ελεύθερη.
Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού: Aleksandra Waliszewska. Η Εισβολή της Αρχαιότητας
Η εικονοποιοία της αρχαιότητας εισβάλλει στο Μουσείο Μπενάκη, με όχημα τη σκοτεινή τέχνη της Πολωνής Aleksandra Waliszewska.
Έχοντας για σημείο αναφοράς έναν άτλαντα εικόνων που είχε στοιχειοθετήσει αρχές του προηγούμενου αιώνα ο ιστορικός τέχνης Aby Warburg και τα κεφάλαια που ανίχνευαν τις ρίζες της Αναγέννησης στους κλασικούς πολιτισμούς της Ελλάδας και της Ρώμης, η σύγχρονη καλλιτέχνιδα έφτιαξε με το dark ατμοσφαιρικό ύφος της μια σειρά από ζωγραφικά έργα με μύθους, θεότητες και σύμβολα της ελληνικής αρχαιότητας. Τοποθετημένα δίπλα σε αντικείμενα από τη νεολιθική Ελλάδα, την κλασική αρχαιότητα, τον κόσμο του Βυζαντίου και τη νεότερη Ελλάδα, οι συνθέσεις οδηγούν τον επισκέπτη σε μια διανοητική και συναισθηματική άσκηση για την αιώνια υπερβατική φύση των αρχέτυπων.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι: Δευτ., Τετ., Παρ.-Σάβ.: 10.00-18.00, Πέμ.: 10.00-00.00, Κυρ.: 10.00-16.00. Εισιτήρια εδώ.
Γκαλερί Callirrhoë: Βασίλης Παπαγεωργίου. Grounding
Άθραυστο σε συνθήκες καταπόνησης αλλά εύθραυστο στην εποχή του υπερτουρισμού, το τοπίο των Κυκλάδων έχει ρόλο πρωταγωνιστή στη νέα «δουλειά» που παρουσιάζει ο Βασίλης Παπαγεωργίου στη γκαλερί Callirrhoë.
Μέσα στον λευκό χώρο, συναντάμε τεράστια κομμάτια βράχων ανηρτημένα στους τοίχους – μοιάζουν με κομμάτια που αποκόπηκαν από το φυσικό τοπίο, αλλά είναι γλυπτά από χυτό μπρούτζο, φτιαγμένα κατά μίμηση εκείνων που είχε συναντήσει στην πραγματικότητα ο καλλιτέχνης σε ακτές των Κυκλάδων πριν μερικά χρόνια, διαπιστώνοντας ότι στα ιζηματογενή πετρώματα είχαν ενσωματωθεί και υλικά της σύγχρονης οικοδομικής δραστηριότητας π.χ. τούβλα και σκυρόδεμα, πιθανότατα από τα μπάζα που εγκατέλειπαν στις παραλίες οι ντόπιοι.
Μαζί με τα χρυσαφένια υβριδικά «εδάφη», μια φωτογραφία και ένα σύντομο βίντεο δένουν με υπαινικτικό τρόπο το κριτικό μήνυμα του πρότζεκτ, σε σχέση με την αλλοίωση του τοπίου, την «ουτοπία» του υπερτουρισμού και την έννοια της γείωσης.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι (έως 31/7): Τρ.-Παρ.: 12.00-17.00, Σάβ.: 12.00-16.00. Κλειστά τον Αύγουστο. Είσοδος ελεύθερη.
Λόφος Art Project: Το Πρόσωπο της Φύσης
Μια πραγματικά διεθνής έκθεση σύγχρονης χαρακτικής, που όμοιά της δεν έχει ξαναυπάρξει στην Αθήνα.
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της καθηγήτριας της ΑΣΚΤ Βίκυς Τσαλαματά, που συνυπογράφει την επιμέλεια με τον διευθυντή του Tagus International Centre of Arts της Κίνας, Luo Q. Συγκεντρώνει καλλιτέχνες από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη μέχρι την Αμερική και την ανατολική Ασία (ανάμεσά τους, πολλοί διακεκριμένοι και πρωτοπόροι στο πεδίο της χαρακτικής όπως ο Dan Welden), σε ένα πολυφωνικό διάλογο γύρω από τη φύση, την περιβαλλοντική επιβάρυνση, την οικολογική μνήμη και το όραμα της αναγέννησης. Την Ελλάδα εκπροσωπούν οκτώ σημαντικοί καλλιτέχνες.
Βλέπουμε τη χαρακτική να λειτουργεί ως κριτικό εργαλείο, ως πεδίο οικολογικής έρευνας και ηθικού αναστοχασμού.
Ώρες λειτουργίας το καλοκαίρι (έως 31/7). Τρ.-Κυρ.: 18.00-21.00. Είσοδος ελεύθερη.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.