Unsplash
ΡΕΠΟΡΤΑΖ

Pre-batched cocktails: Το ελληνικό κράτος ποινικοποιεί την εξέλιξη των καλύτερων μπαρ του κόσμου

Ένα λουκέτο στην Καλαμάτα, δύο σκουριασμένοι νόμοι του 2001 και η ωμή πραγματικότητα πίσω από την μπάρα: ο Βασίλης Κυρίτσης, ο Κωνσταντίνος Θεοδωρακόπουλος και ο Νίκος Γινάργυρος εξηγούν πώς η σύγχρονη δημιουργία εξισώνεται με βιομηχανική λαθρεμπορία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: UNSPLASH

Η αλήθεια είναι ότι αν έχεις βγει έστω και ένα βράδυ τα τελευταία δέκα χρόνια σε κάποιο από τα καλά μπαρ αυτής της πόλης, ή οποιασδήποτε άλλης γωνιάς της Ελλάδας, έχεις απολαύσει τουλάχιστον ένα cocktail που βγήκε μέσα από ένα όμορφο, ανώνυμο γυάλινο μπουκάλι. Μπορεί να ήταν ένα άψογα ισορροπημένο Negroni, ένα blend από τρία διαφορετικά ρούμια για το Daiquiri σου ή ένα χειροποίητο cordial που χρειάστηκε ώρες προετοιμασίας πριν ανοίξουν οι πόρτες.

Για εσένα, είναι η επιτομή της σύγχρονης φιλοξενίας, της ταχύτητας στο service και της υψηλής γαστρονομίας στο ποτήρι. Για τον ελληνικό φορολογικό και τελωνειακό μηχανισμό όμως, αυτή ακριβώς η κίνηση ισοδυναμεί με παράνομη βιομηχανική μεταποίηση, νοθεία και αδιαμφισβήτητο λαθρεμπόριο. Και κάπου εδώ, η κοινή λογική σηκώνει τα χέρια ψηλά.

Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος παραλόγου στην Καλαμάτα

Όλα ξεκίνησαν όταν ένα κλιμάκιο ελεγκτών βρέθηκε σε ένα γνωστό μπαρ της Καλαμάτας τον Ιούλιο. Κατά τον έλεγχο, οι αρχές εντόπισαν δοχεία και γυάλινες φιάλες που περιείχαν προαναμεμειγμένα cocktails (το λεγόμενο pre-batching). Δεν βρήκαν παράνομα αποστακτήρια στην πίσω αυλή, ούτε κρυμμένες δεξαμενές με επικίνδυνο βιομηχανικό οινόπνευμα. Βρήκαν υγρά μείγματα που προορίζονταν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση της βραδινής βάρδιας, φτιαγμένα από αποστάγματα που είχαν αγοραστεί καθόλα νόμιμα, με τα παραστατικά και τα τιμολόγιά τους, κανονικά περασμένα στα βιβλία της επιχείρησης.

Το αποτέλεσμα; Το μαγαζί σφραγίστηκε, σχηματίστηκε δικογραφία και η επιχείρηση βρέθηκε ξαφνικά με τη ρετσινιά του λαθρέμπορου.

«Τελείως άδικο. Αυτό πλέον το κάνουμε όλοι. Είναι σαν να πεις σε ένα εστιατόριο να μην κάνει δικές του παρασκευές», σχολιάζει ορθά-κοφτά ο Κωνσταντίνος Θεοδωρακόπουλος, συνιδιοκτήτης του The Bar in Front of the Bar. «Αυτό γίνεται παντού στον κόσμο. Το Negroni blend παντού υπάρχει, και στην Αφρική το έχουν και στο Όσλο».

Παράλληλα, ο Κωνσταντίνος δεν διστάζει να εξηγήσει το ευρύτερο φαινόμενο πίσω από την ξαφνική ένταση: «Εγώ νομίζω ότι έχει να κάνει με μία εγρήγορση της κυβέρνησης. Θέλει να δείξει ότι πατάσσει τη διαφθορά. Έχει ξαναγίνει αυτό. Το μεγάλο πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι ότι δεν έχει ελέγχους, είναι ότι στις μισές περιπτώσεις ξέρουν ότι θα γίνει έλεγχος».

Κι όμως, στην Ελλάδα, το ίδιο ακριβώς blend μπορεί να σου κλείσει το μαγαζί και να σου καταστρέψει τη φήμη εν μία νυκτί.

Όταν ο νόμος του 2001 αγνοεί την πραγματικότητα

Για να καταλάβεις πώς φτάσαμε ως εδώ, πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω στα τέλη του 2001. Τότε ψηφίστηκαν δύο κομβικά νομοθετήματα: ο Νόμος 2960/2001 (ο Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας) και ο Νόμος 2969/2001 («Αιθυλική αλκοόλη και αλκοολούχα προϊόντα»).

Η βασική τους αφορμή ήταν καθαρά δημοσιονομική και εναρμονιστική. Η χώρα ετοιμαζόταν να υποδεχτεί το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2002, έπρεπε να αντικατασταθεί ένας μουσειακός νόμος του 1918 και το υπουργείο Οικονομικών καιγόταν να διασφαλίσει την είσπραξη του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στην πηγή. Ο μεγάλος εχθρός τότε ήταν η παραδοσιακή «μπόμπα», τα ανεξέλεγκτα παράνομα καζάνια και η διακίνηση χύμα αποσταγμάτων σε τόνους. Έτσι, στο Κεφάλαιο Δ (παράγραφος 10α) του Νόμου 2969/2001 μπήκε μια απόλυτη διατύπωση: «Απαγορεύεται η εμφιάλωση αλκοολούχων ποτών από άλλους επιτηδευματίες πλην των ποτοποιών».

Παράλληλα, το Άρθρο 155 του Τελωνειακού Κώδικα ορίζει ως λαθρεμπορία οποιαδήποτε ενέργεια αποσκοπεί στη στέρηση δασμών και φόρων, συμπεριλαμβάνοντας την κατοχή εμπορευμάτων που τέθηκαν σε κατανάλωση κατά τρόπο μη νόμιμο.

Ποια είναι λοιπόν η αμείλικτη λογική του ελεγκτή σήμερα;

  • Εντοπίζει μια ανώνυμη φιάλη ή ένα βαρελάκι παλαίωσης πίσω από την μπάρα.
  • Εφόσον δεν υπάρχει η εργοστασιακή ετικέτα με το barcode και τον αριθμό παρτίδας (Lot number), αδυνατεί να ταυτοποιήσει επιτόπου το περιεχόμενο.
  • Το υγρό βαφτίζεται αυτόματα «αγνώστου προελεύσεως».
  • Εφόσον είναι αγνώστου προελεύσεως, τεκμαίρεται ότι δεν έχει πληρωθεί ο ΕΦΚ.
  • Άρα, η κατοχή του θεωρείται αυτόματα λαθρεμπορία.

Το 2001, η έννοια του σύγχρονου cocktail bar απλώς δεν υπήρχε για το κράτος. Οι συντάκτες του νόμου συνομιλούσαν με βιομηχάνους, παραγωγούς αποσταγμάτων και αμπελουργούς. Κανείς δεν φανταζόταν ότι είκοσι χρόνια μετά ένας bartender θα έκανε sous-vide εκχυλίσεις ή θα ανακάτευε τρία νόμιμα φορολογημένα ποτά σε μια κανάτα για να βγάλει τη βραδιά. Σήμερα, το νομικό οπλοστάσιο αντιμετωπίζει ένα μπουκάλι homemade Negroni με τα ίδια ακριβώς εργαλεία που θα αντιμετώπιζε μια αποθήκη που νοθεύει ουίσκι σε βιομηχανική κλίμακα.

«Είμαστε στο 1930», περιγράφει εύστοχα ο Νίκος Γινάργυρος ιδιοκτήτης των bars Plum και Porto Vecchio στους Παξούς, αποτυπώνοντας το πόσο πίσω έχει μείνει το θεσμικό πλαίσιο της χώρας. «Η νομοθεσία γενικά, ακόμα και για τη μουσική, ο νόμος είναι του 1986, μας φέρνει στα δικαστήρια λες και είμαστε εγκληματίες επειδή φωνάξανε ή επειδή τράβηξε ο πελάτης την καρέκλα 20 εκατοστά έξω. Γενικά υπάρχει μία τεράστια ασυδοσία, ο καθένας κάνει ό,τι θέλει χωρίς κανέναν έλεγχο, μόνο με προσωπική ευθύνη, το πόσο σε νοιάζει να σερβίρεις κάτι αξιοπρεπές στους πελάτες σου. Απ’ την άλλη, δεν υπάρχει μία νομοθεσία που να μπορεί να σου πει ακριβώς τι πρέπει να κάνεις».

Τα ελληνικά μπαρ είναι τα «μισελενάτα» της χώρας

Εδώ ακριβώς κρύβεται η απόλυτη αντίφαση. Ενώ το νομικό πλαίσιο έχει μείνει κολλημένο σε εποχές που δεν είχαν καν προβλεφθεί αυτές οι διαδικασίες, η ελληνική σκηνή των μπαρ έχει εκτοξευθεί στην παγκόσμια ελίτ.

Τα αθηναϊκά μπαρ, αλλά και σπουδαία concepts σε όλη την περιφέρεια, φιγουράρουν σταθερά στις κορυφαίες θέσεις του The World’s 50 Best Bars και άλλων παγκόσμια αναγνωρισμένων βραβείων. Η χώρα έχει μετατραπεί σε διεθνή γαστρονομικό προορισμό για fine drinking, προσελκύοντας ταξιδιώτες υψηλού επιπέδου αποκλειστικά για την εμπειρία των μπαρ της.

Όπως τονίζει ο Βασίλης Κυρίτσης (συνιδιοκτήτης των The Clumsies και LINE Athens): «Η ερώτηση η δικιά μου είναι η εξής: το θέλουμε αυτό ή δεν το θέλουμε; Θέλουμε να υποστηριχθεί από την εστίαση η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας; Από τη μία, η Πολιτεία πλήρωσε αδρά τον οδηγό Michelin για να έρθει στην Ελλάδα και από την άλλη, αν βγουν οι φορείς σου έξω, θα τα κλείσουν τα εστιατόρια. Πώς γίνεται αυτό το πράγμα;».

Και συμπληρώνει, ανατρέχοντας στο πώς χτίστηκε όλο αυτό το οικοδόμημα: «Δημιουργήθηκε με ανθρώπους οι οποίοι επένδυσαν τα χρήματά τους να πάνε στο εξωτερικό, να ταξιδέψουν, να φέρουν ιδέες, προτάσεις. Να βρουν άλλα παιδιά τα οποία να έχουν το ίδιο ενδιαφέρον και σιγά-σιγά να χτιστεί ένα ωραίο πράγμα. Όπως είχε πει και ο Δελληγιάννης, τα μπαρ αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι ό,τι τα μισελενάτα γαλλικά εστιατόρια στη Γαλλία – και μακάρι κάποια στιγμή και τα εστιατόριά μας να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο αναγνώρισης».

Μάλιστα, ο Κυρίτσης βάζει στο τραπέζι και τη μεγάλη χαμένη ευκαιρία: «Εμείς εδώ κυνηγάμε πόσο καιρό να μπορέσουμε κάποια στιγμή να διοργανώσουμε τα 50 Best στην Ελλάδα, που είναι ο αντίστοιχος θεσμός των μπαρ παγκοσμίως. Και σκέψου πόσο κόσμο θα φέρει, δημοσιογράφους, τα πάντα από όλο τον κόσμο». Αντί όμως η Πολιτεία να εκμεταλλευτεί αυτό το τουριστικό και πολιτιστικό κεφάλαιο, το αντιμετωπίζει με αγκυλώσεις.

Στο ίδιο σημείο στέκεται και ο Νίκος Γινάργυρος, αναδεικνύοντας το τουριστικό παράδοξο: «Είδα τον Πρωθυπουργό να λέει ότι θέλουμε να δουλεύει η εστίαση οκτώ μήνες τον χρόνο, αλλά ποια εστίαση θέλουμε; Θέλουμε την εστίαση που είναι γαστρονομικός προορισμός; Υπάρχει και ο τουρισμός των μπαρ. Αυτοί οι άνθρωποι που φέρνουν τουρισμό στην Ελλάδα θα έπρεπε να έχουν στήριξη από την κυβέρνηση».

Ο κίνδυνος: «Αυτή τη στιγμή όλα τα μπαρ είναι στο όριο της νομιμότητας»

Αν εφαρμοστεί κατά γράμμα η στενή ερμηνεία του νόμου, δεν κινδυνεύει μόνο το μαγαζί της Καλαμάτας. Κινδυνεύει κυριολεκτικά κάθε σύγχρονο μπαρ στη χώρα.

«Αυτή τη στιγμή τα μπαρ βαδίζουν κυριολεκτικά στο όριο με τους υπάρχοντες νόμους», επισημαίνει ο Βασίλης Κυρίτσης. «Ο νόμος λέει ότι όταν θα έρθει ένας πελάτης να κάτσει μπροστά στο μπαρ σου, όλα πρέπει να ανοίγονται μπροστά του και τίποτα δεν μπορεί να είναι σπιτικό, πρέπει όλα να είναι αγορασμένα από κάποια εταιρεία. Δηλαδή, ακόμα κι ένα απλό σιρόπι ζάχαρης που υπάρχει σε όλα τα μπαρ, με το γράμμα του νόμου θεωρείται παράνομη παρασκευή».

Και συνεχίζει με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πόσο εκτός τόπου και χρόνου είναι το ευρύτερο πλαίσιο: «Ακόμα και στα ντεσιμπέλ στη μουσική, υπάρχει το 80 ντεσιμπέλ. Το 80 ντεσιμπέλ έρχεται από έναν νόμο από το ’60. Η Αθήνα το ’60 ήταν όπως τη βλέπαμε στον Κωνσταντάρα, που λογικό ήταν τα ντεσιμπέλ να ενοχλούσαν την πόλη. Αυτή τη στιγμή η πόλη είναι η ίδια με τότε; Δεν πρέπει όλα αυτά να πηγαίνουν σύμφωνα με το πώς εξελίσσεται και μια πόλη;».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Κωνσταντίνος Θεοδωρακόπουλος αναλύει το απόλυτο αδιέξοδο της καθημερινότητας: «Δεν καλύπτει τις περισσότερες ενέργειες. Δεν καλύπτει ότι το μπουκάλι με τα bitters το έχω μεταγγίσει από το κανονικό μπουκάλι σε ένα πιο όμορφο. Δεν καλύπτει ότι στο Negroni μου έχω βάλει τζιν και βερμούτ και το έχω έτοιμο. Δεν καλύπτει ότι έχω ένα daiquiri blend με τέσσερα ρούμια. Ακόμα και το σιρόπι ζάχαρης είναι παρασκευή, είναι παράνομο. Έχουμε 2026: αν έχω δύο έτοιμα και τα αναμείξω είναι παράνομο; Άρα είναι ψιλοπαράνομο και το κοκτέιλ μήπως;».

Την ίδια ανασφάλεια και έλλειψη σαφών κανόνων για τις πρώτες ύλες περιγράφει και ο Νίκος Γινάργυρος: «Θέλουμε να φτιάξουμε ένα σιρόπι με φρούτο δικό μας. Δεν υπάρχει κάποιος επίσημος φορέας να σου πει “φίλε, μπορείς να το τεστάρεις εκεί, να έχεις ένα αυτοκόλλητο πάνω ότι μπορεί να αντέξει 15 μέρες”. Παράλληλα όμως δεν έχουμε και την επαρκή εκπαίδευση να ξέρουμε πότε κάτι είναι ασφαλές. Φταίει και ότι ο κλάδος δεν είναι καλά ενημερωμένος. Υπάρχουν μπαρ που κάνουν σοβαρή δουλειά και τηρούν κάποια στάνταρ υγιεινής. Υπάρχουν όμως και μπαρ που δεν τηρούν τίποτα. Πόσοι κάνουν αναλύσεις; Δύο-τρεις».

Η Ένωση Μπάρτεντερς Ελλάδος (ΕΜΕ), μέσω του προέδρου της Δημήτρη Ζάππα, επισημαίνει ότι αυτή η πρακτική αφήνει κυριολεκτικά στον αέρα πάνω από 30.000 επιχειρήσεις σε όλη την επικράτεια. Και το χειρότερο είναι ο διαρκής φόβος.

«Γιατί λοιπόν τα εστιατόρια, τα μπαρ και τα καφέ αυτής της χώρας να πρέπει να λειτουργούν στο όριο και με τον φόβο μην τυχόν βγει μια βόλτα ο κάθε φορέας και κλείσει τα πάντα, με νόμους οι οποίοι έρχονται από εποχές που ούτε καν είχαμε γεννηθεί;», αναρωτιέται ο Βασίλης Κυρίτσης, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα και τα οικονομικά μεγέθη: «Αυτή τη στιγμή η εστίαση, όποιοι δουλεύουν by the law, το μέγιστο που μπορείς να πάρεις από τον τζίρο σου είναι ένα 10 με 11%. Αυτό είναι. Αυτή τη στιγμή, ας πούμε, στο LINE έχουμε 40 ανθρώπους. Πώς γίνεται να μην επιτρέπεις την δημιουργικότητα σε μια επιχείρηση;».

Όπως εξηγεί ο Νίκος Γινάργυρος, αυτή η κατάσταση ενισχύεται από μια παγιωμένη προκατάληψη: «Είμαστε πάντα δαχτυλοδεικτούμενοι ότι θα κλέψουμε, δεν υπάρχει το benefit of the doubt. Δυστυχώς, είμαστε Έλληνες και φτιάχνουμε την πατέντα για να κοροϊδέψουμε το κράτος. Επειδή πάντα θα υπάρχει ο “μπαχαλάκης”, μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά».

Νοθεία vs Δημιουργία

Για να είμαστε απόλυτα δίκαιοι, το κράτος έχει ιερή υποχρέωση να ελέγχει. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ, το ελληνικό δημόσιο χάνει περίπου 70 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από το λαθρεμπόριο αλκοόλ, ενώ μόνο στη Μεσσηνία είχαν κατασχεθεί πάνω από 4.250 λίτρα παράνομων και χύμα ποτών το 2021. Οι «μπόμπες» σκοτώνουν, το λαθραίο οινόπνευμα καταστρέφει ζωές και η φοροδιαφυγή στερεί πολύτιμους πόρους.

«Εγώ καταλαβαίνω γιατί το κράτος θέλει να ελέγξει την κατάσταση», παραδέχεται ο Θεοδωρακόπουλος. «Γιατί αν αφήσεις εμένα να σου λέω ότι αυτό είναι Negroni, μπορεί εγώ να είμαι απατεώνας και το τζιν να είναι νοθευμένο. Δίκιο έχει το κράτος, 100% δίκιο έχει. Θέλει να προστατεύσει τους πολλούς από εμένα που μπορεί να είμαι απατεώνας. Η Ελλάδα είναι πάρα πολύ πίσω γιατί έχει πάρα πολλή παραβατικότητα. Επειδή οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται το κράτος σαν οντότητα, παραβατούν αρκετά και μαθαίνουν ότι έτσι πρέπει να επιβιώσεις. Ο λόγος που είναι αυστηροί οι νόμοι είναι γιατί παλιά είχαμε νοθευμένα μπουκάλια τη δεκαετία του ’90, ενώ στην Αγγλία και στην Ολλανδία δεν είχαν. Πρέπει να δούμε και τον λόγο γιατί δεν είχαν».

Ο ίδιος όμως αποδομεί και τη θεωρία ότι η αυθεντική φιάλη προσφέρει πλήρη εξασφάλιση: «Και πού ήξερες εσύ ότι στο επώνυμο μπουκάλι μου δεν έχω χύμα τσίπουρο του χωριού μου, που το γεμίζω κάθε μέρα και σε σερβίρω χύμα; Άκρη τελείως δεν πρόκειται να βγει. Οι έλεγχοι είναι πάρα πολύ καλό πράγμα, είναι καλό όταν γίνεται ο έλεγχος να υπάρξει μία συνεννόηση».

Και συμπληρώνει με ειλικρίνεια για το πραγματικό διακύβευμα: «Νομίζω το κράτος δεν κυνηγάει κάτι για την υγεία μας, για να είμαστε ειλικρινείς. Κυνηγάει κυρίως για τα έσοδά του. Από το παράνομο αλκοόλ χάνει ΕΦΚ και ΦΠΑ. Έχουμε τον δεύτερο μεγαλύτερο ΕΦΚ και πάνω στον ΕΦΚ ξαναμπαίνει και ο ΦΠΑ, άλλα 24%».

Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει ο Νίκος Γινάργυρος για να βάλει το δάχτυλο στην πληγή, τονίζοντας ότι οι αρχές κυνηγούν λάθος στόχους: «Κυνηγάμε λάθος πράγματα, ανάποδα. Γιατί δεν μου βρίσκεις τα αποστακτήρια που παράγουν τόσους τόνους “μπόμπες”; Νομίζω ότι κοιτάμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος. Το μαγαζί στην Καλαμάτα θα σώσει το λαθρεμπόριο;».

Μάλιστα, εξηγεί ότι ο έλεγχος της νομιμότητας και της ποιότητας είναι τεχνικά και λογιστικά απολύτως εφικτός: «Αν θέλουμε να διασφαλίσουμε μόνο την ποιότητα του προϊόντος, είναι πολύ εύκολο: με μια απλή χημική ανάλυση βλέπεις αν περιέχει μεθανόλη».

Από την άλλη πλευρά, δεν γίνεται να τσουβαλιάζεται η οργανωμένη παρανομία με τη δημιουργία. «Μπαίνουν όλα σε ένα ντρουβά;», μας λέει ο Βασίλης Κυρίτσης. «Στον ίδιο ντρουβά θα μπει ένα μαγαζί που σερβίρει φαγητό χαμηλής ποιότητας, υγειονομικά χαμηλής ποιότητας, με ένα εστιατόριο που μπορεί να έχει ένα ή δύο αστέρια Michelin και να γίνεται μία δουλειά από πίσω οργανωμένα με διαγράμματα ροής; Γιατί λοιπόν να συμβαίνει αυτό το πράγμα και στα μπαρ; Εγώ δεν λέω ότι μπορεί να υπάρχει ασυδοσία από το κομμάτι των μπαρ στο τι σερβίρουμε, ειδικά αν δεν υπάρχει η τεχνογνωσία και ο κατάλληλος έλεγχος. Θέλουμε όμως να βάλουμε κάποια πλαίσια ελέγχου στα οποία τα μπαρ, τα εστιατόρια και τα καφέ θα λειτουργούν με σύγχρονη αντίληψη, χωρίς να βαδίζουμε σε όρια τα οποία δεν θέλουμε ούτε οι ίδιοι να βαδίζουμε».

Για τον ίδιο, η ασφάλεια του πελάτη ξεκινά από την απόλυτη διαφάνεια στα υλικά: «Πρέπει να αναφέρεται το υλικό μέσα στην περιγραφή του μενού, ότι πρέπει να υπάρχει σημείωση στο μενού για τυχόν αλλεργίες. Τα δευτερογενή υλικά σίγουρα δεν αναφέρονται όλα. Γι’ αυτό είναι υποχρέωση του προσωπικού του μαγαζιού να ρωτάει πάντα και να ενημερώνει για τυχόν αλλεργίες. Αυτό είναι Ευαγγέλιο».

Στο θέμα της ασφάλειας, ο Θεοδωρακόπουλος θέτει τα δικά του όρια όσον αφορά τις πιο ακραίες πρακτικές: «Πώς διασφαλίζεται ο πελάτης; Εμπιστεύεσαι το μπαρ που πας; Απλό είναι. Πώς διασφαλίζεις ότι θα πας σε ένα εστιατόριο και δεν θα πάθεις σαλμονέλα; Δεν διασφαλίζεται. Πώς διασφαλίζεις τι γίνεται σε έναν φούρνο που σου φτιάχνει το ψωμί; Ζύμωση κάνει κι αυτός. Ο πελάτης δεν γίνεται να διασφαλιστεί απόλυτα σε όλο αυτό το πλαίσιο».

Παράλληλα, αναδεικνύει και το παράδοξο της βιωσιμότητας: «Ένας προβληματισμός είναι ότι ουσιαστικά το sustainability και η νέα εποχή επιτάσσει και προτείνει να πάμε σε ασκούς για να μην χαλάμε μπουκάλια και βλέπεις τώρα δεκάλιτρους ασκούς που βγάζουν πολλές και μεγάλες εταιρείες πλέον στη Γαλλία και παντού. Πώς θα πίνεται αυτό στην Ελλάδα; Θα το βάζουμε από τον ασκό το τζιν στο ποτήρι ή θα το μεταγγίζουμε σε μπουκάλια; Άρα ακυρώνουμε ουσιαστικά και αυτό που είναι ένα βήμα για τη βιωσιμότητα και για την πράσινη μετάβαση, όλα αυτά που λένε ότι θέλει η κυβέρνηση να κάνει».

Τι κάνουν οι άλλοι έξω;

Αν ρίξεις μια ματιά στο εξωτερικό, θα διαπιστώσεις ότι τα πράγματα έχουν ρυθμιστεί με γνώμονα τον ρεαλισμό.

Ηνωμένες Πολιτείες: Ο ομοσπονδιακός κανονισμός (27 CFR 31.233) επιτρέπει ρητά στα μπαρ να προανακατεύουν cocktails για να εξυπηρετήσουν τις παραγγελίες της βάρδιας. Την ίδια στιγμή, ο κανονισμός 27 CFR 31.204 απαγορεύει ρητά να βάζεις αυτά τα μείγματα μέσα σε αυθεντικές, επώνυμες φιάλες για να μην ξεγελάς τον πελάτη ότι πίνει καθαρό το εμπορικό spirit. Επιπλέον, η αρμόδια αρχή (TTB) έχει ξεκαθαρίσει από το 2012 ότι δεν διώκει τα infusions ήδη φορολογημένων ποτών για επιτόπια κατανάλωση.

Ηνωμένο Βασίλειο: Στο Λονδίνο, όπως μας εξηγεί αναλυτικά ο Σωτήρης Κόνομης, Bar Manager του The Spy Bar, το pre-batching των cocktails είναι απόλυτα νόμιμο, με βασική προϋπόθεση τα ποτά να έχουν νόμιμα παραστατικά/φόρους και να προορίζονται αποκλειστικά για κατανάλωση εντός του καταστήματος. Οποιαδήποτε εμφιάλωση ή pre-batching για takeaway, delivery ή ακόμη και μεταφορά σε άλλο μαγαζί της ίδιας επιχείρησης θεωρείται «παραγωγή» από το HMRC και απαιτεί ειδική άδεια APPA (Alcoholic Products Producer Approval).

Για να είναι πλήρως καλυμμένοι σε ελέγχους (HMRC, Υγειονομικό/EHO και Trading Standards), απαγορεύεται αυστηρά η επαναχρησιμοποίηση επώνυμων μπουκαλιών (θεωρείται νοθεία), ενώ χρησιμοποιούνται ουδέτερα μπουκάλια κατάλληλα για τρόφιμα, ερμητικά κλειστά για να μην εξατμίζεται το αλκοόλ, με σαφείς ετικέτες που αναγράφουν όνομα, αλλεργιογόνα, ημερομηνία παρασκευής και λήξης. Παράλληλα, τηρείται υποχρεωτικά batch log (ημερολόγιο παρασκευών με ποσότητες, αλκοολικούς βαθμούς και αναλυτικές συνταγές, ειδικά για φρέσκα υλικά, γαλακτοκομικά ή milk punches με βάση το HACCP και ψύξη κάτω των 8°C), ενώ τα cocktails με τρία ή περισσότερα συστατικά εξαιρούνται από τον υποχρεωτικό κανόνα σερβιρίσματος σε μεζούρες των 25ml/35ml.

Ιταλία & Ισπανία: Εδώ το θέμα έχει φύγει εντελώς από τα χέρια των τελωνείων και αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως θέμα υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων (HACCP). Στην Ιταλία τα homemade mixes εντάσσονται στο Piano di Autocontrollo με πιστοποιημένη προέλευση πρώτων υλών και σαφή διάρκεια ζωής. Στην Ισπανία (μέσω του συστήματος APPCC), απαιτείται απλώς ετικέτα με ημερομηνία παρασκευής και λήξης, η οποία καθορίζεται από το πιο ευπαθές υλικό (π.χ. 24 ώρες αν περιέχει φρέσκο χυμό).

Γαλλία: Υπάρχει ο ειδικός φόρος Prémix (Άρθρο 1613 bis του CGI), ο οποίος όμως σχεδιάστηκε για να αποτρέψει την κατανάλωση έτοιμων γλυκών αλκοολούχων σκευασμάτων (alcopops) από ανηλίκους στη λιανική πώληση. Για τα μπαρ, οι γαλλικές αρχές ζητούν απλώς την απόδειξη ότι το αλκοόλ αγοράστηκε νόμιμα με πληρωμένους φόρους (duties paid). Όπως μας επιβεβαιώνει ο Corentin Gaudin, bar manager του Danico στο Παρίσι: «Δεν υπάρχουν κανόνες για το pre-batch. Το μόνο που ισχύει είναι πως οτιδήποτε φρέσκο ή προπαρασκευασμένο βρίσκεται στο ψυγείο πρέπει να έχει όνομα και ημερομηνία».

Το αντιπαράδειγμα της Τουρκίας: Η μόνη χώρα που εφαρμόζει μια τόσο ασφυκτική προσέγγιση είναι η Τουρκία. Εκεί, όπως μας περιέγραψε ο Osman Baycan, ιδιοκτήτης του Bar Gabriel στην Κωνσταντινούπολη, λόγω ενός τεράστιου προβλήματος δημόσιας υγείας με θανατηφόρα νοθευμένα ποτά και μεθανόλη, οποιοδήποτε μπουκάλι δεν φέρει εργοστασιακή ετικέτα και άθικτη ταινία ασφαλείας (bandrol) θεωρείται αυτόματα επικίνδυνο και λαθραίο.

Η επόμενη μέρα και οι ρεαλιστικές προτάσεις

Πώς λύνεται λοιπόν αυτός ο παραλογισμός χωρίς να ανοίξει η κερκόπορτα στους επιτήδειους που θέλουν να διακινούν παράνομο αλκοόλ; Η λύση δεν είναι το κυνήγι των bars, αλλά οι κανόνες.

Άμεση έκδοση εγκυκλίου από την ΑΑΔΕ: Όπως ζητά η Ένωση Μπάρτεντερς, απαιτείται μια εγκύκλιος που θα αναγνωρίζει την ενδοεπιχειρησιακή προπαρασκευή (pre-batching) αποκλειστικά για επιτόπια κατανάλωση, διαχωρίζοντάς την ρητά από τη βιομηχανική παραγωγή και την παράνομη εμφιάλωση.

Ιχνηλασιμότητα και σήμανση: Κάθε δοχείο pre-batch να φέρει υποχρεωτική ετικέτα με τα συστατικά, την ημερομηνία παρασκευής και την ημερομηνία ανάλωσης. «Δεν μπορώ να καταλάβω πού είναι η παρανομία όταν σε ένα μπουκάλι περιέχονται αλκοολούχα, τα οποία έχουν αγοραστεί κανονικά με τιμολόγια από την επιχείρηση», εξηγεί ο Βασίλης Κυρίτσης. «Πολύ σωστά η Ένωση δίνει και μία πρόταση: να υπάρχει μία ταμπέλα που να αναφέρει ακριβώς τι έχει μέσα και πότε λήγει. Για να μπορώ και εγώ να δουλεύω πιο flexible και να δημιουργώ πράγματα, και εσύ να είσαι καλυμμένος από την πλευρά σου».

Έλεγχος μέσω συνταγολογίων, τιμολογίων και ΑΙ: Ο Κωνσταντίνος Θεοδωρακόπουλος προτείνει ένα ψηφιακό σύστημα ελέγχου: «Πρέπει να ενταθούν σοβαρά οι έλεγχοι και αυτό που αγοράζεις να έχει σχέση με αυτό που πουλάς. Υπάρχει τρόπος: κατοχυρώνεις το συνταγολόγιο και ελέγχεις με συστήματα και ΑΙ τι τζίρο κάνει το μαγαζί και πόσο πρέπει να είναι η κάβα του, με μια απόκλιση 5%-10% για φύρα. Αν η κάβα του είναι πολύ μικρή για τον τζίρο του, μάλλον μας κλέβει ή βάζει νοθευμένα. Αν είναι πολύ μεγαλύτερη, δεν κόβει αποδείξεις. Δεν θεωρώ ότι έχει κανείς κακή πρόθεση. Πιστεύω ότι είτε δεξιός είτε αριστερός ο πρωθυπουργός ή ο υπουργός, έχει καλές προθέσεις. Ο τρόπος που υλοποιεί τις δράσεις του είναι συνήθως λάθος. Καλή δουλειά έχουν κάνει στο να χτυπάμε αποδείξεις, όλα τα μαγαζιά πλέον τα έχουν κάνει σχεδόν να χτυπάνε».

Θέσπιση Liquor License και ουσιαστικός έλεγχος: Ο Νίκος Γινάργυρος καταθέτει μια ξεκάθαρη πρόταση που λειτουργεί με επιτυχία διεθνώς: «Γιατί να μην έχουμε κι εμείς ένα liquor license; Να είσαι πιστοποιημένος, να είσαι σοβαρός και άμα κάνεις παράπτωμα και σε βρουν με νοθευμένα ποτά, να πληρώνεις. Να θεσπιστεί ένας νόμος όπου να υπάρχει μία ελεγκτική αρχή να μας ελέγχει αν αυτό που κάνουμε όντως είναι ασφαλές και σωστό, και να είμαστε υποχρεωμένοι σε κάθε σιρόπι και παρασκευή που κάνουμε να έχουμε κάποιους κανόνες».

Υγειονομικός υπεύθυνος με ουσιαστική ευθύνη: Στο ίδιο πλαίσιο, ο Γινάργυρος προτείνει την αναβάθμιση του ρόλου των επαγγελματιών: «Να υπάρχει ένας άνθρωπος πιστοποιημένος που θα παίρνει την ευθύνη με το δικό του όνομα μπροστά. Ο υγειονομικός υπεύθυνος να είναι υπεύθυνος και για όλα αυτά που λέμε τώρα, όχι απλά ένας άνθρωπος που γράφουμε για τα μάτια του κόσμου όταν έρθει η αστυνομία».

Κρατικό εργαστήριο πιστοποίησης υλικών: «Θα ήθελα πάρα πολύ να μπορώ να έχω μία λίστα με πράγματα που μπορούν να γίνουν σε ένα μπαρ, δομημένη από όλους τους φορείς, και να δημιουργήσει η Πολιτεία ένα εργαστήριο με τεχνολόγους και επιστήμονες, όπου θα μπορώ να στέλνω το δείγμα μου από αυτό που φτιάχνω να πιστοποιείται σύμφωνα με τη λίστα. Να ξέρω ότι αυτό το υλικό είναι πιστοποιημένο από το κράτος και να έχω το κεφάλι μου ήσυχο», προτείνει ο Βασίλης Κυρίτσης. Στον αντίποδα, ο Κωνσταντίνος μοιράζεται τη δική του εμπειρία: «Εμείς τα cordial μας, το τσάι και το τσίπουρο τα κάναμε επίσημο προϊόν, περνάω Χημείο του Κράτους, έχω ειδικό χώρο που τα φτιάχνω, οπότε ξέρω τη διαδικασία. Αλλά δεν γίνεται να γίνει παντού αυτό. Ένας τυχαίος δειγματοληπτικός έλεγχος θα μπορούσε να γίνεται για να βλέπουν αν υπάρχουν μικροοργανισμοί».

Πιστοποίηση επαγγέλματος και ο αντίλογος: Ο Βασίλης Κυρίτσης θέτει εμφατικά το ζήτημα της θεσμικής εκπαίδευσης και πιστοποίησης, σημειώνοντας πως «σχολές υπάρχουν που δίνουν πιστοποιήσεις, οπότε είτε οι υπάρχουσες πρέπει να συνεργαστούν με τους κρατικούς φορείς ώστε να δίνεται κρατική πιστοποίηση μέσω αυτών, είτε να δημιουργηθούν και αμιγώς κρατικές σχολές. Πάντως η πιστοποίηση είναι πλέον απαραίτητη. Από τη στιγμή που το bartending δεν είναι όπως παλιά, που λέγαμε “για πόσο καιρό θα κάνεις αυτή τη δουλειά”, μιλάμε για έναν επαγγελματία του χώρου και υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να μεταλαμπαδεύσουν αυτή τη γνώση». Στον αντίποδα, ο Κωνσταντίνος Θεοδωρακόπουλος εκφράζει τον προβληματισμό του για το κατά πόσο ένα υποχρεωτικό πλαίσιο αδειών μπορεί να περιορίσει την κοινωνική κινητικότητα ενός κλάδου ανοιχτού σε όλους.

Η κοινή συνισταμένη πάντως είναι μία: χρειάζεται άμεσα διάλογος και ενότητα.

Όπως κλείνει με νόημα ο Νίκος Γινάργυρος: «Πρέπει να έχουμε έναν πανελλήνιο σύλλογο να μπορούμε να μιλήσουμε για τα προβλήματά μας. Αν δεις πόσο τζίρο κάνουμε σαν εστίαση, δεν είμαστε τόσο αμελητέοι όσο νομίζουμε. Μακάρι αυτό που έγινε στην Καλαμάτα, χωρίς να πληρώσουν οι άνθρωποι, να είναι το έναυσμα να ενωθούμε και να βρεθεί μία λύση, να μην είμαστε παράνομοι».

«Για μένα θα ήταν πάρα πολύ σωστό να κάτσουν στο τραπέζι όλοι οι φορείς. Υπάρχουν τα μπαρ τα οποία αποδεδειγμένα έχουν πάρει διακρίσεις, είναι αναγνωρισμένα από διεθνείς θεσμούς. Δεν θέλει η Πολιτεία και οι φορείς να ακούσουν τη γνώμη μας, πώς αυτό το πράγμα θα μπορέσει να εξελιχθεί και εν τέλει να είμαι και εγώ καλυμμένος και αυτοί καλυμμένοι;», καταλήγει ο Βασίλης Κυρίτσης. «Δεν θες να μειώσεις τους φόρους; ΟΚ, δεν βγαίνει ενδεχομένως δημοσιονομικά. Θωράκισέ με όμως να μπορώ να παραμένω δημιουργικός, για να μπορώ να προσελκύω όλο αυτόν τον κόσμο που προσελκύω αυτή τη στιγμή στη χώρα μου».

Και σε αυτό, δύσκολα μπορεί να φέρει κανείς αντίρρηση.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.