Γιατί τα σούπερ μάρκετ έχουν γεμίσει προϊόντα με πρωτεΐνη
Η Ιακωβίνα Σέργη, Κλινική Διαιτολόγος, MMedSci, εξηγεί γιατί η έκρηξη των "high protein" προϊόντων δεν αντανακλά απαραίτητα τις πραγματικές διατροφικές ανάγκες του πληθυσμού.
- 9 ΦΕΒ 2026
Τσιπς τορτίγιας με πρωτεΐνη, μπισκότα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, μπάρες δημητριακών και μια μεγάλη ποικιλία από σκόνες ορού γάλακτος. Γιατί υπάρχουν όλα αυτά τα προϊόντα; Και τι κρύβεται πραγματικά πίσω από την τρέλα για τις πρωτεΐνες;
Την τελευταία δεκαετία, η πρωτεΐνη έχει μετατραπεί από ένα εξειδικευμένο θρεπτικό συστατικό για αθλητές σε βασικό πυλώνα της σύγχρονης διατροφής.
Τα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι πλέον γεμάτα με ψωμιά, δημητριακά, παγωτά και έτοιμα ροφήματα εμπλουτισμένα με πρωτεΐνη — μια εξέλιξη που δεν προέκυψε τυχαία. Αντανακλά τη σύγκλιση της αυξανόμενης ευαισθητοποίησης γύρω από την υγεία, της κουλτούρας της φυσικής κατάστασης και της ζήτησης για «λειτουργικά» τρόφιμα που υπόσχονται κάτι περισσότερο από απλή θρέψη.
Οι σύγχρονοι καταναλωτές δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον ρόλο της πρωτεΐνης στη μυϊκή υγεία, στο αίσθημα κορεσμού και στη μεταβολική λειτουργία. Σε έναν πολυάσχολο τρόπο ζωής, όπου τα γεύματα συχνά είναι αποσπασματικά, τα προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη παρουσιάζονται ως μια εύκολη λύση για τη διατήρηση της ενέργειας μέσα στη μέρα.
Παράλληλα, οι διαφημιστικές καμπάνιες που εστιάζουν στην πρωτεΐνη ενισχύουν συστηματικά την ιδέα ότι «περισσότερη πρωτεΐνη σημαίνει καλύτερη υγεία» — ένα μήνυμα που βρίσκει ιδιαίτερη απήχηση στους νεότερους και διατροφικά ευαισθητοποιημένους πληθυσμούς.
Σε αυτό το σημείο, χρειάζεται μια πιο ψύχραιμη, επιστημονική ματιά. Η Ιακωβίνα Σέργη, Κλινική Διαιτολόγος, MMedSci, απόφοιτος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Ιατρική Σχολή Αθηνών (Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία) και Επιστημονική Συνεργάτις του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Κέντρου Χαροκοπείου Πανεπιστημίου για την καταπολέμηση της Παχυσαρκίας, εξηγεί γιατί η έκρηξη των “high protein” προϊόντων δεν αντανακλά απαραίτητα τις πραγματικές διατροφικές ανάγκες του πληθυσμού.
Η αύξηση της ζήτησης των προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη (π.χ. “high protein”) είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και δεν βασίζεται μόνο στις πραγματικές διατροφικές ανάγκες του μέσου ανθρώπου.
Οι 4 κύριοι παράγοντες:
Η κουλτούρα της απώλειας βάρους & του well-being
Η πρωτεΐνη έχει συσχετιστεί (και δικαίως) με κορεσμό μετά το γεύμα και διατήρηση ή/και αύξηση της μυϊκής μάζας, γεγονός που οδηγεί αρκετά συχνά στη γενίκευση του μηνύματος «περισσότερη πρωτεΐνη = υγιές σώμα».
Προώθηση διατροφικών πρωτοκόλλων και ανορθόδοξων διαιτών χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες
Social media, ένα μεγάλο μέρος του αθλητικού κόσμου αλλά και της ιατρικής κοινότητας έχουν ενοχοποιήσει τους υδατάνθρακες ως βασικούς παράγοντες της αύξησης λίπους στον οργανισμό ενώ παράλληλα προτείνουν κυρίως δίαιτες τύπου Keto ενισχύοντας την ιδέα ότι η πρωτεΐνη είναι πάντα «ασφαλής» (ανεξαρτήτως ποσότητας) ή η «ανώτερη» επιλογή σε μακροθρεπτικά συστατικά.
Marketing & health halo effect
Ο όρος “High Protein” λειτουργεί ως ισχυρός διατροφικός ισχυρισμός υγείας, ανεξάρτητα από το συνολικό διατροφικό προφίλ του προϊόντος. Έτσι, φαίνεται από τα δεδομένα που υπάρχουν ότι αν ένα τρόφιμο αναφέρει στη συσκευασία του ότι είναι “High Protein”, θεωρείται αυτομάτως υγιεινό ανεξαρτήτως των υπολοίπων συστατικών του.
Διεύρυνση του κοινού-στόχου
Προϊόντα που αρχικά απευθύνονταν σε αθλητές πλέον στοχεύουν τον γενικό πληθυσμό, χωρίς απαραίτητα αυξημένες ανάγκες και χωρίς να ελέγχεται αν η υπερκατανάλωση πρωτεΐνης δεν επιβαρύνει το ιατρικό ιστορικό του ατόμου.
Πραγματικά οφέλη της πρωτεΐνης και πότε η υπερκατανάλωση δεν προσφέρει πλεονεκτήματα
Τεκμηριωμένα οφέλη της πρωτεΐνης:
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και άλλους οργανισμούς (EFSA, ISSN) η πρωτεΐνη:
- Συμβάλλει στη σύνθεση και διατήρηση μυϊκής μάζας
- Ενισχύει το αίσθημα κορεσμού και μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της όρεξης
(επιβραδύνοντας την κένωση του στομάχου μετά το γεύμα) - Μειώνει το γλυκαιμικό φορτίο των γευμάτων
- Υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος
- Είναι απαραίτητη σε πολλές οργανικές λειτουργίες όπως: μεταφορά θρεπτικών συστατικών και παραγωγή ενζύμων και ορμονών
Πότε η υπερβολή δεν προσφέρει επιπλέον όφελος:
Η βιβλιογραφία δείχνει ότι:
- Για άτομα με ενεργό τρόπο ζωής ή άτομα σε μείωση σωματικού βάρους που ανήκουν στο γενικό πληθυσμό προτείνεται η πρόσληψη να είναι: 1,2–1,6 g/kg Σωματικού βάρους/ ημέρα (Academy of Nutrition & Dietetics, ACSM)
- Σε αθλητές αντοχής που δεν βρίσκονται σε απώλεια βάρους, προτείνεται η πρόσληψη: 1,2–1,6 g/kg Σωματικού βάρους (ISSN, ACSM)
- Σε αθλητές μυϊκής υπερτροφίας που δεν βρίσκονται σε απώλεια βάρους, προτείνεται η πρόσληψη: 1,6–2,0 g/kg Σωματικού βάρους (ISSN, ACSM)
- Σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που δεν βρίσκονται σε απώλεια βάρους, προτείνεται η πρόσληψη: 1,0–1,5 g/kg Σωματικού βάρους (ESPEN)
Σημαντική πληροφορία: Η περίσσεια πρωτεΐνης οξειδώνεται ή αποθηκεύεται ως ενέργεια και δεν μετατρέπεται αυτόματα σε μυϊκό ιστό χωρίς κατάλληλο ερέθισμα (π.χ. προπόνηση).
Επιπλέον, σε άτομα με νεφρική ή ηπατική νόσο, προδιάθεση για αφυδάτωση ή χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, η υπερκατανάλωση μπορεί να είναι επιβαρυντική. Ακόμη, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή η υπερκατανάλωση τροφών με πρωτεΐνη (π.χ. κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά) από άτομα με δυσλιπιδαιμίες.
Συνεπώς χρειάζεται εξατομίκευση και αξιολόγηση του ιστορικού υγείας και των αναγκών του ατόμου από ειδικό πριν την οποιαδήποτε αύξηση πρωτεϊνικής πρόσληψης.
Γιατί τα προϊόντα “High Protein” δεν είναι απαραίτητα πιο υγιεινά
Οι Επιστήμονες Υγείας επισημαίνουν ότι η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη δεν καθορίζει από μόνη της την ποιότητα ενός τροφίμου.
Πιο συγκεκριμένα:
Πολλά “High Protein” προϊόντα είναι: υπερεπεξεργασμένα, πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, αλάτι ή γλυκαντικά, φτωχά σε φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά συστατικά (π.χ. βιταμίνες, μέταλλα).
Συχνά περιέχουν πρωτεΐνες που έχουν απομονωθεί από το φυσικό τρόφιμο με επεξεργασία (isolates), πρόσθετα, σταθεροποιητές, αρωματικές ύλες.
Στη βιβλιογραφία συναντάμε αρκετές μελέτες που συνδέουν την υψηλή κατανάλωση ultra-processed foods με: αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, καρδιομεταβολικές διαταραχές και χαμηλότερη συνολική διατροφική ποιότητα (NOVA classification, Monteiro et al.) Άρα, ένα μπισκότο με πρωτεΐνη παραμένει μπισκότο, όχι ένα «πολύ υγιεινό σνακ».
Πώς ο καταναλωτής ξεχωρίζει τις πραγματικά θρεπτικές πρωτεϊνούχες επιλογές
Τέσσερα βασικά βήματα αξιολόγησης των προϊόντων:
- Διαβάζουμε τη λίστα συστατικών. Τα τρία πρώτα συστατικά είναι αυτά που περιέχονται σε μεγαλύτερη ποσότητα στο τρόφιμο. Προτιμάμε τρόφιμα που δεν έχουν μακροσκελείς λίστες συστατικών.
- Ελέγχουμε το σύνολο των συστατικών, όχι μόνο την πρωτεΐνη. Για παράδειγμα, αν πρόκειται για τρόφιμα που ανήκουν στην κατηγορία των σνακ ελέγχουμε την περιεκτικότητα σε: φυτικές ίνες, κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη (σάκχαρα) και αλάτι.
- Συγκρίνουμε με το «απλό» προϊόν. Παρατηρήστε αν η διαφορά σε πρωτεΐνη είναι μικρή αλλά τα σάκχαρα ή τα λιπαρά είναι περισσότερα (στο high protein προϊόν).
- Προτιμάμε φυσικές πηγές πρωτεΐνης, όπως γιαούρτι, αυγά, ψάρι, όσπρια, τυρί, ξηροί καρποί. Αυτές προσφέρουν συνδυασμό πρωτεΐνης και μικροθρεπτικών συστατικών (π.χ. βιταμινών).
Συμπερασματικά, η πρωτεΐνη είναι ιδιαιτέρως απαραίτητη για την κάλυψη των ημερήσιων αναγκών του ατόμου και την καλή σύσταση σώματος. Ωστόσο, χρειάζεται να συναξιολογηθούν: το ιατρικό ιστορικό, η αθλητική δραστηριότητα και η ηλικία του ατόμου για να προκύψει μια συγκεκριμένη οδηγία και σε κάθε περίπτωση ακόμη και οι συστάσεις χρειάζονται εξατομίκευση. Και μην ξεχνάτε ότι το καλύτερο superfood είναι η ποικιλία.
Ευχαριστούμε την Ιακωβίνα Σέργη, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Απόφοιτη Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. (Λ. Μεσογείων 119 & Δ. Καζάνη 2, 11526, Αθήνα. Τηλ.: 2106996559 & 6941446431)
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.