Η Βαρκελώνη τα βάζει με τον υπερτουρισμό και (μάλλον) κερδίζει

Μετά από δεκαετίες όπου η Βαρκελώνη προβαλλόταν ως το απόλυτο μεσογειακό success story του τουρισμού, η πόλη φαίνεται να αλλάζει σελίδα. Σύμφωνα με τον Guardian, οι τοπικές αρχές αποφάσισαν να βάλουν φρένο στην ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη και να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση της πόλης με τους εκατομμύρια επισκέπτες της. Στο επίκεντρο αυτής της νέας στρατηγικής βρίσκεται ο José Antonio Donaire, ο πρώτος επίτροπος βιώσιμου τουρισμού της Βαρκελώνης, με αποστολή όχι να «ανοίξει» περισσότερο την πόλη, αλλά να την ξανακάνει βιώσιμη για όσους ζουν σε αυτή.

Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Μόνο πέρυσι, η ευρύτερη περιοχή υποδέχθηκε 26 εκατομμύρια επισκέπτες, αριθμός αυξημένος κατά 2,4% σε σχέση με το 2024. Και κάπου εδώ, η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία του τουρισμού και την καθημερινότητα των κατοίκων φαίνεται να έχει χαθεί. «Έχουμε φτάσει στο όριο», λέει ο Donaire. «Δεν θέλουμε περισσότερους τουρίστες, ούτε έναν παραπάνω. Θέλουμε να διαχειριστούμε καλύτερα αυτούς που ήδη έρχονται».

Η αλλαγή φιλοσοφίας δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά και την ίδια την εμπειρία της πόλης. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η αγορά La Boquería. Κάποτε σημείο αναφοράς για τους ντόπιους και τους σεφ της πόλης, έχει τα τελευταία χρόνια μετατραπεί σε έναν από τους πιο τουριστικοποιημένους χώρους της Βαρκελώνης.

Στόχος πλέον είναι η επιστροφή της σε έναν πιο καθημερινό ρόλο, με έμφαση στα φρέσκα προϊόντα και περιορισμό των έτοιμων street snacks που κυριαρχούν σήμερα. «Μέσα σε έναν χρόνο θα δείτε μια διαφορετική Boquería», υπόσχεται ο Donaire.

Η προσπάθεια να περιοριστεί η τουριστική πίεση δεν ξεκίνησε τώρα. Από το 2017, η πόλη είχε ήδη απαγορεύσει την κατασκευή νέων ξενοδοχείων στο κέντρο, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει την ανάπτυξη. Ωστόσο, η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων μέσω πλατφορμών όπως η Airbnb άλλαξε ξανά τα δεδομένα, δημιουργώντας νέες πιέσεις στην αγορά κατοικίας και στο ίδιο το αστικό περιβάλλον.

Στο νέο πλάνο, μέχρι το 2028, περίπου 10.000 τουριστικά διαμερίσματα αναμένεται να χάσουν τις άδειές τους, με στόχο να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση και να ανακουφίσουν τη στεγαστική κρίση. Πρόκειται για μια κίνηση που δεν έχει δοκιμαστεί εύκολα σε άλλες πόλεις, όμως η Βαρκελώνη επιχειρεί να τη μετατρέψει σε εργαλείο επανεξισορρόπησης.

Παράλληλα, η στρατηγική της πόλης δεν στοχεύει μόνο στο «λιγότερο τουρισμό», αλλά κυρίως στο «διαφορετικό τουρισμό». Σήμερα, η πλειονότητα των επισκεπτών έρχεται για αναψυχή. Το σχέδιο είναι να επιτευχθεί μια πιο ισορροπημένη κατανομή ανάμεσα σε ταξιδιώτες αναψυχής, επισκέπτες πολιτισμού και επαγγελματικά ταξίδια, ώστε η πόλη να λειτουργεί πιο ομοιόμορφα καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αναθεώρηση του ρόλου της κρουαζιέρας. Οι θέσεις ελλιμενισμού μειώνονται, ενώ επιχειρείται καλύτερη διαχείριση των 3 εκατομμυρίων επιβατών που φτάνουν κάθε χρόνο, οι οποίοι συχνά μένουν για λίγες μόνο ώρες και έχουν περιορισμένη οικονομική συμβολή στην πόλη.

Αντίστοιχα, στο στόχαστρο βρίσκονται και οι ημερήσιοι επισκέπτες, που αγγίζουν τα 7 εκατομμύρια ετησίως, κυρίως με τουριστικά λεωφορεία. Με αυξημένα τέλη και περιορισμούς στη στάθμευση, η πόλη επιχειρεί να αποσυμφορήσει το ιστορικό της κέντρο και να μειώσει την υπερσυγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένα σημεία.

Την ίδια στιγμή, η Βαρκελώνη εντείνει και τους ελέγχους σε φαινόμενα τουριστικής υπερβολής, όπως τα οργανωμένα pub crawls, ενώ μέρος του τουριστικού τέλους επανεπενδύεται στο κέντρο της πόλης για την ενίσχυση της τοπικής αγοράς και των μικρών επιχειρήσεων. «Δεν μας ενδιαφέρει αυτού του είδους ο τουρισμός και θέλουμε να εξαφανιστεί», δηλώνει ο Donaire. Παράλληλα, η πόλη σχεδιάζει να επενδύσει μέρος του πρόσφατα αυξημένου τουριστικού τέλους στο κέντρο, με στόχο την ενίσχυση της τοπικής εμπορικής δραστηριότητας σε μια περιοχή όπου το λιανεμπόριο κυριαρχείται πλέον από convenience stores, καταστήματα σουβενίρ και καταστήματα κάνναβης.

Η μεγάλη πρόκληση, φυσικά, παραμένει η ισορροπία. Μπορεί μια πόλη που έγινε παγκόσμιο σύμβολο του city break να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της χωρίς να χάσει την ταυτότητά της; Και κυρίως, μπορεί να ξαναγίνει μια πόλη για τους κατοίκους της, όχι μόνο για τους επισκέπτες της;

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ