Οι φυλακές της ΕΕ ασφυκτιούν – Πείνα και υπερπληθυσμός πίσω από τα κάγκελα
Άθλιες συνθήκες υγιεινής, ανεπαρκή ιατρική περίθαλψη και απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης. Καλώς ήλθατε στα σωφρονιστικά καταστήματα της ΕΕ. Τι έδειξε η τελευταία έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης.
- 22 ΜΑΙ 2026
«Τους στερούν την ελευθερία τους, αλλά όχι την ανθρωπιά τους». Το συγκεκριμένο σχόλιο θα μπορούσε να έχει γραφτεί υπό άλλες συνθήκες για τους ακτιβιστές του Global Sumud Flotilla αν έλειπε η επίδειξη σαδισμού του υπουργού Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ, Itamar Ben-Gvir, που προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή.
Μόνο που η παραπάνω φράση δεν γράφτηκε για αυτή τη βαρβαρότητα.
Είναι γραμμένη 8 χρόνια πριν και θα τη βρει κανείς στα σχόλια του YouTube κάτω από ένα απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ Where to Invade Next του Michael Moore, που αναδεικνύει το περίφημο σωφρονιστικό σύστημα της Νορβηγίας.
Ένα σύστημα που βασίζεται στην κοινωνική αποκατάσταση (rehabilitation) και στο πρότυπο του «καλού γείτονα», που οι φυλακές μοιάζουν περισσότερο με εναλλακτικές κοινότητες, τα κελιά δεν έχουν παράθυρα και οι κρατούμενοι μαγειρεύουν μόνοι τους και κυκλοφορούν ελεύθερα στη φύση. Ένα σύστημα που απέχει παρασάγγας από τις εικόνες ντροπής που επικρατούν στις φυλακές της χώρας μας, όπου σωφρονιστικά καταστήματα, όπως αυτό της Άμφισσας, εκπέμπουν σήμα κινδύνου, ζητώντας να σταματήσει η μεταγωγή νέων κρατουμένων, λόγω συνθηκών ασφυκτικής υπερπληρότητας.
Σήμερα, η πραγματικότητα στην Ευρώπη απέχει έτη φωτός από την ουτοπία που περιγράψαμε πιο πάνω.
Η τελευταία έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με τις γενικές συνθήκες στις φυλακές, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη (19/05), επισημαίνει ένα επίμονο πρόβλημα υπερπληθυσμού, με αρκετές χώρες να βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση και άλλες να πλησιάζουν το ανώτατο όριο χωρητικότητας στα σωφρονιστικά καταστήματα.
Με βάση τα στοιχεία που παρέχονται από τις σωφρονιστικές υπηρεσίες των 46 κρατών-μελών του οργανισμού με έδρα το Στρασβούργο, το έγγραφο επιβεβαιώνει την τάση αύξησης του πληθυσμού των φυλακών, η οποία είχε ήδη επισημανθεί στην τελευταία έρευνα της Eurostat (+2%) και δημοσιοποιήθηκε επίσης πριν από λίγες μόνο ημέρες.
Από τις 31 Ιανουαρίου 2024 έως τις 31 Ιανουαρίου 2025, ο αριθμός των κρατουμένων ανά 100 διαθέσιμες θέσεις αυξήθηκε από 94,7 σε 95,2, παρά τις περιφερειακές διαφορές. Στην προηγούμενη αξιολόγηση, έξι χώρες ανέφεραν σοβαρό υπερπληθυσμό· σήμερα ο αριθμός των χωρών ανέρχεται σε εννέα. Η Τουρκία και η Γαλλία συγκαταλέγονται μεταξύ των κρατών με τις πιο υπερπλήρεις φυλακές, με 131 κρατούμενους ανά 100 θέσεις. Ακολουθούν η Κροατία (123), η Ιταλία (121), η Μάλτα (118), η Κύπρος (117), η Ουγγαρία (115), το Βέλγιο (114) και η Ιρλανδία (112).
Πέντε ακόμη χώρες έχουν υπερβεί τη χωρητικότητά τους και αντιμετωπίζουν αυτό που περιγράφεται ως μέτριο υπερπληθυσμό: η Φινλανδία (110), η Ελλάδα (108), το Ηνωμένο Βασίλειο, όσον αφορά τη Σκωτία (106), η Βόρεια Μακεδονία (104) και η Σουηδία (103).
Όσον αφορά το σωφρονιστικό σύστημα της Πορτογαλίας, λειτουργεί σχεδόν στο όριο της χωρητικότητάς του (99), σε καλύτερη θέση από τη Ρουμανία (100), αλλά με υψηλότερο ποσοστό πληρότητας από το Αζερμπαϊτζάν (98), την Αγγλία και την Ουαλία στο Ηνωμένο Βασίλειο (96), τη Σερβία (96), την Τσεχία (95), την Ολλανδία (95), τη Δανία (95) και την Ελβετία (95).
Το Συμβούλιο της Ευρώπης επισημαίνει ότι ένα ποσοστό πληρότητας 90% αντιστοιχεί ήδη σε δείκτη υψηλού κινδύνου και σημαντική επιχειρησιακή πίεση.
Συνολικά, στις 31 Ιανουαρίου 2025, 1.107.921 άτομα βρισκόταν υπό κράτηση στα 46 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, σημειώνοντας αύξηση 8,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Αυτό αντιστοιχεί σε μέσο δείκτη φυλάκισης 110 κρατουμένων ανά 100.000 κατοίκους.
Το ποσοστό των γυναικών στις φυλακές αυξήθηκε από 4,8% σε 5,2%, με την Ουγγαρία (8,8%), την Τσεχία (8,6%), τη Μάλτα (8%) και τη Σουηδία (7,9%) να καταγράφουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις μεταξύ των χωρών με πληθυσμό άνω των 500.000 κατοίκων. Τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στην Αλβανία (1,6%), την Αρμενία (2,6%), το Μαυροβούνιο (2,8%) και το Αζερμπαϊτζάν (3,1%).
Τα ποσοστά φυλάκισης παραμένουν υψηλότερα στην Ανατολική Ευρώπη, ιδίως στην Τουρκία (458 κρατούμενοι ανά 100.000 κατοίκους), στο Αζερμπαϊτζάν (271), τη Μολδαβία (245) και τη Γεωργία (232), ενώ η Ουγγαρία (206), η Πολωνία (189), η Τσεχία (178) και η Σλοβακία (151) συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα υψηλότερα ποσοστά φυλάκισης.
Η έκθεση αποκαλύπτει επίσης αυξημένη παρουσία αλλοδαπών στα σωφρονιστικά συστήματα (το 17% των κρατουμένων είναι αλλοδαποί), καθώς και αύξηση του αριθμού των κρατουμένων άνω των 65 ετών, αν και οι εμπειρογνώμονες του Συμβουλίου της Ευρώπης επισημαίνουν ότι, συνολικά, το ποσοστό αυτό παραμένει «μέτριο».
Η Πορτογαλία, μαζί με την Ιταλία, καταγράφει τον υψηλότερο μέσο όρο ηλικίας (42), μπροστά από το Μαυροβούνιο, την Εσθονία και τη Σερβία (41), ενώ η Μολδαβία (30), η Σουηδία (34), η Γαλλία, η Κύπρος και η Δανία (35) έχουν τους νεότερους πληθυσμούς κρατουμένων.
Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλει πιο άμεσα στον υπερπληθυσμό είναι η μέση διάρκεια των ποινών φυλάκισης στην Πορτογαλία, που είναι, σύμφωνα με την έκθεση, και η μεγαλύτερη στην Ευρώπη: 31,4 μήνες, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 9,7 μηνών.
Στις 31 Ιανουαρίου 2025, από τους 9.645 κρατούμενους που είχαν ήδη καταδικαστεί, 3.741 εκτίουν ποινές μεταξύ πέντε και δέκα ετών, 1.423 βρίσκονται υπό κράτηση για ποινές μεταξύ δέκα και είκοσι ετών και άλλοι 1.423 για ποινές άνω των είκοσι ετών.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.