Τι αλλάζει στη διάσωση των ζώων στις φωτιές από το φετινό καλοκαίρι
Εξειδικευμένες διασωστικές ομάδες, άμεση ενημέρωση κηδεμόνων, προληπτικές εκκενώσεις. Ανακοινώθηκε ο νέος Εθνικός Μηχανισμός Προστασίας Ζώων και εμείς απευθυνθήκαμε στην Έλενα Δεδε, ιδρύτρια της ΜΚΟ Dogs' Voice που αναλαμβάνει τον ρόλο του κεντρικού συντονιστή στο νέο εγχείρημα.
- 18 ΙΟΥΝ 2026
Η σειρά που ακολουθείται στον δημόσιο απολογισμό κάθε φυσικής καταστροφής δεν είναι τυχαία: Πρώτα, αγωνιούμε για ανθρώπινες ζωές και τραυματίες, έπειτα μετράμε τα πλήγματα σε περιουσίες και τα στρέμματα καμένης γης, ενώ σε δεύτερο πάντα χρόνο ακολουθεί το μέτρημα για τα ζώα που χάθηκαν άδικα μέσα στις αυλές και τα σπίτια των οικισμών, μάλιστα χρησιμοποιώντας συχνά τον όρο «παράπλευρες απώλειες».
Όμως, όχι πια. Από αυτό το καλοκαίρι, η διάσωση των ζώων αποκτά ισάξια θέση στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του κράτους.
Το πρώτο βήμα-ορόσημο συνέβη τον Φεβρουάριο με τον ν.5281/2026 που αναμορφώνει συνολικά το σύστημα Πολιτικής Προστασίας στη χώρα και για πρώτη φορά ενσωματώνει στον σχεδιασμό διαδικασίες και μέτρα ειδικά για τα ζώα τα οποία πλήττονται στις φυσικές καταστροφές. Αυτό σημαίνει ότι η προστασία των ζώων παύει να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα – ο κρατικός μηχανισμός φέρει την ευθύνη να προβλέπει διαδικασίες και μέτρα για την οργανωμένη απομάκρυνση, μεταφορά και προστασία τους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Πώς θα γίνει αυτό στην πράξη;
Με το δεύτερο κομβικό βήμα το οποίο ανακοινώθηκε εντός της τρέχουσας εβδομάδας, ότι η Ελλάδα αποκτά Εθνικό Μηχανισμό Προστασίας Ζώων σε Φυσικές Καταστροφές: ένα νέο επίπεδο επιχειρησιακής οργάνωσης το οποίο θα είναι εξειδικευμένο στα πληττόμενα ζώα, τόσο στο επίπεδο της διάσωσης την ώρα της πυρκαγιάς, όσο και στο επίπεδο της περίθαλψης και της φιλοξενίας αμέσως μετά.
Όπως ειπώθηκε στην επίσημη παρουσίαση, ο νέος Εθνικός Μηχανισμός θα δοκιμαστεί αυτό το καλοκαίρι με πιλότο την Αττική, ενώ στόχος είναι να καλύπτει μελλοντικά όλη την επικράτεια.
Τον ρόλο του κεντρικού συντονιστή για τον νέο Μηχανισμού επιλέχθηκε (με δημοκρατικές διαδικασίες) να αναλάβει για τα πρώτα τρία χρόνια η Dogs’ Voice – μια οργάνωση με πολύπλευρο φιλοζωικό έργο, που ούτως ή άλλως έχει πρωταγωνιστήσει στον συντονισμό και την περίθαλψη των ζώων από τις αλλεπάλληλες καταστροφές τα τελευταία χρόνια. Αρκεί μια γρήγορη ματιά στα reports τα οποία εκδίδει η μη κερδοσκοπική οργάνωση: από τις πλημμύρες στη Μάνδρα το 2017, την τριπλή καταστροφή του 2023 σε Καλύβια, Φυλή και Θεσσαλία μέχρι το παρανάλωμα στη Βορειοανατολική Αττική το 2024 και στην Αχαΐα το 2025, η Dogs’ Voice έχει αναλάβει συνολικά 1.800 ζώα από φυσικές καταστροφές – και μόνο τα 37 από αυτά έχουν μείνει να αναζητούν σήμερα σπίτι.
Σημείωση: Όλη η επιχειρησιακή επάρκεια της οργάνωσης υποστηρίζεται από χορηγίες (κατά 70% ιδιωτών) – ως μη κερδοσκοπική οργάνωση, η Dogs’ Voice δεν λαμβάνει, ούτε πρόκειται να λάβει την επόμενη τριετία χρήματα από το κράτος.
Απευθυνόμενοι στην ιδρύτρια της οργάνωσης, της ζητάμε να μας περιγράψει την κατάσταση που ίσχυε μέχρι σήμερα.
«Γενικώς, επικρατούσε ένα χάος με τη διάσωση των ζώων στις πυρκαγιές», απαντάει με σταθερό τόνο από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής η Έλενα Δέδε, ιδρύτρια της Dogs’ Voice. Μεταφέρει ιστορίες με εθελοντές που επιχειρούσαν μόνοι τους χωρίς εξοπλισμό και μέτρα προστασίας, παραβιάζοντας πολύ συχνά τα μπλόκα της Πυροσβεστικής, χωρίς να υπάρχει γνώση για το πού ακριβώς βρίσκονται. Σε πολλές περιπτώσεις, λίγο έλειψε να γίνει το κακό, «ειδικά στις μεγάλες φωτιές του 2021 και του 2023. Έχουν κινδυνέψει πολλοί άνθρωποι». Για να ανταπεξέλθουν, οι πιο οργανωμένοι εθελοντές είχαν αναπτύξει δικά τους επιχειρησιακά πρωτόκολλα, αναλαμβάνοντας τεράστιες ευθύνες που δεν τους αναλογούσαν.
Δεν αρκεί η καλή πρόθεση, απέναντι σε μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Χρειάζεται εκπαίδευση, γνώση και πάνω απ’ όλα ο κεντρικός συντονισμός – όλα αυτά τα οποία προβλέπονται δηλαδή με τον νέο Εθνικό Μηχανισμό Προστασίας Ζώων που μπήκε σε εφαρμογή, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη διαχείριση κρίσεων.
Τι περιλαμβάνει ο Εθνικός Μηχανισμός Προστασίας για τα Ζώα
Έχει σημασία ότι ο νέος Εθνικός Μηχανισμός προέκυψε μέσα από μια ανοικτή διαφανή συμπεριληπτική διαδικασία με τη συμμετοχή διαφορετικών ομάδων με εξειδίκευση στην προστασία των ζώων, αποτελώντας ένα από τα σπάνια παραδείγματα που κοινωνία των πολιτών και κράτος συνεργάζονται με ουσιαστικό και πρακτικό αποτύπωμα. Όπως τονίζει η Έλενα Δεδε, «προτείναμε και καταλήξαμε σε μια μεθοδολογία και έναν συντονισμό που να μην εξαρτάται από πρόσωπα και συγκυρίες – είναι φτιαγμένος μεθοδολογικά έτσι ώστε κάθε πολίτης, αν θέλει, να τον αξιοποιήσει και να βοηθήσει τα ζώα».
Ζητήσαμε από την ίδια να μάς εξηγήσει τι περιλαμβάνει ουσιαστικά ο νέος Εθνικός Μηχανισμός και ποια η σημασία κάθε ενός από αυτά:
- Συμμετοχή εκπροσώπου της Ειδικής Γραμματείας για τα Ζώα Συντροφιάς στο Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ)
Όπως είναι γνωστόν, όποτε ξεσπά μια πυρκαγιά, συγκαλείται το ΕΣΚΕΔΙΚ με τη συμμετοχή εκπροσώπων από τους αρμόδιους φορείς, ανάμεσα στους οποίους θα βρίσκεται πλέον και εκπρόσωπος της Ειδικής Γραμματείας για τα Ζώα Συντροφιάς. «Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε ακριβή εικόνα για το πώς εξελίσσεται το μέτωπο σε πραγματικό χρόνο, έχοντας τη δυνατότητα να προβούμε σε προληπτικές εκκενώσεις καταφυγίων και πανσιόν, ανάλογα με τις εκτιμήσεις και τις οδηγίες της Πυροσβεστικής. Θα κάνει τεράστια διαφορά το ότι θα γνωρίζουμε έγκαιρα τις ανάγκες».
- Άμεση ενημέρωση πολιτών και κηδεμόνων για την προστασία των ζώων συντροφιάς σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
Η τηλεφωνική γραμμή 10410 που λειτουργεί για την προστασία των ζώων (με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση από την Dogs’ Voice) πρόκειται να λειτουργεί πλέον και ως γραμμή διάσωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας και εξακριβώνοντας αιτήματα διάσωσης σε συνεργασία με τις διασωστικές ομάδες πεδίου. Παράλληλα, στις οδηγίες προστασίας του 112 εντάσσονται πλέον και οδηγίες για παράδοση ζώων προς τους κηδεμόνες.
- Δημιουργούνται διασωστικές ομάδες ζώων (καταχωρημένες στο Μητρώο της Πολιτικής Προστασίας)
Η πρώτη αμιγώς διασωστική ομάδα ζώων έχει ήδη συσταθεί με έδρα τον Σταθμός Υποδοχής Ζώων στο Γαλάτσι (αριθμεί 25 άτομα), ενώ ο απώτερος στόχος είναι να ιδρυθούν πολλές περισσότερες τέτοιες ομάδες ανά την επικράτεια, μέσω της Ακαδημίας Πολιτικής Προστασίας και του ειδικού προγράμματος που σχεδίασαν τα μέλη-εκπαιδευτές με εμπειρία στο πεδίο από τη Dogs’ Voice. «Αυτό σημαίνει ασφάλεια: όταν έχεις μια εθελοντική ομάδα που είναι κανονικά εγγεγραμμένη στο Μητρώο, σημαίνει ότι διαθέτει μέσα ατομικής προστασίας, ότι έχει εκπαιδευτεί και γνωρίζει πώς να επιχειρεί στο πεδίο υπό τις οδηγίες της Πυροσβεστικής».
- Όλα τα διασωσμένα ζώα θα συγκεντρώνονται στο ίδιο μέρος
Στα ολυμπιακά ακίνητα Γαλατσίου, λειτουργεί από πέρσι ο Σταθερός Σταθμός Υποδοχής Ζώων υπό τη διαχείριση της Dogs’ Voice (δεν εγκαινιάστηκε τώρα, όπως αναπαράγεται σε πολλά Μέσα), όπου πλέον θα οδηγούνται επισήμως όλα τα ζώα (συντροφιάς) όταν περισυλλέγονται από τις διασώσεις. Εθελοντές και κτηνίατροι θα τα περιθάλπουν, ενώ στη συνέχεια θα καταγράφονται προκειμένου να επανενωθούν με τους κηδεμόνες τους. «Υπάρχει ανάγκη για έναν ενιαίο χώρο όπου θα συγκεντρώνονται τις πρώτες μέρες όλα τα ζώα, προκειμένου να είναι πιο εύκολη η ταυτοποίησή τους».
Κι αν δεν βρεθεί ο κηδεμόνας; «Πολύ συχνό φαινόμενο. Τότε, το ζωάκι οδηγείται στο καταφύγιό μας ή σε φιλοξενία και προωθείται για υπεύθυνη υιοθεσία. Σε καμία περίπτωση δεν το επιστρέφουμε στον δρόμο ως αδέσποτο».
Όσο ευχάριστες κι αν είναι οι παραπάνω εξελίξεις, δεν σημαίνει ότι καλύφθηκαν πλήρως τα υφιστάμενα κενά για την προστασία των ζώων – τα παραγωγικά ζώα και τα ζώα φάρμας δεν εντάσσονται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, κάτι που αποτελεί τον επόμενο μεγάλο στόχο, με την απουσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης να σχολιάζεται σφόδρα. Ωστόσο, «κάναμε ένα σημαντικό πρώτο βήμα ως κράτος», όπως δηλώνει η Έλενα Δεδε, «και πλέον μόνο μπροστά μπορούμε να προχωρήσουμε, δεν γίνεται να υπαναχωρήσουμε».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.