Γιατί ξαφνικά το Χόλιγουντ έχει πάθει εμμονή με τις θεωρίες συνωμοσίας;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δώσει χώρο στις θεωρίες συνωμοσίας να ανθίσουν. Σε οποιοδήποτε γεγονός συμβαίνει, από τη σόουμπιζ στην πολιτική, θα υπάρχει μερίδα κόσμου που θα βρει έστω και ένα μικρό στοιχείο για να δημιουργήσει μία θεωρία συνωμοσίας. Τελευταίο και μάλιστα μουντιαλικό παράδειγμα, η εμφάνιση της Shakira στην τελετή έναρξης του Μουντιάλ (αυτή ΔΕΝ ήταν η Shakira).

Τι γίνεται όμως όταν αυτές οι θεωρίες εισέρχονται στον κόσμο του κινηματογράφου;

«Δεν θα ήταν υπέροχο αν μάθαινε όλος ο κόσμος ότι όλα αυτά είναι αληθινά;» αναρωτιέται ο Steven Spielberg στο Disclosure Day, τη νέα του ταινία, που έχει σαν κεντρικό της θέμα την ύπαρξη των εξωγήινων και πώς πρέπει το κράτος της Αμερικής να την κρατήσει μυστική από τους πολίτες. Ο Spielberg παρουσιάζει με έναν παραστατικό και εντυπωσιακό τρόπο τη θεωρία συνωμοσίας της ύπαρξης και άλλων πλασμάτων στο σύμπαν διαφορετικών από εμάς. Μήπως η όχι και τόσο ακραία ιστορία που μοιράζεται ο Spielberg είναι τελικά η πραγματικότητα;

Ο Γιώργος Λάνθιμος στην τελευταία ταινία του, τη Bugonia καταπιάνεται και εκείνος με το θέμα της εξωγήινης ζωής και το πώς η παγκόσμια οικονομική ελίτ μπορεί να αποτελείται απλά από μεταμφιεσμένους σε ανθρώπους εξωγήινους.

Προσπαθούν οι δημιουργοί του Χόλιγουντ όντως να μας προειδοποιήσουν για κάτι κι εμείς απλά δεν τους ακούμε;

Υπάρχουν backrooms;

«Είναι σαν λαβύρινθος. Απλώς συνεχίζεται και συνεχίζεται» ακούγεται να λέει ο Clark μετά την πρώτη του «εξόρμηση» στο μυστηριώδες αυτό μέρος που ανακάλυψε κάτω από το κατάστημα επίπλων. Δεν μπορεί να περιγράψει ούτε να χαρτογραφήσει το μέρος αυτό. Ήταν κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια του και δεν το είχε ανακαλύψει τόσο καιρό παρά μόνο τώρα και μάλιστα τυχαία.

Ο Kane Parsons πήρε τον αστικό μύθο των backrooms και έχτισε μία ταινία φαινόμενο γύρω του, ενώ πριν αυτήν είχε κάνει δημιουργήσει στον λογαριασμό του στο YouTube το viral web series Backrooms. Η ύπαρξη των backrooms συναντάται συχνά στους συνωμοσιολογικούς κύκλους των social media. Η ταινία σε παρασέρνει σε μια αινιγματική πραγματικότητα που σε κάνει να αμφιβάλλεις για τα πάντα.

Η σχέση των ΗΠΑ με τις θεωρίες συνωμοσίας

Σε έρευνα του 2024, αποκαλύφθηκε ότι το 61% των Αμερικανών πιστεύει στα φαντάσματα, το 57% στους εξωγήινους και το 70%(!) στον διάβολο. Όχι ο διάβολος δεν κυκλοφορεί στο Λος Άντζελες λύνοντας υποθέσεις σε συνεργασία με το LAPD. Η σειρά Lucifer του Netflix είναι μυθοπλασία.

Σύμφωνα με άλλη έρευνα του YouGov, το 18% θεωρεί την προσελήνωση του 1969 σκηνοθετημένη, το 20% ότι τα εμβόλια της COVID-19 είχαν μικροτσιπ και το 29% ότι τα αποτελέσματα των εκλογών του 2020 αλλοιώθηκαν. Όταν τα ποσοστά ανθρώπων που πιστεύουν τέτοιες θεωρίες συνωμοσίες είναι τόσο υψηλά, προφανώς και οι δημιουργοί του Χόλιγουντ θα το εκμεταλλευτούν προς όφελος τους.

Τοποθετημένο χρονικά στην περίοδο της πανδημίας Covid, το Eddington του Ari Aster παρουσιάζει τον Joaquin Phoenix στον ρόλο ενός σερίφη μιας μικρής πόλης που θέτει υποψηφιότητα για δήμαρχος. Είναι πολέμιος της μάσκας, που αγαπά την πατρίδα του, μισεί το κίνημα Black Lives Matter και έχει στο αυτοκίνητό του ένα πανό που αναγράφει «σας χειραγωγούν».

Ως σερίφης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κουλτούρας συνωμοσιολογίας που έχει βγει από το περιθώριο και έχει περάσει στο προσκήνιο· μιας κουλτούρας που έχει κανονικοποιηθεί μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και έχει εργαλειοποιηθεί από την άκρα δεξιά. Το Eddington σατιρίζει αυτόν τον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και σύμπτωμά του.

Donald Trump, ο νούμερο 1 συνωμοσιολόγος

Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Αμερικής έχει δημιουργήσει θεωρίες συνωμοσίας και έχει μανιπιουλάρει τους πολίτες του ώστε να πιστεύουν ότι δεν έχουν παρά να εμπιστεύονται μόνο εκείνον, που τους λέει πάντα την αλήθεια.

Πολλές φορές η σκηνοθετημένη ίντριγκα και τα σκάνδαλα κρατούν τους πολίτες απασχολημένους και σε σύγχυση, χωρίς να μπορούν να ξεχωρίσουν τι είναι αλήθεια και τι ψέμα.

Η κυκλοφορία του Disclosure Day του Spielberg συνέπεσε με την κυκλοφορία από τον Λευκό Οίκο εγγράφων σχετικών με τα UFOs. Η σύμπτωση αυτή έκανε τους συνωμοσιολόγους να πιστεύουν ότι πρόκειται για συνεργατική στρατηγική, κάτι που ο ίδιος ο Spielberg αρνήθηκε.

Οι θεωρίες συνωμοσίας προσφέρουν την ψευδαίσθηση της τάξης και του ελέγχου. Παρέχουν την παρηγοριά μιας ιστορίας, την αίσθηση ότι η ζωή βγάζει νόημα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια κατασκευή, ένα ψέμα.

Τι είναι πιο ανατριχιαστικό: να πιστεύεις ότι η κυβέρνηση κρύβει εξωγήινους ή να αποδέχεσαι ότι δεν υπάρχουν; Τι είναι πιο τρομακτικό: να πιστεύεις ότι οι εξωγήινοι θέλουν να επικοινωνήσουν μαζί μας ή να φαντάζεσαι ότι δεν θα το κάνουν ποτέ;

Είμαστε άραγε αρκετά καχύποπτοι; Ο Thomas Pynchon, από τους σημαντικότερους Αμερικανούς λογοτέχνες που οι θεωρίες συνωμοσίας διατρέχουν την εργογραφία του, περιγράφει μια κατάσταση ακόμα χειρότερη από την παράνοια: μια αντιπαρανοϊκή κατάσταση, στην οποία τίποτα δεν συνδέεται με τίποτα άλλο, όπου δεν υπάρχει κανένα μυστήριο να λύσεις ούτε κάποια λαμπρή αλήθεια να αποκαλύψεις. Είναι μια κατάσταση που, όπως γράφει, «λίγοι από εμάς μπορούν να αντέξουν για πολύ».

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από ανατροπές στην πλοκή και αγωνιώδεις κορυφώσεις, από υπαινιγμούς και αποκαλύψεις. Ο Steven Spielberg είναι δεξιοτέχνης σε αυτό και ασφαλώς το γνωρίζει ήδη. Το ίδιο και οι Γιώργος Λάνθιμος και Ari Aster, καθώς και ο 20χρονος σκηνοθέτης του Backrooms. Το γνωρίζει επίσης και ο Donald Trump.