Γιατί φτερνίζεσαι όταν σε βλέπει ο ήλιος
Το φτέρνισμα, όταν βγαίνουμε στον ήλιο, δεν οφείλεται σε αλλεργία, αλλά σε βραχυκύκλωμα του εγκεφάλου μας.
- 25 ΙΟΥΝ 2026
Φτερνίζεσαι όταν βλέπεις τον ήλιο; Δεν είσαι ο μόνης/η μόνη. Η παρέα είναι πάρα πολύ μεγάλη. Εκτιμάται πως ποσοστό από 18% έως 35% των κατοίκων αυτού του πλανήτη φτερνίζονται, όταν βγαίνουν στο φως του ήλιου και δη από σκοτεινό μέρος.
Πρόκειται για μια συνθήκη που είχε αναφέρει πρώτος (τουλάχιστον σε γραπτά) ο Αριστοτέλης, στο βιβλίο με τίτλο “Problemata” που διατηρούσε και είχε περί τις 900 ερωτήσεις-προβλήματα συν τις απαντήσεις που είχε δώσει ο ίδιος, επί θεμάτων που άπτονται της ιατρικής, της βιολογίας, της καθημερινής ζωής -των πάντων.
Εκεί σημειώσει λοιπόν, την ερώτηση «γιατί η θερμότητα του Ήλιου προκαλεί το φτέρνισμα και όχι η θερμότητα της φωτιάς;». Στην απάντηση ανέφερε πως η θερμότητα του Ήλιου αερολυμαίνει τα υγρά μέσα στη μύτη, γεγονός που προκαλεί φτέρνισμα, με τη θερμότητα μιας φωτιάς να εξατμίζει αυτά τα υγρά και να ξηραίνει τη μύτη, συνδυασμός που αναστέλλει το φτέρνισμα.
Από τον Αριστοτέλη στα επιστημονικά δεδομένα
Σύμφωνα με το BBC το 1991, ένας παθολόγος του University of Manchester, ονόματι Emyr Benbow, έγραψε επιστολή στον εκδότη του British Journal of Ophthalmology, στην οποία ανέφερε ότι «ακόμα και τα ασήμαντα συμπτώματα είναι πιο εύκολα ανεκτά αν μπορείτε να τους δώσετε ένα όνομα.
Ακόμα κι αν αυτό παράγει μόνο μια απατηλή κατανόηση της σημασίας τους».
Αναφερόταν στο photic sneezing (φωτικό φτέρνισμα), καθώς υπέφερε από αυτό κατά την μετάβαση του από το σκοτάδι στο πολύ έντονο φως. Αυτό που του προκαλούσε ήταν ένα αντανακλαστικό φτάρνισμα. Ψάχνοντας, βρήκε πως είναι κάτι που συμβαίνει και σε πολλούς άλλους.
Για την ακρίβεια, η πρώτη σχετική επίσημη έρευνα είχε γίνει στις αρχές του ‘50, από Γάλλο ερευνητή που είχε ανακαλύψει ότι ορισμένοι ασθενείς φτερνίζονταν όταν στην εξέταση του αμφιβληστροειδούς, έστρεφε το οφθαλμοσκόπιο στα μάτια τους.
Διαπίστωσε ότι φτερνίζονταν επίσης όταν εκτίθενται σε έντονο ηλιακό φως, φωτογραφία με φλας και, σε μία περίπτωση, σε υπεριώδες φως. Επειδή δεν είχε βρει σχετικές αναφορές πρόχειρες στην ιατρική βιβλιογραφία, είχε καταλήξει στο ότι πρόκειται για κάτι αρκετά σπάνιο.
Το 1964, σε δημοσιευμένη μελέτη στο Νeurology το φαινόμενο περιγράφηκε ως «φωτικό αντανακλαστικό φτερνίσματος».
Οι εργασίες συνεχίστηκαν για την καλύτερη κατανόηση αυτού του αντανακλαστικού φτερνίσματος και το 2010 ομάδα γενετιστών με επικεφαλής τον Nicholas Eriksson https://www.nickeriksson.com/ της εταιρείας γενετικών εξετάσεων 23andMe εξέτασε το DNA σχεδόν 10.000 ανθρώπων που φτερνίζονταν όταν έβλεπαν τον ήλιο.
Διαπιστώθηκε ότι υπήρχε αλλοίωση σε ένα γράμμα της “γενετικής βιβλιοθήκης” τους (βλ. DNA).
Το ένα ονομάζεται rs10427255 και το άλλο, για το οποίο υπάρχει κάπως λιγότερη στατιστική βεβαιότητα, ονομάζεται rs11856995.
Το ένα από αυτά βρίσκεται κοντά σε ένα γονίδιο που είναι γνωστό ότι εμπλέκεται σε επιληπτικές κρίσεις που προκαλούνται από το φως, γεγονός που εγείρει την πιθανότητα να υπάρχει κάποιο είδος βιολογικής σύνδεσης μεταξύ των δύο συνδρόμων.
Αν το θες πιο απλά, το οφθαλμολογικό νεύρο V1 υπερδιεγείρεται από το έντονο φως και όταν κάνει την αντίθετη διαδρομή (προς το λιγότερο φως ή το σκοτάδι) υπερενεργοποιείται τόσο πολύ που διεγείρει τα άλλα μέρη του τριδύμου νεύρου, το οποίο είναι υπεύθυνο για το μεγαλύτερο μέρος της αίσθησης στο πρόσωπο που μοιάζει με ένα μικρό γαργάλημα.
Έτσι, φτερνίζεσαι.
Γιατί -τελικά- φτερνίζεσαι όταν βγαίνεις στον ήλιο;
Το BioMechanic Labs έδωσε με τον πιο απλό τρόπο το λόγο που πολλοί φταρνιζόμαστε, όταν βγαίνουμε στον ήλιο. Τονίζεται πως δεν πρόκειται για αλλεργία, αλλά “για ένα τυχαίο βραχυκύκλωμα”.
«Βαθιά μέσα στο οπτικό σας σύστημα, ο εγκέφαλός σας έχει ένα τεράστιο σχεδιαστικό ελάττωμα ενσωματωμένο απευθείας στην ανατομική του καλωδίωση.
Όταν κοιτάτε ψηλά σε ένα έντονο φως και το σώμα σας αμέσως προκαλείται μια αυτόματη, ανεξέλεγκτη αντίδραση φτερνίσματος.
Δεν πρόκειται για αλλεργία. Είναι ένα τυχαίο βραχυκύκλωμα.
Μια ξαφνική έκρηξη έντονου, διαπεραστικού φωτός πλημμυρίζει και υπερφορτώνει εντελώς το οπτικό σας νεύρο με μια τεράστια αύξηση ακατέργαστων ηλεκτρικών δεδομένων.
Βαθιά μέσα στους σκοτεινούς μηχανισμούς του κρανίου σας, το οπτικό νεύρο τρέχει ακριβώς παράλληλα με το τρίδυμο νεύρο σας.
Αυτό το δευτερεύον νεύρο είναι το κύριο καλώδιο επικοινωνίας που είναι υπεύθυνο για την ενεργοποίηση των ρινικών και προσωπικών σας αμυντικών μηχανισμών.
Επειδή αυτές οι δύο κύριες νευρικές οδοί είναι τόσο σφιχτά συνδεδεμένες, αυτή η έντονη αύξηση οπτικής ενέργειας διαρρέει κυριολεκτικά πλάγια στις διασταυρούμενες καλωδιώσεις και “φεύγει” απευθείας στη γειτονική ρινική γραμμή μετάδοσης.
Το κεντρικό νευρικό σας σύστημα ερμηνεύει εντελώς λανθασμένα αυτή την ηλεκτρική διασταυρούμενη συνομιλία. Συμπεραίνει ψευδώς ότι ένα ερεθιστικό επιτίθεται ενεργά στη μύτη σας, εκπέμποντας αμέσως ένα συστηματικό σήμα πανικού έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρο το πρόσωπό σας.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι μια ξαφνική, βίαιη, κινητική έκρηξη που έχει σχεδιαστεί για να εξαλείψει μια φυσική απειλή που δεν υπήρξε ποτέ στην πραγματικότητα».
Η λύση είναι να αναγνωρίσουμε την ιδιαιτερότητα μας και να μη ξεχνάμε να φοράμε γυαλιά ηλίου.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.