Η σκανδαλώδης ιστορία του κτιρίου του Μπάντμιντον μέχρι την τωρινή πυρκαγιά

Άγνωστα παραμένουν τα αίτια της μεγάλης πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε το απόγευμα της Κυριακής (12/7) στο αδρανές κτίριο του θέατρου Μπάντμιντον μέσα στο Πάρκο Γουδή, θέτοντας σε κίνδυνο μία απ’ τις ελάχιστες πυκνοφυτεμένες εκτάσεις του αστικού πυρήνα. Με τη συμβολή ισχυρών δυνάμεων, η πυρκαγιά τέθηκε σε έλεγχο αργά τη νύχτα, αφήνοντας πίσω κατεστραμμένες εγκαταστάσεις αλλά και ένα γνωστό, πλην όμως πιο επιτακτικό από ποτέ, ερώτημα: πότε θα κατεδαφιστεί επιτέλους;

Οι εγκαταστάσεις του Μπάντμιντον καταλαμβάνουν 25 στρέμματα, στον πυρήνα μιας πολύτιμης έκτασης αλλά και μιας πάγιας διεκδίκησης.

Τοποθετημένες στο Πάρκο Γουδή, οι εγκαταστάσεις του ολυμπιακού ακινήτου που οικοδομήθηκαν αρχικά ως «προσωρινή κατασκευή» για τους Ολυμπιακούς Αγώνες και είκοσι+ χρόνια μετά παραμένουν αμετακίνητες στο ίδιο σημείο, έχουν συνδεθεί άμεσα με την υποβάθμιση του μεγάλου πνεύμονα πρασίνου στην πόλη και την ατελείωτη καθυστέρηση για το μεγάλο (και αναγκαίο) όραμα ενός ενιαίου Μητροπολιτικού Πάρκου έκτασης 900 στρεμμάτων, όπως έχει αποφασιστεί από το 1977 και σχεδιαστεί από πανεπιστημιακά ιδρύματα τη δεκαετία του 1990.

Η πυρκαγιά που ευτυχώς σβήστηκε πριν μεταφερθεί στα γύρω δέντρα, αποτελεί την αφορμή για να ανατρέξουμε στη (σκανδαλώδη) ιστορία μονιμοποίησης και διατήρησης του Μπάντιμντον μέσα στον πνεύμονα πρασίνου.

2002: Το κτίριο του Μπάντμιντον χωροθετείται στο Πάρκο Γουδή ως «προσωρινή κατασκευή»

Μεταφερόμαστε στην εποχή που η Αθήνα μεταμορφώνεται πυρετωδώς για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Για να κατασκευαστούν γρήγορα όλες οι απαιτούμενες εγκαταστάσεις, η Πολιτεία θεσπίζει ένα ειδικό πολεοδομικό και αδειοδοτικό καθεστώς, βάσει του οποίου οι νέες, υπό κατασκευή εγκαταστάσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: μόνιμες και προσωρινές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εγκατάσταση για το άθλημα του μπάντμιντον επιλέγεται να χωροθετηθεί ως προσωρινή μέσα στο Πάρκο Γουδή (το οποίο προβλεπόταν ως μητροπολιτικός χώρος πρασίνου από το ΡΣΑ/1985), με τη δέσμευση να απομακρυνθούν οι εγκαταστάσεις από το πάρκο εντός έξι μηνών μετά το τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων (ΦΕΚ 1002Δ/14-11-2002).

2005: Από προσωρινή κατασκευή μετατρέπεται σε μόνιμη

Παρά τις δεσμεύσεις από την προηγούμενη κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ για απομάκρυνση των εγκαταστάσεων από το Πάρκο μετά το πέρας των Αγώνων, ο νόμος για την αξιοποίηση των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων από την κυβέρνηση Καραμανλή αλλάζει ριζικά το καθεστώς: Με το αρ. 20 του Ν. 3342/2005, οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις στο Ολυμπιακό Κέντρο Γουδή ορίζονται ξαφνικά ως «μόνιμες» και με διευρυμένο καθεστώς χρήσεων, για «πολιτιστικές εκδηλώσεις», «χώρους εστίασης κοινού» και «υπαίθριους χώρους συνάθροισης κοινού».

Η μονιμοποίηση των εγκαταστάσεων δεν αφορούν μονάχα ένα κτίριο, αλλά περί τα 25 στρέμματα εντός του Πάρκου (μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου ως την Κατεχάκη), καταστρατηγώντας έτσι το μεγάλο όραμα για δημιουργία μητροπολιτικού πνεύμονα πρασίνου.

2006: Η εκμίσθωση με διάρκεια είκοσι χρόνων

Έπειτα από διεθνή διαγωνισμό που προκήρυξε η Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε (η διαχειρίστρια εταιρεία του του Δημοσίου για την εκμετάλλευση των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων), οι εγκαταστάσεις του Μπάντμιντον παραχωρήθηκαν για είκοσι χρόνια (με έναρξη της σύμβασης στις 15 Μαΐου 2006) σε κοινοπραξία των Μιχάλη Αδάμ (ADaM Productions), Γιώργου και Παναγιώτη Γεώργα (Half Note Jazz Club) και Δημήτρη Κοντογιάννη (Allou Fun Park).

Στην ανακοίνωση της υπογραφής, αναφερόταν ότι η αρένα θα μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο ενταγμένο στο Μητροπολιτικό Πάρκο, παρότι τα σχέδια εμπορικής εκμετάλλευσης με τα σχέδια δημιουργίας ενός υπερτοπικού πνεύμονα πρασίνου ήταν ασύμβατες μεταξύ τους.

2007: Η προσφυγή κατοίκων στο ΣΤΕ

Η παραπάνω εξέλιξη βρήκε απέναντι μια δραστήρια, αποφασισμένη και με ιστορία από το 1990 Επιτροπή Αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή. Από το καλοκαίρι του 2006, η Επιτροπή Αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή, μαζί με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Άνω Αμπελοκήπων και κατοίκους της περιοχής είχαν καταθέσει εξώδικη δήλωση προς τα αρμόδια υπουργεία για τη μονιμοποίηση των εγκαταστάσεων.

Με την ανακοίνωση της εκμίσθωσης, κλιμάκωσαν τις κινητοποιήσεις τους από αρχές του 2007, προσφεύγοντας τελικά στο Συμβούλιο της Επικρατείας (24/1/2007), ζητώντας ακύρωση των οικοδομικών αδειών και τήρηση της αρχικής υπουργικής απόφασης του 2002. Το ΥΠΕΧΩΔΕ συνεχίζει να κάνει τα στραβά μάτια.

2008: Η Υπερνομαρχία ζητά ακύρωση των παραχωρήσεων

Η πολιτική πίεση κορυφώνεται, αποκτώντας έρεισμα και σε θεσμικό επίπεδο: ενώ το αίτημα της προσφυγής επρόκειτο να συζητηθεί το επόμενο διάστημα στο ΣΤΕ, η υπερνομαρχία Αθηνών-Πειραιώς (ένας θεσμός στην κορυφή της τοπικής αυτοδιοίκησης που υπήρχε πριν από τον «Καλλικράτη») εκφράζει ανοιχτά τη διαμαρτυρία για τη στάση που τηρούν τα αρμόδια υπουργεία για το επίμαχο κτίριο και ευρύτερα το Πάρκο Γουδή, επαναφέροντας στον δημόσιο διάλογο το όραμα δημιουργίας ενιαίου Μητροπολιτικού Πάρκου 965 στρεμ. στο Γουδή, όπως έχει σχεδιαστεί από το 1997.

Για να γίνει αυτό, είναι αναγκαία η ακύρωση της παραχώρησης και η κατεδάφιση του Μπάντμιντον.

2011: Προεδρικό Διάταγμα βάζει «ημερομηνία λήξης» στο Μπάντμιντον

Σε συνέχεια των ασίγαστων κινητοποιήσεων από πλευράς των κατοίκων και ενώ ακόμη εκκρεμεί η απόφαση του ΣΤΕ για τις εγκαταστάσεις του Μπάντμιντον, η κυβέρνηση Παπανδρέου εκδίδει Προεδρικό Διάταγμα το 2011 για την προστασία του Υμηττού και τη δημιουργία Μητροπολιτικών Πάρκων σε Γουδή–Ιλισία, στο πλαίσιο του οποίου το Γουδή χωρίζεται σε ζώνες προστασίας, αποφασίζεται η σύσταση ενός νέου κρατικού Φορέα για την προστασία και τη διαχείριση του επικείμενου Μητροπολητικού Πάρκου, ενώ για το κτίριο του Ολυμπιακού Κέντρου Μπάντμιντον (το οποίο σημειωνόταν στον πυρήνα του πάρκου, όπου το πλαίσιο προστασίας ήταν αυστηρότερο) αποφασίζεται ότι «κατεδαφίζεται μετά την λήξη της τρέχουσας σύμβασης με τον ανάδοχο».

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

URBAN

Τι απέγιναν τα ολυμπιακά ακίνητα της Αθήνας

2012: Το ΣτΕ ακυρώνει τη «μονιμοποίηση» του Μπάντμιντον

Εκδίδεται η καθοριστική απόφαση από το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας: στις 28 Μαΐου του 2012, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική τη ρύθμιση «μονιμοποίησης» των ολυμπιακών εγκαταστάσεων στο Πάρκο Γουδή και προέβη σε ακύρωση της σχετικής οικοδομικής άδειας για μετατροπή του ακινήτου σε χώρο πολιτιστικών εκδηλώσεων, καθώς αυτό «κατακερματίζει τον πυρήνα του πάρκου, δημιουργεί εικόνα απέραντου πάρκινγκ που δεν ταιριάζει σε πάρκο, και τελικά με την παρουσία, λειτουργίας του και την συρρίκνωση του Πάρκου, επιδεινώνει τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων, όχι μόνο της ευρύτερης περιοχής αλλά και ολόκληρου του λεκανοπεδίου Αττικής».

2014: Ο Δήμος Αθηναίων παίρνει θέση για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή

Παρά τη δικαστική δικαίωση του 2012, το κτίριο του Μπάντμιντον δεν απομακρύνεται καθότι παραμένει εν ενεργεία η εικοσαετής παραχώρηση του 2006. Υπό την πίεση κατοίκων και της ευρύτερης ανάγκης για δροσιά και πράσινο στο κέντρο της πόλης, ο Δ .Αθηναίων (επί δημαρχίας Καμίνη) προχωρά στη σύσταση Διαπαραταξιακής Επιτροπής για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή, με στόχο να επεξεργαστεί προτάσεις για την προώθηση της υλοποίησης του Μητροπολιτικού αυτού Πάρκου που εκκρεμεί εδώ και δεκαετίες.

Το 2014 ζητάει την ενεργοποίηση του περιεχομένου του Π.Δ. του 2011, πιέζοντας εμμέσως για την κατεδάφιση του Μπάντμιντον και την οικολογική προστασία του πνεύμονα πρασίνου. Η τελική απόφαση παραμένει στο Δημόσιο, την ΕΤΑΔ (η οποία είχε αναλάβει τον ρόλο της Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε.) και στα αρμόδια υπουργεία.

2018: Στις καλένδες το Μητροπολητικό Πάρκο Γουδή

Για τυπικούς και όχι ουσιαστικούς λόγους, το Συμβούλιο της Επικρατείας ανταποκρίνεται θετικά στην προσφυγή της μισθώτριας εταιρείας του Μπάντμιντον σχετικά με το Π.Δ. του 2011 διότι εκδόθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), ανοίγοντας έτσι έναν νέο κύκλο καθυστερήσεων και αβεβαιότητας για τον σχεδιασμό του πνεύμονα πρασίνου ως Μητροπολιτικού Πάρκου.

Λίγους μήνες αργότερα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ) θέτει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για την ίδρυση του «Φορέα Διαχείρισης των Μητροπολιτικών Πάρκων Γουδή – Ιλισίων», επαναφέροντας στο επίκεντρο το αίτημα ύπαρξης ενός ενιαίου μηχανισμού διαχείρισης για όλη την έκταση, όμως ούτε αυτή τη φορά θα εκπληρωνόταν.

2022: Βήμα πίσω από το νέο Προεδρικό Διάταγμα

Έπειτα από χρόνια σκανδαλωδών καθυστερήσεων χωρίς φορέα διαχείρισης και προστασίας για το Πάρκο, δημοσιεύεται νέο Προεδρικό Διάταγμα το 2022 (επί Νέας Δημοκρατίας, πλέον) για την προστασία του Υμηττού και των Μητροπολιτικών Πάρκων Γουδή–Ιλισίων, που αντί να θωρακίζει τον πνεύμονα πρασίνου στην εποχή της υπερθέρμανσης και της κλιματικής αλλαγής, κάνει ένα βήμα πίσω: μεταφέρει την έκταση που ανήκει στην ΕΤΑΔ από τη ζώνη Δ1 (πυρήνας πάρκου) στη ζώνη Δ2 (περιφερειακή ζώνη), αφήνοντας περιθώρια να διατηρηθούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις και να μην αποκατασταθεί ο χώρος ως πάρκο.

Στο ενδιάμεσο, η δημαρχία Μπακογιάννη απέφυγε να καταπιαστεί με το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή.

2026: Η λήξη της σύμβασης και το επιτακτικό ερώτημα

Η διάρκεια της σύμβασης παραχώρησης του Μπάντμιντον ολοκληρώθηκε στις 10/4, αποτελώντας ουσιαστικά το τελευταίο ορόσημο για την κατεδάφιση βάσει της απόφασης του ΣτΕ του 2012. Όλο αυτό το διάστημα η Επιτροπή Αγώνα παραμένει δραστήρια και συσπειρωμένη, να ασκεί πίεση με κάθε πιθανό μέσο. Την ίδια στιγμή, η δημοτική αρχή του Χάρη Δούκα έχει εξ αρχής ταχθεί υπέρ της σύστασης αυτού του πολυσυζητημένου και τόσο αναγκαίου Φορέα Διαχείρισης.

Σε αυτή τη συγκυρία, η πυρκαγιά που ξέσπασε ίσως αποτελέσει τον λόγο για να γραφτούν οι τίτλοι τέλους για το επίμαχο κτίριο.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ