Συνταγματολόγος εξηγεί γιατί ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να επιστρέψει στην πολιτική

Τα τηλεοπτικά συνεργεία είχαν πάρει θέση από νωρίς. Οι κάμερες και οι φωτογραφικές μηχανές ήταν στραμμένες και ζουμαρισμένες στην πύλη των φυλακών υψίστης ασφαλείας του Δομοκού, περιμένοντας τη στιγμή της εξόδου. Λίγα λεπτά μετά τις 12 το μεσημέρι της Τρίτης (15/09), ο Ηλίας Κασιδιάρης εμφανίστηκε χαμογελαστός, με υψωμένη τη γροθιά και κρατώντας μια ελληνική σημαία, υπό τα χειροκροτήματα και τις επευφημίες των υποστηρικτών του. Αποφυλακίστηκε έχοντας εκτίσει επτά από τα 13 χρόνια κάθειρξης που του είχαν επιβληθεί ως ηγετικό στέλεχος της εγκληματικής οργάνωσης της «Χρυσής Αυγής».

Το πανηγυρικό σκηνικό της αποφυλάκισης δεν άργησε να μετατραπεί σε κάτι που θύμιζε πρόχειρη προεκλογική συγκέντρωση, με τον νεοναζί Ηλία Κασιδιάρη στις πρώτες του κιόλας δηλώσεις να προαναγγέλλει τη δημιουργία ενός νέου και ισχυρού πολιτικού κόμματος.

«Σας είχα δώσει μια υπόσχεση πως μόλις περάσω αυτή την πύλη δεν θα επιστρέψω μόνο στην ελευθερία αλλά και στην πρώτη γραμμή των εθνικών αγώνων. Σήμερα επιστρέφω και δεν είμαι μόνος, είναι μαζί μου ένα νέο ισχυρό εθνικό κόμμα, όπως αυτά που κυριαρχούν σε όλη την Ευρώπη. Σκοπός μου είναι να απαλλαγεί η χώρα από την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης. Βλέπω στην τηλεόραση τους πολιτικούς πως κλαίγονται και συνωμοτούν και λένε ότι δεν πρέπει να με αφήσουν να επιστρέψω στη Βουλή. Δεν αποφασίζουν αυτοί. Στη δημοκρατία, όμως, ένας είναι ο κριτής, ο κυρίαρχος λαός, εσείς οι σκεπτόμενοι Έλληνες πολίτες».

Εκτός από όσα δυσοίωνα διακρίναμε πίσω από τις παραπάνω δηλώσεις, ανέκυψε το εξής βασικό ερώτημα που έχει να κάνει με το εάν μπορεί ο Ηλίας Κασιδιάρης να είναι ξανά υποψήφιος ή να ηγηθεί ενός πολιτικού κόμματος. Την απάντηση δίνει στο OneMan ο Τάκης Βιδάλης, νομικός και διδάκτορας της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Όμως εκτός από τα προφανή που αφορούν τα νομικά κωλύματα μίας τέτοιας εξέλιξης, ο ίδιος προσεγγίζει το ζήτημα ανοίγοντας μια ευρύτερη συζήτηση που κατά τον ίδιο έχει μεγαλύτερη βαρύτητα: Έχει νόημα ο εκλογικός αποκλεισμός του Κασιδιάρη και των ομοϊδεατών του ή φανερώνει τελικά μια δημοκρατία που φοβάται να αναμετρηθεί ανοιχτά με τους αντιπάλους της;

Δεν μπορώ να καταλάβω ακριβώς τι θέλει να πει με το ότι δεν επιστρέφει μόνο στην ελευθερία αλλά και στην πρώτη γραμμή των εθνικών αγώνων. Αν θέλει να πει ότι θέλει να επιστρέψει με έναν συνδυασμό στη Βουλή, δεν μπορεί. Αλλά “εθνικοί αγώνες” πιθανόν είναι και πολλά περισσότερα πράγματα. Αν δηλαδή, πάει στο Καστελόριζο να φυλάει μην μπουν οι Τούρκοι, είναι και αυτό μια ερμηνεία.

Το νομικό θέμα, πάντως, νομίζω ότι είναι ξεκάθαρο: δεν μπορεί. Η στέρηση του πολιτικού δικαιώματος του εκλέγεσθαι με συνδυασμό ισχύει για όλη τη διάρκεια της ποινής, ανεξάρτητα από το αν έχει αποφυλακιστεί νωρίτερα. Δεν μπορεί να ανακηρυχθεί κόμμα με εκείνον αρχηγό.

Από εκεί και πέρα, βέβαια, εάν κατέβει άλλος συνδυασμός, όπως στο παρελθόν, όπου ο συγκεκριμένος άνθρωπος ήταν ο «πραγματικός» ηγέτης χωρίς να φαίνεται, ο νόμος δίνει και πάλι τη δυνατότητα στον Άρειο Πάγο, που ανακηρύσσει τους συνδυασμούς, να διαπιστώσει ότι η πραγματική ηγεσία τού ανήκει. Επομένως, τίθεται ξανά ένα θεμελιώδες θέμα. Η γνώμη μου είναι ότι ο Άρειος Πάγος θα ακολουθήσει την νομολογία του και δεν θα επιτρέψει να κατέβει το κόμμα. Θα υπάρξουν, βέβαια, ενστάσεις και προσπάθειες να ξεπεραστεί ο περιορισμός, αλλά νομίζω ότι ο νόμος είναι πολύ καθαρός. Δεν θεωρώ ότι υπάρχει περιθώριο διαφορετικής ερμηνείας.

Το ερώτημα είναι ευρύτερο: αν αυτό σημαίνει κάτι για όλους εμάς τους υπόλοιπους. Το ότι θα έχουμε πάλι κάποιον που θα κυκλοφορεί σαν σκιά, πάνω από τις κάλπες, ξέροντας ότι έχει μια σαφή επιρροή στην κοινωνία ως πρόσωπο και μάλιστα στους νεότερους. Έτσι, προκύπτει το εξής: Εάν το να μην τον αφήσει η δημοκρατία να συμμετάσχει στις εκλογές, δίνει μια λύση ή δείχνει στην πραγματικότητα μια φοβική δημοκρατία. Για μένα, οι δημοκρατίες πρέπει να είναι τόσο ισχυρές, ώστε να μην φοβούνται κανέναν. Να μην χρειάζονται τέτοια μέτρα.

Δεν είμαι υπέρ των απόψεων της λεγόμενης «μαχητικής δημοκρατίας» που εμφανίστηκαν κυρίως μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και που δεν αφορούσαν μόνο την Ακροδεξιά, αφορούσαν και την Αριστερά. Στη δυτική Γερμανία υπήρξε απαγόρευση του Κομμουνιστικού Κόμματος αμέσως μετά τον πόλεμο.

Νομίζω ότι είναι τελείως λάθος προσέγγιση. Είναι καιρός να σκεφτούμε πώς αντιμετωπίζονται πολιτικά και κοινωνικά αυτά τα φαινόμενα. Αν καταφέρουμε και αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα που έχουμε σήμερα, όπως αυτό των παρακολουθήσεων και των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ, το πρόβλημα της αδράνειας του κράτους και της συνενοχής του στη συγκάλυψη του εγκλήματος των Τεμπών, το πρόβλημα της ακρίβειας που οφείλεται στην εσωτερική αγορά και πουθενά αλλού· αν καταφέρουμε όλα αυτά να τα αντιμετωπίσουμε πειστικά, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα. Ας κατέβει όποιος θέλει στις εκλογές.

Περισσότερο φοβάμαι αυτά τα φαινόμενα, παρά τον Κασιδιάρη.

Θεσμοί σε πτώση και ένα κράτος δικαίου σε κρίση

Στην Ελλάδα ζούμε δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά την πανδημία, σε μια περίοδο πρωτοφανούς έκπτωσης των θεσμών, μοναδικής στη Μεταπολίτευση, η οποία ουσιαστικά έχει θέσει ένα τεράστιο ερώτημα για το αν λειτουργεί πραγματικά το κράτος δικαίου στη χώρα μας.

Και απορώ με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που δεν το βλέπουν αυτό και δεν το προβάλλουν όπως θα έπρεπε και το μόνο που κάνουν είναι να πλειοδοτούν, για παράδειγμα, στη ΔΕΘ για το ποιος θα δώσει περισσότερα και ποιανού το πρόγραμμα είναι λιγότερο ή περισσότερο κοστολογημένο. Δεν είναι εκεί το θέμα. Όποια κι αν είναι τα προγράμματα, εάν δεν λειτουργούν οι θεσμοί, εάν δεν λειτουργεί το κράτος δικαίου, εάν δεν έχουμε πραγματική διάκριση των λειτουργιών, αν η Δικαιοσύνη είναι ουσιαστικά εξαρτημένη από την εκτελεστική εξουσία, τότε δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για οποιαδήποτε υπόσχεση και για το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα.

Τα υπόλοιπα είναι φαντάσματα, που καλό είναι να τα βγάλουμε στην επιφάνεια και να τα αντιμετωπίσουμε ευθέως, χωρίς τέτοιου είδους σκιαμαχίες. Ο άνθρωπος ήταν εγκληματίας, έκανε ό,τι έκανε, πλήρωσε όσο πλήρωσε. Από εκεί και πέρα, αν έχει κάποια πρόταση, ας βγει να την πει. Ας δουν λοιπόν οι δημοκράτες, αν μπορούν εκείνοι να πείσουν καλύτερα, αν έχουν καλύτερα επιχειρήματα από αυτά των ομοϊδεατών του και του ίδιου, επιχειρήματα που να «σπάνε αυγά» και αν μπορούν να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα.

Πιστεύω ότι έχουμε καλύτερα επιχειρήματα και μπορούμε να το κάνουμε αυτό, αρκεί να κοιταχτούμε λίγο στον καθρέφτη. Να βάλουμε τη Δημοκρατία μας, με το ζόρι έστω, να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Μας το έδειξαν αυτό οι συγκεντρώσεις για τα Τέμπη πριν από δύο χρόνια. Όσοι κατεβήκαμε σε αυτές τις συγκεντρώσεις, αυτό ζητάγαμε: να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να δούμε τι ακριβώς κάνουμε με τη δικαιοσύνη, τι ακριβώς κάνουμε με τους θεσμούς.

Ένα ελπιδοφόρο στοιχείο για μένα σε όλη αυτή την υπόθεση είναι ότι, σε κάποια γκάλοπ, είδα ότι η ανησυχία για τους θεσμούς προηγήθηκε ακόμη και του θέματος της ακρίβειας. Αν ο κόσμος έχει ευαισθητοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό για τους θεσμούς, τότε πρόκειται πραγματικά για ένα πολύ αισιόδοξο στοιχείο. Δεν το περίμενα.

Και τότε θα δουν οι πιτσιρικάδες που θέλουν να ακολουθήσουν τον Κασιδιάρη, ότι το να το παίζει κάποιος street fighter ή αντισυστημικός μέχρι εκεί που δεν παίρνει, είναι μια σαπουνόφουσκα. Δεν είναι τίποτα. Τους ξέρουμε όλους αυτούς.